Xu hướng ấm lên toàn cầu chưa có dấu hiệu ngừng lại

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ngày 14/1 xác nhận năm 2025 nằm trong nhóm 3 năm nóng nhất từng được ghi nhận, kéo dài chuỗi 11 năm liên tiếp nhiệt độ toàn cầu ở mức cao kỷ lục và cho thấy xu hướng ấm lên của Trái Đất vẫn chưa có dấu hiệu chững lại.

Sau khi tổng hợp và phân tích 8 bộ dữ liệu khí hậu quốc tế, WMO cho biết nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu năm 2025 cao hơn khoảng 1,44 độ C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900). Sáu bộ dữ liệu, trong đó có của Trung tâm Dự báo Thời tiết hạn trung châu Âu (ECMWF) và Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh, xếp năm 2025 là năm nóng thứ 3 trong lịch sử quan trắc 176 năm, trong khi 2 bộ dữ liệu còn lại xếp ở vị trí thứ 2. Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cũng xác nhận năm 2025 là năm nóng thứ 3 trong chuỗi dữ liệu toàn cầu của mình, bắt đầu từ năm 1850.

WMO nhấn mạnh, cả 8 bộ dữ liệu đều thống nhất rằng 3 năm gần đây nhất, từ 2023 đến 2025, là 3 năm nóng nhất kể từ khi bắt đầu quan trắc, trong đó năm 2024 giữ kỷ lục cao nhất. Đáng chú ý, năm 2025 vẫn nằm trong nhóm nóng nhất dù chịu tác động của hiện tượng La Nina - vốn thường mang lại điều kiện mát mẻ hơn - cho thấy xu hướng nóng lên dài hạn vẫn chi phối hệ thống khí hậu toàn cầu.

Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo nhận định La Nina chỉ tạo ra sự hạ nhiệt tạm thời và không thể đảo ngược tác động của sự tích tụ ngày càng lớn của khí nhà kính trong khí quyển. Theo ECMWF, năm 2025 cũng khép lại giai đoạn 3 năm đầu tiên mà nhiệt độ trung bình toàn cầu liên tục cao hơn 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, mức ngưỡng được các nhà khoa học cảnh báo có thể dẫn tới những tác động nghiêm trọng và khó đảo ngược đối với các hệ thống tự nhiên và xã hội.

Cùng ngày, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) công bố báo cáo thường niên cho thấy nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu năm 2025 cao hơn 1,19 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1951-1980, khiến năm này gần như ngang bằng năm 2023 và chỉ đứng sau năm 2024 trong danh sách các năm nóng nhất lịch sử. Báo cáo của NASA dựa trên dữ liệu từ hơn 25.000 trạm khí tượng, các phép đo nhiệt độ mặt biển từ tàu và phao, cùng các trạm nghiên cứu tại Nam Cực.

NASA cũng ghi nhận sự khác biệt nhất định giữa các hệ thống xếp hạng do phương pháp và mô hình tính toán khác nhau, song các cơ quan khoa học lớn đều thống nhất rằng xu hướng nhiệt độ toàn cầu đang tăng nhanh và liên tục. NOAA cho biết năm 2025 nhiệt độ toàn cầu cao hơn khoảng 1,34 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, đồng thời xác nhận hàm lượng nhiệt ở tầng trên của đại dương đạt mức cao nhất từng được ghi nhận.

Theo WMO, nhiệt độ đại dương tăng cao đã trở thành yếu tố thúc đẩy các hiện tượng thời tiết cực đoan trong năm 2025, chẳng hạn như các đợt nắng nóng gay gắt, mưa lớn bất thường, bão nhiệt đới mạnh hơn và mực nước biển dâng. Khoảng 33% diện tích đại dương toàn cầu nằm trong nhóm 3 vùng nước nóng nhất lịch sử giai đoạn 1958-2025, trong khi 57% diện tích thuộc nhóm năm vùng nóng nhất, trải rộng từ khu vực nhiệt đới, Nam Đại Tây Dương, Địa Trung Hải, Bắc Ấn Độ Dương đến Nam Đại Dương.

Trong bối cảnh đó, WMO và các tổ chức khoa học quốc tế tiếp tục cảnh báo mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C theo Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015 đang đứng trước nguy cơ bị vượt qua sớm hơn dự kiến, có thể trước năm 2030. Các cơ quan này kêu gọi cộng đồng quốc tế đẩy nhanh cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường đầu tư cho các hệ thống cảnh báo sớm nhằm giảm thiểu tác động ngày càng nghiêm trọng của xu hướng ấm lên toàn cầu.