Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 - Bước chuyển chiến lược trong phát triển hệ sinh thái sáng tạo đô thị

Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chương trình “Tụ hội sáng tạo - Hành trình đến Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026” diễn ra những ngày đầu năm tại Thủ đô đã tạo dấu ấn rõ nét, mở ra bước chuyển quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực.

Chương trình Tụ hội Sáng tạo được tổ chức nhân dịp chào mừng Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; đồng thời triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột quan trọng.

Dấu ấn hành trình Thành phố sáng tạo

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự dịch chuyển mạnh mẽ sang nền kinh tế tri thức, sáng tạo ngày càng được khẳng định là nguồn lực cốt lõi thúc đẩy phát triển bền vững của các đô thị lớn. Với tầm nhìn dài hạn, năm 2019, Hà Nội chính thức gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế. Đây không chỉ là một danh hiệu mang ý nghĩa biểu trưng, mà còn là cam kết chính trị xã hội của Thủ đô trong việc đưa sáng tạo và kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển.

Từ dấu mốc này, Hà Nội từng bước triển khai nhiều chương trình đổi mới, hội nhập quốc tế và phát huy các giá trị văn hóa sáng tạo đặc thù. Trong đó, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội nổi lên như một sáng kiến tiêu biểu, thể hiện rõ tinh thần lấy sáng tạo làm động lực phát triển, đồng thời là không gian thử nghiệm các mô hình, ý tưởng và chính sách mới cho nền kinh tế sáng tạo của Thủ đô.

Ra đời từ năm 2021, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội ban đầu được định hình là một chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật thường niên nhằm tạo ra cơ hội trao đổi, thúc đẩy hình thành các cộng đồng sáng tạo, tìm kiếm các ý tưởng thiết kế để phát huy tốt nhất tiềm năng, thế mạnh của Thủ đô Hà Nội trong xây dựng Thành phố sáng tạo. Tuy nhiên qua từng mùa tổ chức, lễ hội đã dần vượt ra khỏi khuôn khổ trưng bày, trình diễn đơn thuần, trở thành nền tảng kết nối đa chiều giữa nghệ sĩ, nhà thiết kế, doanh nghiệp sáng tạo, giới nghiên cứu, nhà quản lý và cộng đồng xã hội.

Một trong những dấu ấn nổi bật của lễ hội là việc “đánh thức” các không gian di sản và công trình kiến trúc vốn ít được tiếp cận. Từ Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm (năm 2021), Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, Tháp nước Hàng Đậu (năm 2023) đến Nhà khách Chính phủ (Bắc Bộ Phủ cũ), tầng áp mái khán phòng Ngụy Như Kon Tum thuộc Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Dược (năm 2024). Nhiều không gian lần đầu tiên được mở cửa rộng rãi cho công chúng thông qua các hoạt động triển lãm, sắp đặt, trình diễn và tương tác sáng tạo.

Các không gian này không chỉ được làm mới về mặt thẩm mỹ, mà còn được tái định nghĩa về chức năng xã hội, trở thành nơi giao thoa giữa ký ức đô thị, di sản kiến trúc và hơi thở sáng tạo đương đại. Qua đó, lễ hội góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng về di sản - không chỉ là những “khối tĩnh” cần bảo tồn mà là những nguồn lực sống có thể được khai thác sáng tạo và bền vững.

Bước chuyển mang tính chiến lược

Bước sang mùa thứ năm, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được định hướng với tầm nhìn mới: không chỉ là một lễ hội thường niên mà là một quá trình xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị.

Phát biểu tại lễ khai mạc chương trình “Tụ hội sáng tạo - Hành trình đến Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 lựa chọn chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thể hiện cách tiếp cận mới trong triển khai các nội dung của Thành phố sáng tạo. Theo đó, sáng tạo không chỉ gắn với văn hóa, di sản, mà còn được coi là nguồn lực phát triển, góp phần thúc đẩy các ngành dịch vụ, du lịch, giáo dục - đào tạo và các lĩnh vực kinh tế dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Thành phố vận hành lễ hội theo hướng chủ động, hiệu quả hơn, mở rộng quy mô và tăng cường hợp tác quốc tế với chuỗi hoạt động được triển khai xuyên suốt trong năm.

Đánh giá về bước chuyển này, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam nhận định, việc chuyển từ tổ chức một sự kiện đơn lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo năng động thể hiện cách tiếp cận dài hạn, hướng tới tương lai; đồng thời khẳng định cam kết của Hà Nội trong việc tạo điều kiện để sáng tạo lan tỏa rộng khắp trong xã hội.

