Em ơi, mùa xuân đến rồi đó!

Chẳng phải ngẫu nhiên tôi lại mượn câu hát quen cho một bài báo để đón chào năm mới 2026. Phần vì câu hát này đã đi cùng thời gian với rất nhiều người trong đó có tôi, như một sứ giả báo mùa xuân tràn đầy hứng khởi đã về khắp muôn nơi. Cũng phần vì bước sang năm mới tới đây, Mùa xuân đến rồi đó vừa tròn 50 năm.

Xem chuyên đề Nhạc Việt ngày nay TẠI ĐÂY

Nửa thế kỷ tồn tại, chưa năm nào ca khúc này lại vắng ngân vang trong lòng mọi người mỗi độ năm mới đến, mùa xuân gõ cửa từng nhà. Ngày nay khi mọi thứ từ thế giới thực dịch chuyển sang thế giới ảo, không gian số đang chiếm thế áp đảo tiếp cận khán giả, mọi người vẫn thật dễ dàng tiếp cận được với Mùa xuân đến rồi đó qua nhiều phiên bản khác nhau, nhiều ca sĩ, các thế hệ thể hiện.

Mùa xuân của ánh sáng và sự chuyển động

Mùa xuân đến rồi đó là 1 trong những sáng tác nổi bật của nhạc sĩ Trần Chung. Ca khúc này có vị trí đặc biệt không chỉ bởi hoàn cảnh ra đời gắn với mùa xuân đầu tiên sau ngày đất nước thống nhất, mà còn bởi cách ca khúc này dung hòa được đa tầng ý nghĩa: Tình yêu đôi lứa - tình yêu con người - tình yêu Tổ quốc, trong một ngôn ngữ âm nhạc giàu trữ tình, tươi vui, trong sáng.

Chính thức ra đời năm 1976, khi đất nước vừa bước qua chiến tranh và đang bước vào hành trình tái thiết, Mùa xuân đến rồi đó không chọn lối diễn đạt hùng tráng, không đặt mình vào giọng điệu tổng kết chiến công. Thay vào đó, Trần Chung bắt đầu bằng một lời gọi rất đời, rất gần: "Em ơi". Chính từ điểm tựa tình cảm ấy, ca khúc mở ra một mùa xuân rộng lớn, đó là mùa xuân của đất nước hòa bình, của con người được sống, được yêu và được dựng xây tương lai.

Được biết, năm 1976, trong chuyến công tác tại các tỉnh phía Nam, nhạc sĩ Trần Chung đã trực tiếp chứng kiến không khí đặc biệt của những tháng ngày đầu thống nhất với những gia đình đoàn tụ sau nhiều năm chia cắt, những đôi trai gái hân hoan đón mùa xuân đầu tiên trong hòa bình và tinh thần sôi nổi, đầy nhiệt huyết của lớp thanh niên xung phong trên các vùng kinh tế mới. Chính hiện thực ấy đã tạo nên nguồn cảm xúc cho nhạc sĩ sáng tác Mùa xuân đến rồi đó.

Câu hát mở đầu thật ấn tượng: "Em ơi mùa xuân đến rồi đó/ Thắm đỏ ngàn hoa sắc mặt trời". Khi những lời ca giai điệu ấy vang lên như một lời báo tin, một lời khẳng định dịu dàng mà dứt khoát. Mùa xuân trong ca khúc không còn là khát vọng hay ẩn dụ, mà là hiện thực đang hiện diện, đang lan tỏa vào từng ngóc ngách của đời sống xã hội.

Một trong những yếu tố tạo nét đẹp bền vững cho Mùa xuân đến rồi đó là cách nhạc sĩ Trần Chung không tách rời tình yêu cá nhân khỏi tình yêu cộng đồng và đất nước. Tiếng gọi "em" xuyên suốt bài hát vừa mang nghĩa cụ thể của tình yêu đôi lứa, vừa có thể hiểu như một lời gọi thế hệ, lời gọi con người Việt Nam trong mùa xuân mới.

