Viện trưởng Viện Phim Lê Thị Hà: Trao truyền lý tưởng Đảng qua "ngôn ngữ" điện ảnh cho thế hệ trẻ

Hướng tới Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Viện Phim Việt Nam đã tổ chức chuỗi hoạt động chiếu phim đặc biệt. Đây không chỉ là một sự kiện chính trị mà còn là dịp để nhìn lại những giá trị lịch sử và nghệ thuật của Điện ảnh Cách mạng Việt Nam qua nhiều thời kỳ.

Xem chuyên đề CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẢNG TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIV TẠI ĐÂY

Phóng viên báo Thể thao & Văn hóa/ TTXVN đã có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Hà – Viện trưởng Viện Phim Việt Nam - về ý nghĩa của đợt phim này cũng như hành trình đưa di sản điện ảnh chạm đến trái tim khán giả trẻ.

* Thưa Viện trưởng, bà có thể chia sẻ về ý nghĩa của đợt phim hướng tới chào mừng Đại hội XIV của Đảng?

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là một sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Trong không khí phấn khởi của cả dân tộc cùng hướng tới kỳ Đại hội này, Viện Phim Việt Nam tổ chức Chương trình chiếu phim đặc biệt mang tên "Chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng". Viện xác định đây là hoạt động văn hóa trọng điểm, có ý nghĩa chính trị sâu sắc, thể hiện sự hưởng ứng tích cực, chủ động và thiết thực. Đồng thời, chương trình cũng mang đậm bản sắc của một đơn vị lưu trữ điện ảnh quốc gia trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc chào mừng Đại hội XIV và kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 – 3/2/2026).

Thông qua các tác phẩm điện ảnh được trình chiếu, chúng tôi mong muốn phát huy và lan tỏa sâu rộng hơn nữa các giá trị văn hóa, lịch sử quý giá đang được lưu trữ tại Viện Phim Việt Nam. Chương trình cũng góp phần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, từ đó tạo ra khí thế phấn khởi, đồng thuận và củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng. Đây là cầu nối để khơi dậy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của các tầng lớp nhân dân trong thời điểm lịch sử khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với một kỳ Đại hội mang tầm vóc và ý nghĩa lớn lao của kỷ nguyên vươn mình dân tộc.

Thực hiện hướng dẫn từ Ban Tuyên giáo và Ban Dân vận Đảng ủy Bộ về việc triển khai các hoạt động chào mừng sự kiện trọng đại này, Viện Phim Việt Nam xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền với chức năng chuyên môn. Theo đó, chương trình chiếu phim sẽ diễn ra từ ngày 14 đến ngày 17/01, ngay trước thềm khai mạc Đại hội.

Để chuẩn bị cho sự kiện, Viện đã lựa chọn kỹ lưỡng từ kho lưu trữ khổng lồ với hơn 20.000 đầu phim. Dù sở hữu khối lượng lớn các tác phẩm điện ảnh và tài liệu quý giá về lịch sử Đảng cũng như công cuộc đổi mới đất nước, Hội đồng tuyển chọn đã cân nhắc kỹ để chốt danh sách những bộ phim tiêu biểu nhất. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là dịp để Viện quảng bá nguồn tư liệu điện ảnh cách mạng phong phú, đặc biệt trong bối cảnh năm qua chúng ta đã tổ chức nhiều ngày lễ lớn như: Kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

* Chương trình có sự góp mặt của cả những bộ phim từ thập niên 70 như "Đến hẹn lại lên" và phim mới sản xuất năm 2025 như "Địa đạo". Vì sao Viện Phim lại chọn bộ phim mới là "Địa đạo" để chiếu bên cạnh các tác phẩm kinh điển của điện ảnh cách mạng Việt Nam? 

- Các tác phẩm được tuyển chọn không chỉ có giá trị nghệ thuật cao với nhiều giải thưởng uy tín trong nước và quốc tế, mà còn có sức lay động mãnh liệt đối với nhiều thế hệ khán giả, từng tạo nên những "cơn sốt" ngay tại thời điểm ra mắt. 

