Cà phê nông dân: “Không cho cái miệng làm da non”

(Thethaovanhoa.vn) - Nhớ hồi trước, trẻ con thế hệ tôi ở quê, đứa nào đầu cũng cạo trọc chừa tóc ba vá, chân tay mốc đen, đi ngang bay mùi khét nắng. Trong đám bọn tôi, đứa nào nói tía lia cái miệng, liền bị bà nội cốc vào đầu và mắng: “Cái thằng không cho cái miệng làm da non”. Đau quá, lấy tay xoa đầu và liền bụm miệng nín khe. Và bọn tôi đều hiểu lờ mờ rằng, cái miệng nói tía lia là xấu. Không cho cái miệng làm da non là rất xấu.

1. Thời gian dằng dặc trôi, trôi cho đến nay đã quá 65 tuổi, tôi cũng vẫn chưa hiểu rõ tại sao bà nội lại dùng hình ảnh “không cho cái miệng làm da non” để ám chỉ việc nói nhiều.

Nhân một bữa trà, không biết vì lý do gì của câu chuyện đã đưa đẩy dẫn dắt, tôi lại nêu thắc mắc này với cụ Bảy, tuổi lớn hơn tôi một Giáp. Tôi tin tưởng vào tuổi tác và kiến thức nhà quê của cụ nên mới hỏi mà không mắc cỡ. Nghe hỏi, cụ cười sặc sặc, chán nản giơ hai tay lên trời, rồi phát đét vào đùi tôi một cái đau điếng:

“Trời ơi! Anh già cái đầu rồi mà không hiểu hình ảnh “không cho cái miệng làm da non” ư? Quá kém cỏi. Kém cỏi đến không ngờ. Anh muốn nghe tôi giảng không?”.

Thấy cụ Bảy có cử chỉ đột ngột thân tình, tôi chần chừ:

“Dạ, muốn. Nhưng... xin cụ giảng nghiêm túc đấy nhé”.

“Thế thì nghiêm túc đây - cụ hắng giọng, gãi vầng trán, nhịp nhịp ngón tay, nói rành mạch - trước hết, anh nên nhớ rằng, cái miệng chính là một vết rách. Cái miệng mà làm được da non là lúc ấy vết rách sắp lành. Cái miệng con người cũng là một vết rách. Vết rách của ta bớt bị cử động - tức bớt nói - lúc ấy cái miệng của ta sẽ lành”.

2. Nghe thế, tôi nín thinh. Cái miệng chính là vết rách ư? Thế thì con người ai cũng sẵn một vết rách nơi khuôn mặt. Có nhiều người, cái vết rách ấy không bao giờ lành, mà càng ngày càng tấy lên đầy rẫy những nọc độc. Tôi đột ngột lấm lét nhìn cụ Bảy. Quả là cụ Bảy không phải tay vừa. Tôi liên tưởng ngay đến xóm tôi có bác Phiến là người có thể đại diện chính thức cho hình ảnh “không cho cái miệng làm da non”. Gặp ai, bất kể lạ quen, bác cũng sáp tới nói tía lia. Nói toàn là “cái tôi” của mình. Ai nghe cũng phát chán, phát bực vì cái miệng quá “rách” của bác.  Đúng là một kẻ quấy rầy chuyên nghiệp.

3. Thấy tôi nín thinh, chìm trong dòng suy nghĩ, cụ Bảy nói tiếp: “Chính cái vết rách không làm được da non ấy, mà bao nhiêu của quí trong con người bị đổ ra hết. Chính cái vết rách không kéo được da non ấy, mà bao nhiêu độc ác phóng ra làm tổn hại người khác. Và, cũng chính cái vết rách không làm được da non ấy, nên thường “phun”... dơ dáy làm bẩn xung quanh. Bớt nói. Bớt nói, cái miệng sẽ lành. Lúc ấy, mọi tốt đẹp sẽ tới. Bà nội anh còn nói câu gì mà anh mù tịt nữa không?”.

Tôi cười:

“Hết rồi”.

Cụ Bảy đề nghị:

“Thế thì anh nói sang chuyện khác cho tôi nghe”.

“Không. Vết rách tôi đang làm da non” - Tôi trả lời.

Cụ Bảy nhìn tôi. Cười. Tôi nhìn cụ Bảy. Cũng cười. Im lặng và im lặng.

Có lẽ cả hai vết rách đều đang bận kéo da non...

Ngô Phan Lưu
Thể thao & Văn hóa