Thế giới trong tuần: Lựa chọn

(TT&VH Cuối tuần) - Đan Mạch đang muốn trở thành đất nước đầu tiên trên thế giới từ bỏ nhiên liệu hóa thạch, UAE dùng tiền dầu khí để phát triển công nghệ hàng không, và Thụy Sĩ đang bỏ ngân hàng để quay lại sản xuất đồng hồ.

Zero carbon

Những thành phố như thủ đô Copenhagen và hàng trăm hòn đảo nhỏ ở Đan Mạch sẽ đi đầu trong một chiến dịch “zero carbon”, tức lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính phá ra bằng không, ít năng lượng hóa thạch hơn và nhiều các nguồn năng lượng thay thế hơn. “Chúng tôi cạnh tranh với hàng xóm xem nhà nào thải ra ít khí nhà kính hơn”, Kalle Christensen, một kỹ sư máy tính sống trong một căn nhà tiêu thụ năng lượng tiết kiệm ở Stenlose South, ngoại ô Copenhagen, nói. Đó là một trong khoảng 400 căn nhà tiết kiệm năng lượng thuộc một cộng đồng sẽ còn tăng lên 750 trong thời gian tới. Christensen tìm mua các tấm pin mặt trời có thể cho phép anh bán điện trở lại cho đường dây của nhà nước, đề bù đắp vào khoảng đầu tư thêm 10.000 euro (13.300 USD) cho một căn nhà tiết kiệm năng lượng so với nhà thông thường.

Những cộng đồng như Stenlose South đang trở nên hết sức phổ biến ở Đan Mạch. Cùng vợ Anne Godiksen, một kỹ sư hóa, và hai con nhỏ, gia đình Christensen sử dụng khoảng 5.000 kilowatt giờ điện mỗi năm, so với 25.000 ở căn nhà cũ. Các bức tường giữ nhiệt, kính cường lực và nhiều công nghệ khác đảm bảo nhiệt độ không quá lạnh vào mùa đông.

Những cánh quạt phát điện gió ở ngoài khơi đảm Samso

Với cả nước Đan Mạch, phong trào tiết kiệm năng lượng đã bắt đầu từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970 và đất nước Bắc Âu giàu có này bất chợt nhận ra họ đang phụ thuộc 100% vào năng lượng hóa thạch. Giờ thì Đan Mạch đã là một siêu cường về phong điện, với một phần tư sản lượng điện là từ gió, và sẽ tăng lên 50% vào năm 2020.

“Nếu không đầu tư từ bây giờ, sau này sẽ còn đắt đỏ hơn”, Bộ trưởng kinh tế và nội vụ Đan Mạch Margrethe Vestager nói. Chính phủ đánh thuế rất cao với năng lượng hóa thạch, chẳng hạn như 75% thuế với dầu dùng để sưởi ấm. Một cuộc thi trên quy mô toàn quốc năm 1997 cũng đã chọn ra được Samso để thử nghiệm trở thành hòn đảo đầu tiên không thải khí carbon ở Đan Mạch. Năm 2005, Samso đạt được mục tiêu đó và hòn đảo rộng 114 km vuông với dân số khoảng 4.000 người đã trở thành một biểu tượng xanh của Đan Mạch.

Nhưng phần tiếp theo của công cuộc xanh hóa đất nước mới là khó khăn. Bộ trưởng nông nghiệp Đan Mạch Mette Gjerskov không giấu giếm rằng nguồn tài trợ cho các sản phẩm năng lượng xanh đang cạn dần và nợ nần đang chồng chất. Do suy thoái kinh tế và khủng hoảng tài chính ở châu Âu, đầu tư cho dài hạn đang khó khăn hơn bao giờ hết. Nhưng điều đó không làm lung lay quyết tâm của Đan Mạch. “Bất chấp khủng hoảng kinh tế, nền kinh tế xanh không chỉ là con đường phía trước, đó là con đường duy nhất phía trước”, Bộ trưởng môi trường Đan Mạch Ida Auken nói.

Nhà máy vũ trụ trong sa mạc

Các du khách đang đổ về thị trấn ốc đảo Al Ain ở UAE để thăm quan một trong những nhà máy vũ trụ mới và được trang bị tốt nhất thế giới. Nằm trên những rặng cát của con đường trầm hương nổi tiếng trong quá khứ từ Yemen đi Mesopotamia, nhà máy này được thiết kế để chế tạo phần rời của các máy bay phản lực carbon trọng lượng nhẹ mở ra những con đường thương mại mới trong tương lai. Nhà máy, được xây trong thời gian kỷ lục, cũng là mũi nhọn trong tham vọng của Abu Dhabi để thay đổi nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ, tạo ra những việc làm công nghệ cao cho địa phương.