Sự kết hợp giữa những bộ phim kinh điển như Đến hẹn lại lên, Sao tháng Tám, Vĩ tuyến 17 – Ngày và đêm với tác phẩm đương đại Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối đã tạo nên một dòng chảy truyền thống lịch sử xuyên suốt các vùng miền, đồng thời điều này cũng phù hợp với cấu trúc ý tưởng nội dung Chương trình mà chúng tôi xây dựng từ ban đầu. Dưới lăng kính điện ảnh, những dấu mốc quan trọng của dân tộc – từ Cách mạng tháng Tám 1945, Hiệp định Genève 1954 đến Đại thắng mùa Xuân 1975 – hiện lên như những lát cắt lịch sử đầy chân thực và cảm xúc.

Điểm dừng khép lại Chương trình là bộ phim Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối – dự án điện ảnh ra mắt đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là tác phẩm ghi dấu ấn đậm nét khi thành công rực rỡ cả về mặt nghệ thuật - đạt hai giải cá nhân và giải Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XXIV - lẫn hiệu ứng thương mại. Phim cũng đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ của dòng phim lịch sử, chiến tranh cách mạng trong năm 2025.

Thông qua việc công chiếu bộ phim này cùng với tác phẩm kinh điển Vĩ tuyến 17 – Ngày và đêm, chúng tôi mong muốn kết nối cảm xúc của người xem từ tiếng vang của bộ phim Mưa đỏ về thành cổ Quảng Trị sang câu chuyện bên dòng sông Bến Hải, trước khi kết thúc bằng câu chuyện về những đội du kích kiên cường tại địa đạo Củ Chi.

Viện Phim Việt Nam mong muốn đông đảo khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ, có cơ hội thưởng thức các góc nhìn đương đại và cái nhìn kinh điển về đề tài chiến tranh của Điện ảnh Cách mạng Việt Nam. Từ đó, mỗi người sẽ có thêm sự cảm nhận sâu sắc hơn về hành trình đấu tranh gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc ta. 

Thực tế đã chứng minh sức hút mạnh mẽ của đề tài này, chỉ trong vòng 02 ngày kể từ khi thông tin được công bố, toàn bộ 250 vé đăng ký trực tuyến cho mỗi suất chiếu của Vĩ tuyến 17 – Ngày và đêm và Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối đã được đăng ký kín chỗ, với đối tượng chiếm đa số là khán giả trẻ. Phản ứng tích cực này chính là động lực để Viện Phim Việt Nam đẩy mạnh hơn nữa công tác phổ biến và giới thiệu các tác phẩm Điện ảnh Cách mạng đến với thế hệ trẻ trong thời gian tới.

Đáng chú ý, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối là bộ phim duy nhất trong Chương trình không thuộc diện Nhà nước đầu tư sản xuất và hiện chưa có bản phim lưu trữ chính thức tại Viện. Nhân dịp này, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến đạo diễn Bùi Thạc Chuyên cùng Công ty Tunnels Film đã hỗ trợ và cung cấp miễn phí bản quyền phim để Viện Phim Việt Nam phục vụ khán giả trong đợt chiếu phim chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Bên cạnh dòng phim nòng cốt từ Nhà nước và sự đóng góp quý báu từ tư nhân, Viện sẽ dành riêng một khung giờ đặc biệt trình chiếu chùm phim hoạt hình (gồm 6 phim, mỗi phim 10 phút). Đây là những tác phẩm xuất sắc từng đạt giải cao, giúp các "thế hệ măng non" sớm tiếp cận và cảm nhận vẻ đẹp của văn hóa điện ảnh nước nhà thông qua những thước phim của các thế hệ đạo diễn đi trước.

* Hình tượng những chiến sĩ cách mạng người yêu nước trong các bộ phim như “Sao tháng Tám" hay “Đến hẹn lại lên” mang vẻ đẹp lý tưởng rất riêng. Bà nghĩ vẻ đẹp ấy sẽ truyền cảm hứng gì cho những người trẻ hiện nay? 