Có thể nói câu hát nào trong ca khúc cũng đều rộn ràng và tạo cho người nghe cảm giác rạo rực: "Nghe không gian mênh mông trong lời ca yêu thương đến với muôn người, đến với muôn đời…". Tình yêu ở đây không khép kín, không riêng tư, mà mở ra không gian xã hội, trở thành nền tảng tinh thần. Đó là một cách lựa chọn thẩm mỹ để nêu bật lý tưởng lớn mà không cần phải dùng từ hô hào.

Về mặt âm nhạc, ca khúc được viết ở giọng trưởng tạo cảm giác khỏe khoắn, sáng và mở rộng không gian như hướng tới tương lai. Cấu trúc hòa thanh tương đối đơn giản nhưng hiệu quả, tạo nên hiệu quả âm thanh trong sáng, dễ lan tỏa trong sinh hoạt cộng đồng.

Tinh thần chung ở ca khúc này là không dừng lại ở cảm xúc đoàn tụ, Mùa xuân đến rồi đó hướng thẳng tới lý tưởng xây dựng: "Chim hát chào bàn tay dựng xây, trên tầng cao có thấy mùa xuân náo nức công trường, đồng lúa mới dâng hương…". Hình ảnh công trường, ruộng đồng, bàn tay lao động xuất hiện tự nhiên không khiên cưỡng. Mùa xuân ở đây không chỉ để tận hưởng, mà là mùa của trách nhiệm, của niềm tin vào sức người và tương lai lâu dài.

Hành trình của ca khúc qua nửa thế kỷ

Sức sống bền bỉ của Mùa xuân đến rồi đó không chỉ đến từ nội lực tác phẩm, mà còn được nuôi dưỡng qua những giọng ca tiêu biểu của nhiều thế hệ. Theo các tư liệu phát thanh, ca sĩ Thu Phương (thế hệ trước) là 1 trong những người thể hiện sớm nhất ca khúc này trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam vào những mùa xuân sau năm 1976. Giọng hát trong trẻo, mộc mạc và giàu chất đời của bà đã đưa bài hát đến với công chúng đúng không khí lịch sử của nó - khi mùa xuân là biểu tượng của hòa bình, đoàn tụ và khởi đầu mới. Ở phiên bản này, Mùa xuân đến rồi đó mang dáng dấp của một khúc ca sinh hoạt cộng đồng, dễ lan tỏa.

Một dấu ấn khác thuộc về NSND Lê Dung. Với chất giọng soprano hiếm có, kỹ thuật và luôn tiết chế cảm xúc, Lê Dung đã đưa ca khúc lên một khía cạnh thẩm mỹ mới. Cách hát của bà làm nổi bật chiều sâu ngôn từ, sự sang trọng và vẻ đẹp bền vững của tác phẩm. Mùa xuân đến rồi đó trong giọng hát Lê Dung không chỉ rực rỡ, mà còn lắng đọng.

NSND Thanh Hoa lại mang đến một sắc thái khác, đằm thắm và rất tình người. Giọng hát giàu trải nghiệm của bà khiến ca khúc gần hơn với ký ức đời sống hậu chiến, nơi niềm vui luôn đi kèm với sự chiêm nghiệm và lòng biết ơn. Ở phiên bản này, Mùa xuân đến rồi đó trở thành một lời tự sự dịu dàng nhưng vẫn xốn xang lòng người.

Ở thế hệ sau, Trọng Tấn thổi vào ca khúc một tinh thần khỏe khoắn, sáng rõ. Giọng nam cao đầy nội lực của anh nhấn mạnh khí thế dựng xây, làm nổi bật hình ảnh công trường, ruộng đồng, con người lao động trong mùa xuân thống nhất. Trong khi đó, Khánh Linh tiếp cận bài hát bằng sự mềm mại và nữ tính hơn, cho thấy ca khúc hoàn toàn có thể thích ứng với thẩm mỹ đương đại mà không đánh mất tinh thần nhân văn cốt lõi.