Theo định hướng mới, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 thúc đẩy tư duy liên ngành và kết nối sâu rộng giữa các lĩnh vực như nghệ thuật thị giác, thiết kế, công nghệ, kiến trúc, âm thanh, dữ liệu, thủ công truyền thống và nghệ thuật trình diễn. Sự giao thoa này không chỉ tạo ra những hình thức nghệ thuật mới, trải nghiệm đa giác quan độc đáo, mà còn mở ra khả năng hình thành các mô hình kinh tế sáng tạo có tính ứng dụng và khả năng lan tỏa quốc tế.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch quốc gia) cho rằng, Hà Nội vốn đã có một hệ sinh thái sáng tạo vận hành “âm thầm” nhiều chục năm và đang dần lớn mạnh. Hệ sinh thái này không tồn tại rời rạc, mà là liên kết hữu cơ giữa chủ thể sáng tạo, thiết chế, dự án và cơ chế chính sách để tạo ra sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo.

Điểm gặp gỡ của nhiều nguồn lực sáng tạo

Qua bốn mùa tổ chức, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội ghi nhận sự gia tăng rõ rệt cả về quy mô và mức độ quan tâm của công chúng. Năm 2023, lễ hội có hơn 60 hoạt động với khoảng 200.000 lượt khách tham gia; năm 2024, số hoạt động tăng lên hơn 110, thu hút trên 300.000 lượt khách. Những con số này cho thấy nhu cầu ngày càng lớn của người dân Thủ đô đối với các hoạt động văn hóa sáng tạo chất lượng cao, mang tính trải nghiệm và tương tác.

Quan trọng hơn, lễ hội đã trở thành điểm gặp gỡ của nhiều nguồn lực sáng tạo từ giới trẻ, cộng đồng nghệ sĩ, nhà thiết kế độc lập, các doanh nghiệp sáng tạo đến các tổ chức giáo dục, viện nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách. Thông qua lễ hội, nhiều ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, nhiều mô hình hợp tác mới được hình thành, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế sáng tạo đô thị từng bước phát triển.

Khác với các mùa trước, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được thiết kế như một hành trình kéo dài suốt năm với bốn chặng chính. Trong đó chặng đầu (từ tháng 1 đến tháng 2) là chương trình “Tụ hội sáng tạo” kết nối các cá nhân, tổ chức và cộng đồng sáng tạo. Chặng hai (từ tháng 3 đến tháng 6) tập trung thí điểm mô hình hoạt động sáng tạo tại chợ Đồng Xuân, đồng thời phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo. Chặng ba (diễn ra vào các tháng 6, 8 và 10) là chuỗi tọa đàm “Đánh thức không gian đô thị” kết hợp các tuyến lễ hội cộng hưởng và chương trình “Mùa hè sáng tạo”. Chặng cuối (vào tháng 11 và 12) là cao trào của lễ hội với việc trao Giải thưởng Thiết kế sáng tạo.

Riêng trong hai ngày 10 và 11/1, chương trình “Tụ hội sáng tạo” với sự tham gia của gần 200 đơn vị trong lĩnh vực sáng tạo tham gia trưng bày, giới thiệu sáng kiến, đưa ra những sản phẩm, dịch vụ tạo điểm gặp giữa nhà sáng tạo với doanh nghiệp, nhà phân phối, các đối tác thị trường.

Bên cạnh hoạt động trưng bày tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, chương trình còn tổ chức các hội thảo chuyên đề về di sản và sáng tạo tại Nhà Bát Giác, Vườn hoa Lý Thái Tổ; trình diễn nghệ thuật cộng đồng trên tuyến phố Đinh Tiên Hoàng với nhiều loại hình từ xẩm, hát xoan, ca trù, chèo đến âm nhạc đương đại, múa, thời trang trình diễn và nghệ thuật đường phố, mang đến không khí lễ hội sôi động.

Các hoạt động đã thu hút đông đảo người dân, du khách và cộng đồng sáng tạo tham gia trải nghiệm. Chia sẻ cảm nhận, bà Lê Thủy Quỳnh, giáo viên mỹ thuật (quận Thanh Xuân) cho biết, bà ấn tượng với các sản phẩm áo dài được thiết kế dựa trên tác phẩm mỹ thuật, vừa giữ được giá trị truyền thống vừa mang hơi thở sáng tạo đương đại. Bà Chris Milici (du khách đến từ Australia) đánh giá cao không khí lễ hội tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và mong muốn Hà Nội có thêm nhiều hoạt động tương tự để tăng trải nghiệm cho du khách.

Với tầm nhìn và cấu trúc mới, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà trở thành công cụ chiến lược trong tiến trình phát triển kinh tế sáng tạo của Thủ đô. Thông qua việc kết nối hài hòa giữa di sản, sáng tạo, cộng đồng và kinh tế, lễ hội góp phần hình thành một hệ sinh thái sáng tạo đô thị năng động, bền vững và mang bản sắc riêng của Hà Nội ngàn năm văn hiến.

Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy “tổ chức lễ hội” sang “kiến tạo hệ sinh thái”. Trong không khí chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, những nỗ lực đổi mới này thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc cụ thể hóa đường lối phát triển văn hóa, con người và kinh tế tri thức, phát huy sức mạnh sáng tạo của toàn xã hội, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.