- Những tác phẩm như Đến hẹn lại lên, Sao tháng Tám hay Vĩ tuyến 17 – Ngày và đêm từ lâu đã trở thành những tượng đài kinh điển của Điện ảnh Cách mạng Việt Nam. Giá trị nghệ thuật vượt thời gian của các tác phẩm này không chỉ được khẳng định qua sự thử thách của năm tháng mà còn được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng điện ảnh uy tín trong nước và quốc tế.

Nổi bật xuyên suốt các tác phẩm là hình tượng người chiến sĩ cách mạng, người yêu nước mang vẻ đẹp lý tưởng rất riêng. Đó là những hình tượng anh hùng giản dị nhưng đầy sức lay động, hiện diện qua lòng yêu nước nồng nàn và ý chí kiên cường, bất khuất. Dù thường xuyên phải đối mặt với hiểm nguy, sự thiếu thốn bủa vây hay nỗi nhớ nhà da diết, họ vẫn sẵn sàng vượt qua gian khổ, gác lại tình riêng để cống hiến trọn tuổi thanh xuân cho lý tưởng cách mạng, vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước. Tất cả đã tạo nên một hình ảnh anh hùng giản dị nhưng đầy sức lay động, hun đúc tinh thần dân tộc cho thế hệ sau.

Tôi tin rằng, những nhân vật này không chỉ dừng lại là những hình tượng trên màn ảnh rộng, mà đã và đang trở thành những biểu tượng sống động, nguồn cảm hứng, những tấm gương sáng để giáo dục về truyền thống yêu nước. Thông qua ngôn ngữ điện ảnh, thế hệ trẻ hôm nay và mai sau sẽ thấu hiểu sâu sắc hơn cái giá của hòa bình, về sự hy sinh to lớn của thế hệ cha anh đi trước.

Từ đó, những thước phim kinh điển này sẽ góp phần nhắc nhở mỗi chúng ta về lòng biết ơn và trách nhiệm bảo vệ thành quả cách mạng; đồng thời bồi đắp lý tưởng, vun trồng và giữ trọn niềm tin sắt son theo Đảng trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

* Bà có thể chia sẻ kết quả các đợt chiếu phim kỷ niệm trước đó mà Viện tổ chức?

- Bên cạnh nhiệm vụ lưu trữ, công tác phổ biến phim cũng là một trong những nhiệm vụ chuyên môn trọng tâm được Viện Phim Việt Nam đặc biệt chú trọng đầu tư và triển khai thường xuyên. Thông qua các hoạt động phong phú từ tổ chức chương trình phim, tuần phim tại rạp đến phối hợp truyền hình và hợp tác quốc tế, giá trị của hàng trăm tác phẩm điện ảnh lưu trữ đã được giới thiệu rộng rãi đến hàng triệu lượt công chúng trong và ngoài nước.

Tại thị trường trong nước: Trong khoảng 3 năm trở lại đây, Viện đã tổ chức hơn 30 chương trình phim chào mừng các ngày lễ lớn và sự kiện chính trị - văn hóa quan trọng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cùng nhiều tỉnh thành khác. Với tổng cộng hơn 180 buổi chiếu, Viện đã phục vụ hàng chục ngàn lượt khán giả qua các đợt phim tiêu biểu như: "Dấu ấn 70 năm Điện ảnh cách mạng Việt Nam" (15/3/1953 – 15/3/2023); "Dấu ấn Điện Biên trong Điện ảnh" và Chiếu phim Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), "Du lịch, Điện ảnh và Thể thao – Tự hào bản sắc Việt" (2024, tại tỉnh Bình Định cũ); Kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2024); Kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025); Kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025), v.v…

Công tác phối hợp và hợp tác quốc tế: Viện đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các đối tác truyền thông như VTV, HTV, Truyền hình Quốc phòng… để phổ biến phim lưu trữ rộng khắp trên sóng truyền hình. 

