Nhớ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên

Hòm phiếu dùng trong ngày bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa I của nhân dân huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình) ngày 6/1/1946 là một hiện vật quý hàm chứa giá trị lịch sử gợi nhớ đến ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hiện vật này đang được giới thiệu tại trưng bày chuyên đề Mùa Xuân - Khởi nguồn thắng lợi kéo dài đến tháng 7/2026 ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia (Hà Nội). Trưng bày được tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), 85 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc (28/1/1941 - 28/1/2026) và 96 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026).

Một chứng tích quan trọng

Thông tin từ Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho biết, Hòm phiếu của nhân dân xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình dùng để bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa I, ngày 6/1/1946 là một chiếc hòm gỗ hình chữ nhật, để mộc không sơn, có chiều dài 37cm, rộng 20,5cm và cao 22cm.

Hòm phiếu được sưu tầm về bảo tàng từ gia đình cụ Hoàng Học ở xóm Thanh Long, xã Thanh Hóa, Quảng Bình. Cụ kể lại: hôm đó, nhân dân xã Thanh Hóa lần đầu tiên bỏ lá phiếu của mình vào thùng phiếu này để bầu đại biểu quốc hội ở địa phương. Trong hoàn cảnh kháng chiến ở Quảng Bình, những hòm phiếu khác đều bị thất lạc, riêng cụ đã có ý thức giữ lại hòm phiếu này và bảo quản trong vòng 10 năm và đến ngày 8/7/1956 thì trao tặng hòm phiếu đó cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia).

Ông Triệu Văn Hiển (nguyên Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam) cho hay, hòm phiếu này không giống những hòm phiếu thông thường. Trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, đây vốn là một chiếc hòm đựng tiền, bên trong có nhiều ngăn, được người dân sử dụng ngay làm thùng phiếu phục vụ bầu cử.

"Chính sự đơn sơ này lại làm nên giá trị đặc biệt của hiện vật, bởi nó gắn với một sự kiện lịch sử hết sức quan trọng: cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam sau ngày giành độc lập" - ông Hiển nhấn mạnh - "Hiện vật này là một chứng tích quan trọng cho thấy tinh thần phấn khởi và niềm tin sâu sắc của nhân dân đối với Đảng và Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lúc bấy giờ. Người dân ở khắp mọi vùng miền đã nô nức hưởng ứng cuộc bầu cử, sẵn sàng bỏ phiếu trong bất cứ thùng phiếu nào, bởi đó là cuộc bầu cử đầu tiên của một đất nước độc lập".

Cũng theo nguyên Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam Triệu Văn Hiển, 80 năm sau cuộc bầu cử lịch sử của đất nước, hòm phiếu từng được sử dụng tại Quảng Bình, nay được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia hàm chứa ý nghĩa lịch sử to lớn.

"Dù là một hiện vật rất đơn sơ, nhưng đây là hòm phiếu đầu tiên, một dấu tích có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng, ghi lại một dấu ấn sâu đậm trong tiến trình phát triển của đất nước" - ông bày tỏ - "Nhìn lại hòm phiếu này, rồi nhìn những hòm phiếu hiện nay, tôi thực sự rất xúc động. Xã hội đã không ngừng phát triển, nhiều điều đã thay đổi, nhưng hòm phiếu này chắc chắn sẽ gắn bó với lịch sử mãi mãi. Tôi tin rằng, khi đến tham quan triển lãm, công chúng sẽ không khỏi xúc động khi được tận mắt chứng kiến hiện vật đặc biệt quý hiếm này".

Nhiều mùa Xuân lịch sử của đất nước

Tại trưng bày chuyên đề Mùa Xuân - Khởi nguồn thắng lợi, Bảo tàng Lịch sử quốc gia còn giới thiệu hơn 150 hình ảnh, tài liệu, hiện vật khác về những khởi đầu mang tính quyết định của cách mạng Việt Nam diễn ra vào mùa Xuân, làm rõ những dấu mốc lịch sử mang tính bước ngoặt và vai trò lãnh đạo của Đảng, sức mạnh to lớn của Nhân dân, tạo nền tảng cho các thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Trưng bày gồm 3 phần: Mùa Xuân Cách mạng; Mùa Xuân Độc lập; Mùa Xuân Khát vọng. Trong đó, Mùa Xuân Cách mạng giới thiệu bối cảnh hình thành tư tưởng và tổ chức cách mạng, từ các phong trào yêu nước phân tán đến sự thống nhất các tổ chức cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam mùa Xuân năm 1930, gắn liền với vai trò và công lao to lớn của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Cùng với đó là dấu mốc mùa Xuân 1941, ngày 28/1/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đặt nền tảng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 giành thắng lợi.

Đến Mùa Xuân Độc lập giới thiệu thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. Tiếp đó là cuộc Tổng tuyển cử toàn quốc ngày 6/1/1946 – sự kiện đánh dấu việc xác lập quyền làm chủ của nhân dân và đặt nền tảng pháp lý cho việc xây dựng nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, qua đó khẳng định bước chuyển có ý nghĩa lịch sử từ giành độc lập sang xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Khép lại trưng bày là Mùa Xuân Khát vọng khắc họa chặng đường gần 40 năm đổi mới và phát triển của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu từ Đại hội VI năm 1986 đến hành trình hội nhập, chuyển đổi số và vươn mình trong kỷ nguyên mới, với những dấu mốc lớn gắn với thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, qua đó góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Phát biểu khai mạc trưng bày sáng 6/1, TS Nguyễn Văn Đoàn (Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia) cho biết, trong trưng bày này, nhiều hiện vật quý lần đầu được đưa giới thiệu, tiêu biểu như bản nhạc Xuân mới, do Trương Tuấn và Văn Minh sáng tác nhân Tết Nguyên đán đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, thể hiện niềm vui, niềm tin tưởng và khí thế mới của một dân tộc vừa giành được tự do, mở ra mùa Xuân đầu tiên của đất nước. Bên cạnh đó, là các hiện vật khác, tiêu biểu như sưu tập Báo Xuân của Đảng; truyền đơn Xứ ủy Nam Kỳ nói về liệt sĩ Lý Tự Trọng; đặc biệt là các kỷ vật quý giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người ở Pác Bó, đã phản ánh sinh động lịch sử cách mạng Việt Nam.

"Những tư liệu, hiện vật này không chỉ ghi dấu các mốc son của cách mạng Việt Nam mà còn khơi dậy niềm tin, tinh thần tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến của biết bao thế hệ cha anh" - TS Đoàn nhấn mạnh.

Cũng theo ông Đoàn, trưng bày Mùa Xuân - Khởi nguồn thắng lợi với 3 phần chính đã làm nổi bật mạch phát triển liên tục của lịch sử dân tộc, kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Đây cũng là dịp để công chúng chiêm nghiệm lại những khởi đầu đầy ý nghĩa - nơi mỗi mùa Xuân gắn liền với một bước chuyển quan trọng của cách mạng Việt Nam, từ giành độc lập dân tộc, xây dựng đất nước đến đổi mới, hội nhập và phát triển.

Một số hình ảnh nổi bật tại trưng bày: