Cuốn sách tái hiện 'hào quang và bóng tối' của ban nhạc ABBA

Hào quang Bóng tối - The Real Story of ABBA (Công ty VHTT Sống và NXB Dân trí ấn hành) là cuốn sách giới thiệu đến độc giả Việt Nam một cách nhìn đầy đủ và có hệ thống về ABBA, ban nhạc nổi tiếng nhất Thụy Điển.

Trong lịch sử âm nhạc, ABBA từng được xếp thứ ba trong danh sách những nghệ sĩ và nhóm nhạc bán được nhiều đĩa nhất thế giới, chỉ sau The Beatles và Elvis Presley, với tổng doanh số album ước tính vượt quá 380 triệu bản.

Sức ảnh hưởng của ABBA thể hiện rõ ở khả năng vượt qua ranh giới thị trường và thời gian. Nhóm nổi tiếng ở nhiều quốc gia mà nhạc pop và rock phương Tây vốn khó tiếp cận. Tại Mỹ - nơi từng được coi là thị trường "mong manh" với ABBA khi nhóm còn hoạt động - họ lại ngày càng được yêu mến trong những thập niên sau đó. Album tổng hợp ABBA Gold, phát hành năm 1992, đã bán được hơn sáu triệu bản riêng tại Mỹ và gần 30 triệu bản trên toàn cầu, trở thành album bán chạy nhất của nhóm. Ở Úc, mức độ phổ biến của ABBA thậm chí được so sánh với The Beatles.

Đặc biệt, từ năm 1999, vở nhạc kịch Mamma Mia! dựa trên các ca khúc của ABBA ra mắt tại London và nhanh chóng trở thành hiện tượng toàn cầu, thu hút hơn 54 triệu khán giả. Phiên bản điện ảnh năm 2008 tiếp tục thành công với doanh thu 616 triệu USD, gấp nhiều lần chi phí sản xuất. Những con số này cho thấy ABBA không chỉ sống trong ký ức, mà liên tục được tái diễn giải và tiếp cận bởi các thế hệ mới.

Tuy nhiên, con số này chỉ là một phần của câu chuyện. Cuốn sách của Carl Magnus Palm tiếp cận ABBA từ một hướng khác với những câu chuyện mang tính tôn vinh thường thấy. Được xuất bản lần đầu vào năm 2001 và liên tục bổ sung qua nhiều lần tái bản, cuốn sách được đánh giá là một trong những công trình nghiên cứu nghiêm túc và khách quan nhất về ABBA, đồng thời luôn trở thành nguồn tư liệu tham khảo chính cho các nhà báo, nhà sản xuất phát thanh, truyền hình và các tác giả tiểu sử khác khi tìm hiểu về nhóm.

Điểm đáng chú ý của Hào quang Bóng tối nằm ở việc sách không tách rời thành công khỏi những hệ quả phía sau nó. Bên cạnh doanh số bán đĩa, các cuộc hôn nhân và ly hôn - những yếu tố thường được nhắc đến khi nói về ABBA - tác giả đi sâu vào đời sống cá nhân, áp lực nghề nghiệp và cách hình ảnh của nhóm được xây dựng, duy trì trong ngành công nghiệp giải trí quốc tế. Tại đó, nhiều "lớp vỏ" đã giúp ABBA giữ được hình ảnh chuyên nghiệp trước công chúng - đôi khi không hoàn toàn do chính các thành viên chủ động tạo ra, mà còn bởi truyền thông quốc tế củng cố trong suốt nhiều năm.

Trong lời giới thiệu, tác giả Carl Magnus Palm mô tả câu chuyện ABBA như hành trình của bốn nghệ sĩ đến từ một quốc gia Bắc Âu xa xôi cùng người quản lý cứng rắn, từng bước chinh phục thị trường âm nhạc toàn cầu. Hai nhạc công với xuất phát điểm khác nhau, hai nữ ca sĩ mang những số phận cá nhân nhiều biến động, đã gặp nhau trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt của nhạc pop và tạo nên một di sản vượt khỏi vòng đời thông thường của một ban nhạc.

Từ góc độ xuất bản, việc đưa Hào quang Bóng tối đến với độc giả Việt Nam không phải là lựa chọn dễ dàng. Trong buổi ra mắt sách ngày 11/1 vừa qua, ông Nguyễn Cảnh Bình, Chủ tịch HĐQT Alpha Books và Công ty VHTT Sống, thẳng thắn thừa nhận rằng sách tiểu sử âm nhạc tại Việt Nam luôn đối mặt với nhiều thách thức, bởi thói quen "nghe nhiều hơn đọc". Tuy vậy, theo ông, việc xuất bản cuốn sách này đến từ niềm tin rằng một bộ phận độc giả Việt Nam có nhu cầu hiểu sâu hơn về hành trình sáng tạo, những thăng trầm và giá trị bền vững mà ABBA đã mang lại cho âm nhạc thế giới.

Hào quang Bóng tối - The Real Story of ABBA là cuốn sách thứ tư trong bộ Âm nhạc định hình thế giới do Công ty Sống thực hiện, bên cạnh các tác phẩm viết về The Beatles, Pink Floyd và Elton John. Cách đặt ABBA trong cùng hệ thống với những tên tuổi này cho thấy một định hướng rõ ràng của bộ sách: nhìn âm nhạc đại chúng như một phần của lịch sử văn hóa toàn cầu.

Đối với khán giả Việt Nam, đặc biệt là những người đã quen thuộc với ABBA từ trước những năm 2000, cuốn sách mang lại cơ hội đọc lại một phần ký ức âm nhạc dưới góc nhìn khác. Không còn chỉ là những giai điệu dễ nhớ, những đoạn điệp khúc vang lên trên radio hay băng cassette, ABBA trong Hào quang Bóng tối hiện ra như những con người cụ thể, với lao động nghệ thuật nghiêm túc, thành công lớn và cả những giới hạn cá nhân.

Trong bối cảnh âm nhạc quốc tế đã hiện diện ở Việt Nam từ nhiều thập niên nhưng phần "hậu trường" của các huyền thoại vẫn ít được kể đầy đủ, sự xuất hiện của Hào quang Bóng tối - The Real Story of ABBA có thể xem là một nỗ lực đáng chú ý, giúp người đọc hiểu rõ hơn vì sao hào quang  quanh ABBA được tạo nên, và bóng tối phía sau nó đã song hành như thế nào.