Trong mối quan hệ hợp tác với Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Viện đã tổ chức thành công chương trình "Nửa thế kỷ phim chiến tranh của Việt Nam từ sau ngày thống nhất đất nước" (trong khuôn khổ Liên hoan Phim Châu Á Đà Nẵng 2025). Gần đây nhất, tại sự kiện Tuần lễ "Điện ảnh Việt Nam – Hành trình ánh sáng" tại Paris (Pháp) vào đầu tháng 12/2025, 5 buổi chiếu phim lưu trữ đã thu hút hàng ngàn lượt khán giả đến từ 23 quốc gia tham dự.

Trong công tác đối ngoại, được sự cho phép của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Phim Việt Nam đã cung cấp nhiều tác phẩm kinh điển để trình chiếu tại các Liên hoan phim, rạp phim ở Châu Âu và Mỹ và Đại sứ quán Việt Nam tại nước ngoài. Những chuyên đề phim tại Liên hoan phim Ba Lục Địa (Nantes, Pháp) hay trên kênh điện ảnh uy tín Criterion đã giúp lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam ra thế giới.

Nhiều bộ phim kinh điển của Điện ảnh Cách mạng Việt Nam không chỉ nhận được sự đón nhận nồng nhiệt mà còn được giới chuyên môn và khán giả trẻ đánh giá cao về chất lượng nghệ thuật. Những nỗ lực này đã đóng góp to lớn vào việc phát huy giá trị di sản hình ảnh động quốc gia, đồng thời nâng tầm vị thế công tác phổ biến phim lưu trữ của Viện Phim Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

* Bước sang năm 2026, Viện Phim Việt Nam đã xây dựng những kế hoạch và lộ trình cụ thể nào để tiếp tục lan tỏa các giá trị điện ảnh, thưa bà?

Trong năm 2026, Viện Phim Việt Nam định hướng đẩy mạnh đổi mới toàn diện phương thức tiếp cận công chúng, đưa di sản điện ảnh gần hơn với đời sống đương đại thông qua bốn trụ cột chính:

Trước hết là đổi mới công tác phát hành và quảng bá. Thực tế triển khai đợt phim vừa qua cho thấy, các tác phẩm như Vĩ tuyến 17 - Ngày và đêm hay Địa đạo đã "cháy vé" chỉ sau 2 ngày mở cổng đăng ký trực tuyến. Đáng chú ý, đối tượng đăng ký chủ yếu là người trẻ. Điều này minh chứng rằng thế hệ trẻ vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lịch sử dân tộc nếu chúng ta xây dựng được những kênh tiếp cận phù hợp, hiện đại và thuận tiện.

Thứ hai, Viện sẽ tập trung xây dựng các chuyên đề điện ảnh gắn liền với giáo dục. chúng tôi dự kiến thiết lập các danh mục phim chuyên biệt phục vụ cho hoạt động ngoại khóa tại các trường phổ thông và đại học. Mục tiêu của kế hoạch này là biến những thước phim lưu trữ thành "giáo cụ trực quan" sinh động, giúp việc dạy và học lịch sử trở nên hấp dẫn, giàu cảm xúc và trực quan hơn đối với học sinh, sinh viên.

Thứ ba là chú trọng khai thác và mở rộng cung cấp kho tư liệu hình ảnh. Viện sẽ tăng cường hỗ trợ, cung cấp các thước phim tài liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu, cũng như học sinh, sinh viên có niềm đam mê với hình ảnh động lịch sử. Đây là nguồn tài nguyên vô giá để nghiên cứu và tái hiện chân thực các giai đoạn phát triển của đất nước.

Cuối cùng là tầm nhìn vươn ra thế giới qua công tác hợp tác quốc tế. Viện sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Đại sứ quán và tổ chức văn hóa nước ngoài để mang điện ảnh Việt Nam quảng bá ra toàn cầu. Chúng tôi kỳ vọng sẽ giới thiệu hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam một cách chuyên nghiệp, sâu rộng và bài bản hơn trên trường quốc tế.