Minh Đạo, một tay máy trọn nghĩa tình

Ở tuổi 90, nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Đạo vẫn giữ trong mình ngọn lửa sáng tạo bền bỉ, lặng lẽ nhưng chưa bao giờ tắt. Sự bền bỉ này được khẳng định qua cuốn sách ảnh 90 gương mặt thân quen (NXB Thông tấn) của ông vừa được ra mắt sáng 11/1 tại Hà Nội.

Đây là tập chân dung nhiếp ảnh - ký sự, ghi lại hình ảnh và câu chuyện của 90 nhân vật đã để lại dấu ấn trong đời sống báo chí, văn học và nghệ thuật Việt Nam qua nhiều thời kỳ.

90 gương mặt, sưởi ấm 1 đời cầm máy

90 gương mặt thân quen được nhà báo Minh Đạo thực hiện như một dấu ấn đặc biệt của đời nghệ sĩ, nơi ghi lại những gương mặt đã cùng ông chia sẻ tình yêu nhiếp ảnh trong suốt nhiều thập niên. Mỗi bức chân dung không chỉ là hình ảnh, mà còn là một mảnh ký ức, một mối duyên nghề, một câu chuyện về con người và thời gian.

Như chính tác giả bộc bạch: "Thật hạnh phúc khi ở tuổi 90, tôi vẫn có thể hoàn thành cuốn sách này. Các nhà báo, nhiếp ảnh gia, nghệ sĩ nhiếp ảnh thường ít khi tự kể về mình, vì thế tôi muốn dùng cuốn sách này để nói về họ - những người đồng nghiệp gắn bó, những người bạn quen biết từ lâu, và cả những gương mặt trẻ mới gặp nhưng đều chung một niềm đam mê: dùng ống kính để lưu giữ những khoảnh khắc hào hùng của dân tộc trong chiến tranh, và ghi lại vẻ đẹp của đất nước từng ngày đổi mới, phát triển".

Với nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Đạo, 90 gương mặt - 90 mảnh ký ức xuất hiện trong cuốn sách ảnh này như những ngọn lửa nhỏ sưởi ấm một đời cầm máy. Không chỉ là bạn nghề, họ là những người đã đồng hành, sẻ chia, nâng bước ông qua bao chặng đường sáng tác.

Lật giở 90 gương mặt thân quen, ta có thể bắt gặp các nhà nhiếp ảnh lão làng của nhiếp ảnh Việt Nam hiện đại như Nguyễn Hữu Nền, Trần Lam, Hoàng Kim Đáng, Trịnh Hải… Rồi, những nghệ sĩ nhiếp ảnh tiêu biểu của TTXVN, những phóng viên chiến trường dày dạn kinh nghiệm, có nhiều đóng góp cho nhiếp ảnh nước nhà như các nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành, Minh Lộc, Hứa Kiểm, Trần Sơn, Chu Chí Thành… Mỗi gương mặt xuất hiện đều mang thần thái và câu chuyện riêng.

Ở toàn bộ tập ảnh chân dung này, ống kính Minh Đạo không tìm kiếm sự phô trương hay những khoảnh khắc sắp đặt cầu kỳ, mà hướng tới vẻ đẹp tự nhiên, chân thực, nơi mỗi ánh mắt, nụ cười đều mang theo dấu vết của thời gian và trải nghiệm. Đằng sau mỗi khuôn hình là những câu chuyện được kể bằng sự tiết chế, giản dị nhưng giàu cảm xúc.

Đây cũng chính là tâm tư xuyên suốt của nhà nhiếp ảnh Minh Đạo khi thực hiện cuốn sách này. Ông thổ lộ: "Khép lại cuốn sách này, điều còn lại không phải là từng bức ảnh, từng lời giới thiệu mà là một điều giản dị: Tình bạn làm cho hành trình nghệ thuật trở nên có nghĩa. Và ở tuổi 90, tôi dành cuốn sách này như một lời tri ân chân thành gửi tới những người đã hiện diện trong cuộc đời mình - bằng ánh sáng, bằng ký ức, và bằng cả trái tim".

"Bắt thần" bằng điện thoại di động

Một dấu ấn đặc biệt của 90 gương mặt thân quen, đó là những bức ảnh trong sách đều được chụp bằng điện thoại di động. Dưới con mắt của người từng trải, từng là phóng viên ảnh gắn bó với nhiều thế hệ nghệ sĩ, tác giả Minh Đạo luôn tìm thấy thần thái và vẻ đẹp nội tâm trong từng khuôn mặt. Ông chọn khoảnh khắc mà tính cách nhân vật bộc lộ rõ nhất, để từ đó khắc họa một thế giới chân dung sống động và nhân văn.

Nhà báo Trần Mai Hưởng (nguyên Tổng Giám đốc TTXVN) cho biết, trong các cuộc gặp gỡ, người ta quen thấy nghệ sĩ Minh Đạo với chiếc điện thoại đeo trước ngực. Ông trò chuyện, giao lưu, nhưng chỉ cần khoảnh khắc đến, ông lập tức bấm máy. Từ đó, hàng trăm gương mặt đồng nghiệp, nhất là các nghệ sĩ nhiếp ảnh - nhiều người từng là phóng viên chiến trường - đã được ông ghi lại bằng ánh nhìn trân trọng, thân tình.

Còn nghệ sĩ nhiếp ảnh Hồ Sỹ Minh (Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam) cho rằng, việc tác giả Minh Đạo chọn xuất bản tập sách chân dung về đồng nghiệp và những người bạn thân quen là một hướng đi khác biệt, thể hiện tư duy nhân văn sâu sắc. Với ông, những người cầm máy luôn dành cả đời để ghi lại vẻ đẹp cho đời, nhưng đôi khi lại quên mất chính gương mặt của mình.

Ông Minh nhấn mạnh, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo đã dành nhiều tâm sức để tìm kiếm những khoảnh khắc chân thật, dung dị nhất của đồng nghiệp trong các cuộc gặp gỡ, giao lưu. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh và sự tác nghiệp thầm lặng, ông đã bắt trọn những khoảnh khắc "bắt thần", giàu cảm xúc, thể hiện được thần thái tự nhiên nhất của từng nhân vật.

"Tôi đánh giá rất cao sự thành công của tập sách này. Không cần ống kính tele xa xỉ, không cần thiết bị đồ sộ hay phòng chụp hiện đại, cũng không đưa nhân vật vào những bối cảnh (background) hào nhoáng; cái tài của ông là bắt được "hồn cốt" của nhân vật ở bất cứ đâu" - ông Minh bày tỏ - "Bằng kinh nghiệm, vốn sống và sự hòa quyện giữa phẩm chất "chiến sĩ" và "nghệ sĩ", ông đã khắc họa thành công 90 chân dung bằng tất cả sự tinh nhanh của một người làm báo lão luyện".

Đáng chú ý, tập sách ảnh 90 gương mặt thân quen ra đời đúng vào dịp tác giả Minh Đạo tròn 90 tuổi. Đây không chỉ là một con số trùng hợp ngẫu nhiên, mà là minh chứng cho sức sáng tạo bền bỉ, một cuộc "chạy tiếp sức" không nghỉ của một người cầm máy tận tâm. 90 gương mặt trong tác phẩm đều được ông khắc họa bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh chân thực nhưng rất mực hào hoa. Qua ống kính của ông, chân dung không chỉ là hình hài, mà là cốt cách, là tâm hồn và là hơi thở của một giai đoạn lịch sử.