"Mùa xuân đến rồi đó" - Ca sĩ Trọng Tấn:

Mùa xuân đến rồi đó cũng mang một dấu ấn đặc biệt trong sự nghiệp của nhạc sĩ Trần Chung (1927 - 2002). Ông là tác giả của nhiều ca khúc cách mạng nổi tiếng như Bài ca Trường Sơn, Đêm Trường Sơn nhớ Bác, Chiều biên giới, Tiếng gọi sông Đà… Nhìn vào những ca khúc vừa kể tên sẽ thấy Mùa xuân đến rồi đó đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong sáng tác của Trần Chung, đó là bước chuyển mình từ chiến tranh sang hòa bình, từ hành khúc chiến đấu sang trữ tình xây dựng. Ca khúc cho thấy sự nhạy cảm của ông trước nhịp chuyển của thời đại và đời sống xã hội.

Đặt Mùa xuân đến rồi đó của Trần Chung trong bối cảnh âm nhạc thập niên 1970, có thể thấy ca khúc này vừa nằm trong dòng chảy chung của âm nhạc sau thống nhất, vừa sở hữu những nét riêng đáng chú ý về tư duy nghệ thuật. Cùng thời điểm, nhiều ca khúc xuân ra đời với cảm hứng mạnh mẽ về đất nước hòa bình và lý tưởng xây dựng, tiêu biểu như Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh (Xuân Hồng), Mùa xuân trên quê hương (Hoàng Vân), hay Mùa xuân đầu tiên (Văn Cao).

So với Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh - một tác phẩm giàu không khí lễ hội và nhịp điệu sôi nổi của đô thị trong ngày hội thống nhất thì Mùa xuân đến rồi đó có nhịp độ chậm và trữ tình hơn. Âm nhạc của Trần Chung không hướng tới sự choáng ngợp, mà hướng tới sự thấm dần, như cách mùa xuân đi vào lòng người qua từng chuyển động đời sống. Đặc biệt, nếu Mùa xuân đầu tiên của Văn Cao mang nỗi trầm tư sâu lắng của một trí thức nghệ sĩ sau chiến tranh, thì Mùa xuân đến rồi đó lại mang tinh thần lạc quan, hướng ngoại và giàu niềm tin vào lao động, dựng xây. Hình ảnh công trường, ruộng đồng, bàn tay con người xuất hiện tự nhiên trong ca khúc Trần Chung, phản ánh rõ tinh thần của thời kỳ đầu hòa bình.

Chính sự cân bằng giữa trữ tình cá nhân và lý tưởng thời đại, tinh thần cộng đồng đã giúp Mùa xuân đến rồi đó giữ được vị trí riêng trong những ca khúc xuân cùng thời.

"Dang rộng bàn tay đón cuộc đời"

Việc Mùa xuân đến rồi đó là 1 trong những tác phẩm giúp nhạc sĩ Trần Chung được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001 không chỉ là sự ghi nhận cá nhân tác giả, mà còn là sự khẳng định giá trị lâu dài của một ca khúc đã trở thành ký ức tập thể. Nửa thế kỷ trôi qua, Mùa xuân đến rồi đó vẫn vang lên mỗi dịp xuân về như một lời nhắc nhớ về một mùa xuân lịch sử, một khởi đầu lớn của đất nước. Sự tiếp nối của nhiều giọng ca qua các thế hệ chính là minh chứng rõ ràng cho sức sống ấy.

Có lẽ điều làm nên giá trị vượt thời gian của ca khúc là ở niềm tin giản dị mà sâu sắc vào con người, vào tình yêu và tương lai: "Em ơi mùa xuân đến rồi đó/ Dang rộng bàn tay đón cuộc đời" - một lời gọi đã đi qua nhiều thế hệ, nhưng mỗi lần vang lên vẫn luôn mới, như chính mùa xuân của đất nước và của lòng người đang ùa về.