Nhà máy Strata đang tất bật với những đơn đặt hàng lên tới 3 tỷ USD

“Chúng tôi khởi công vào tháng 9/2009 và khi bắt đầu còn chưa thể đưa xe tới địa điểm dự án, phải đi xe bán tải, rồi sau đó đi bộ”, Ross Bradley, giám đốc điều hành nhà máy Strata, nói. Dự án là một phần trong nỗ lực của vương quốc kinh tế chính trong số các tiểu vương quốc của UAE thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức 56% từ giờ tới năm 2020 và 64% tới năm 2030. Đó là một cố gắng đầy mạo hiểm, thách thức những đối thủ cạnh tranh lâu năm trong ngành này ở châu Á và Mỹ trong một thời gian ngắn.

Mười tám tháng sau khi khánh thành, nhà máy trị giá 250 triệu USD này đã nhận những đơn đặt hàng lên tới 3 tỉ USD, bao gồm việc sản xuất các bộ phận cho máy bay Airbus A330 và cả loại siêu máy bay Airbus A380. Tháng trước, Strata đã ký hợp đồng 1 tỉ USD hợp tác với Boeing, với tham vọng trở thành nhà cung cấp chính yếu cho mẫu máy bay 787 Dreamliner vào cuối thập kỷ này. 

Sự cạnh tranh từ Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu và Bắc Mỹ là rất lớn, nhưng tập đoàn Mubadala Aerospace, sở hữu nhà máy Strata, thuộc nhà nước Abu Dhabi, rất quyết tâm nhắm tới một trong ba vị trí hàng đầu ngành này vào năm 2020. “Mục tiêu của chúng tôi là trong một thập kỷ nữa trở thành một tập đoàn hàng đầu trong ngành chế tạo khung máy bay, cánh và phần đuôi”, Giám đốc điều hành Mubadala, Homaid Al Shemmari, nói.

Nhà máy còn một mục tiêu khác: khuyến khích lao động bậc cao về với UAE. Strata hiện có khoảng 500 nhân viên, với chỉ 30% là người bản địa, chủ yếu là phụ nữ và đang nhắm tới con số 50% người bản địa vào năm 2014. “Khi tôi mới tới, tôi nghĩ chuyện này quá mạo hiểm”, Bradley nói. “Tôi đã phải phỏng vấn từng người. Nhưng mọi chuyện đang thay đổi nhanh chóng. Hàn Quốc đã mất 30 năm để có được vị thế cạnh tranh trong ngành này. Chúng tôi thì không có nhiều thời gian như thế”.

Quay lại làm đồng hồ

Andrew I-Jen Chen mới bỏ việc ở ngân hàng Pháp nổi tiếng thế giới BNP Paribas để trở thành một thợ tập sự ở một trong những trường dạy làm đồng hồ nổi tiếng nhất Thụy Sĩ. Anh chỉ là một trong nhiều người như thế khi các công ty Thụy Sĩ đang ồ ạt tuyển thêm người trước nhu cầu đồng hồ cao cấp từ châu Á tăng nhanh chóng mặt và điền vào chỗ trống khi đại gia trong ngành này, hãng Swatch, đã quyết định cắt giảm mảng đồng hồ cơ.

“Trong nghề ngân hàng, bạn ngồi một chỗ với những con số vô nghĩa”, chàng thanh niên 29 tuổi đến từ Đài Loan nói. Các đạo luật thắt chặt quy định về sản phẩm như thế nào mới được dán nhãn “sản xuất tại Thụy Sĩ” đã khiến các công ty đồng hồ ở nước này đầu tư thêm hàng triệu USD vào những nhà máy mới khi mà nhiều hãng ở những ngành khác lại đang đổ ra nước ngoài nơi chi phí sản xuất thấp hơn.

Học làm đồng hồ ở chương trình huấn luyện tại Neuchatel, Thụy Sĩ

Xuất khẩu đồng hồ từ Thụy Sĩ đã tăng 19% lên mức kỷ lục 19,3 tỉ franc Thụy Sĩ (20,8 tỉ USD) vào năm ngoái. Ở trung tâm của thành công là cách tiếp cận sáng tạo, theo lời Maarten Pieters, giám đốc chương trình đào tạo và huấn luyện người sản xuất đồng hồ Thụy Sĩ (WOSTEP) có trụ sở tại Neuchatel. Chương trình hiện đang cung cấp nhân lực cho khu vực “Thung lũng đồng hồ” nổi tiếng ở nước này, trải dài 200 km từ Geneva tới Basel.

“Các công ty đang chuẩn bị cho tương lai”, Pieters nói. “Họ nghĩ tới 10 năm nữa”. Trước sự cạnh tranh dữ dội từ đồng hồ điện tử Nhật bản vào những năm 1970, ngành đồng hồ ở Thụy Sĩ mất khoảng 60.000 việc làm khi gần 1.000 công ty phải đóng cửa trong giai đoạn 1970-1984. Còn giờ đây, bất chấp việc giá đồng franc Thụy Sĩ đang khá cao, lượng xuất khẩu đồng hồ vẫn tăng mạnh, là ngành xuất khẩu lớn thứ ba ở nước này với hàng nghìn việc làm mới được tạo ra.

Năm 2011, số lượng người theo học các trường làm đồng hồ ở Thụy Sĩ đã tăng 9%, một mức kỷ lục khác. Với quy trình tuyển dụng và đào tạo ngặt nghèo, chỉ 330 thợ đồng hồ tốt nghiệp có chứng chỉ. Hãng Richemont, một trong những nhà sản xuất đồng hồ trang sức lớn nhất thế giới, công bố đầu tháng này họ sẽ đầu tư thêm 100 triệu franc cho một trung tâm huấn luyện gần Geneva.

Pieters hết sức tự tin rằng dịch vụ khách hàng vô song và chất lượng của những chiếc đồng hồ cùng thương hiệu Thụy Sĩ khiến ngành này còn nhiều hứa hẹn nữa. “Ai cũng có bằng lái, nhưng chỉ có 24 người lái một chiếc xe F1”, Pieters ví von.

Phim hay nhờ quảng cáo

Không có gì ngạc nhiên khi hai bộ phim bom tấn The Avengers và Battleship đứng đầu bảng xếp hạng doanh số vé bán ra trong số những phim mới trình chiếu ở Bắc Mỹ trong tuần vừa rồi, lần lượt là 55,1 triệu USD và 25,3 triệu USD ở thị trường Mỹ và Canada. Tuy nhiên, vị trí thứ ba là một bất ngờ.

Không đầu tư hoành tráng, không có những người hùng, không những trận chiến kinh thiên động địa, nhưng The Dictator, một phim hài khá nhảm có mặt Sacha Baron Cohen trong vai kẻ độc tài lấy hình mẫu là nhà lãnh đạo Libya quá cố Muammar Gaddafi, đã gặt hái chiến thắng ở các phòng vé khi về thứ ba với doanh số 17,4 triệu USD.

Sacha Cohen cưỡi trên lưng chú lạc đà với hai nữ vệ sĩ xinh đẹp ở LHP Cannes để quảng cáo cho bộ phim The Dictator

Danh hài Cohen, với bộ phim đầu tay Borat, Cultural Learnings of America For Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan cũng từng thu về 128 triệu USD ở các rạp Mỹ và Canada, lại làm khán giả cười nghiêng ngả, không chỉ với tình tiết trên phim, mà cả cách anh quảng cáo cho nó. Cohen đã có mặt trên gần như mọi tít báo khổ nhỏ ở Mỹ, Anh, Đức và gây chú ý lớn cả ở liên hoan phim Cannes, ngay trước khi bộ phim The Dictator ra mắt.

Tại Cannes, Cohen đã dẫn theo một con lạc đà thật, ăn mặc giống hệt như nhân vật trong phim với đồng phục màu da cam, đeo kính đen, đi ủng, đội chiếc mũ beret quân đội và cả một khẩu súng trường Kalashnikov giả. “Tôi là một nhà độc tài! Tôi không muốn làm hại ai”, Cohen đùa trên thảm đỏ Cannes. Con lạc đà của anh cũng được đặt cho một cái tên rất kỳ quặc, Wadiya Số Một.

The Dictator, do Cohen đồng tác giả kịch bản và sản xuất, được quay vào lúc phong trào nổi dậy đang lên cao ở A-rập và Trung Đông. Anh vào vai Aladeen, một nhà lãnh đạo hơi tưng tửng tuyên bố Hội đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc là “trò hề”, mà ai nhìn thấy cũng sẽ nghĩ ngay tới Gaddafi. Diễn viên từng giành giải Oscar, Ben Kingsley, vào vai người chú và kẻ thù của Aladeen, Tamir. “Sacha… muốn ám chỉ nhiều điều, chính trị, xã hội…, khiến đây là một bộ phim hài tuyệt vời”, Kingsley nói.

Hải Minh