“Lật mặt” xăng dỏm siêu lợi nhuận

Nhóm nghiên cứu của 3 đơn vị gồm: Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Lọc hóa dầu, Phòng thí nghiệm trọng điểm Động cơ đốt trong và Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM, dưới sự chỉ đạo của Sở KH&CN TP đã khẳng định nguyên nhân gây cháy xe máy xuất phát từ sự ảnh hưởng của nhiên liệu xăng và các yếu tố kỹ thuật hình thành nguy cơ cháy xe.

Thu lợi tới 6 ngàn mỗi lít

Theo nghiên cứu, khi sử dụng nhiên liệu có mặt của methanol, ethanol thì tại các khu vực như: nhớt bôi trơn, nước làm mát, thùng chứa mũ bảo hiểm, đuôi xe, bộ điện thân xe, mô-bin sườn, khoang động cơ, bộ sạc, thùng nhiên liệu đều tăng từ 10-20 độ C so với nhiệt độ khi sử dụng loại nhiên liệu đúng theo yêu cầu. Đặc biệt, trong một số trường hợp nhiệt độ ống xả khí thải cao hơn 450 độ C, dây dẫn điện, bộ sạc... lên đến hơn 70 độ C, như vậy nguy cơ cháy nổ sẽ tăng cao.

Buổi công bố nguyên nhân cháy xe tại Sở KH&CN TP.HCM

Việc dùng xăng kém chất lượng như xăng pha methanol, ethanol chất lượng thấp và không đúng kỹ thuật sẽ gây ra sự rò rỉ nhiên liệu thông qua hiện tượng phá hủy hệ thống ống dẫn, hoặc do áp suất hơi cao, hoặc do bất cẩn chủ quan của người sử dụng. Nguồn xăng rò rỉ này sẽ tiếp xúc với nguồn nhiệt đủ nóng sinh ra từ hoạt động của động cơ, hoặc ma sát hệ thống hãm... hay tia lửa điện từ quá trình chập mạch của hệ thống điện của phương tiện trong trường hợp hệ thống bảo vệ của cầu chì bị vô hiệu hóa hoặc không đảm bảo yêu cầu do cầu chì kém chất lượng.

Một nguyên nhân khác là do sự chập mạch của hệ thống điện bảo vệ cầu chì bị vô hiệu hóa hoặc không đúng kỹ thuật sẽ gây ra nguồn lửa và đồng thời kết hợp với các chất dễ cháy như các chi tiết bằng vật liệu nhựa trên phương tiện.

Ngoài ra, còn có nguyên nhân từ các yếu tố khách quan hay chủ quan của người sử dụng như: để các vật dụng dễ cháy nổ trong các vùng nóng cục bộ của phương tiện như: quẹt gas, nước hoa... hoặc xe bị vướng các vật liệu dễ cháy như bao nylon, vải... vào bộ phận ống xả khói thải của động cơ. Đặc biệt, việc sử dụng xăng có chỉ số RON thấp như xăng RON 83, hoặc xăng pha methanol, ethanol kém chất lượng, không tương thích với yêu cầu động cơ sẽ gây ra các vùng nóng cục bộ và nguy cơ gây cháy tăng cao.

TS Huỳnh Quyền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Lọc hóa dầu khẳng định: “Theo kết quả cung cấp từ Hải quan và Công ty Xăng dầu PVPro cho thấy sự tăng đột biến sản lượng methanol nhập khẩu và tiêu thụ tại Việt Nam. Ngoài ra, các cơ quan chức năng đã phát hiện không ít trường hợp xăng nhiễm methanol hàm lượng cao. Do vậy, việc kinh doanh xăng pha methanol hoặc ethanol để thu lợi nhuận là hoàn toàn có thể xảy ra. Một lít xăng có pha methanol sẽ đem đến lợi nhuận tới 6 nghìn đồng”.

TS Nguyễn Ngọc Dũng, ĐH Bách Khoa TP.HCM cho biết: “Chúng tôi đã làm thử nghiệm, khi ngâm ống dẫn nguyên liệu của các hãng xe phổ biến tại Việt Nam vào xăng có chứa cồn methanol, ethanol thì sau thời gian ngắn, độ đàn hồi của ống dẫn nguyên liệu giảm đi rất nhanh. Do vậy rất dễ bị giòn, nứt nên dễ bị rò rỉ nguyên liệu ra ngoài”.

Do vậy nhóm nghiên cứu đã có những khuyến cáo người sử dụng phương tiện như: kiểm tra định kỳ phương tiện, không nên sử dụng nguồn nhiên liệu bất hợp pháp và nhà sản xuất phải cải tiến kỹ thuật phù hợp với thực tế để tăng tính an toàn khi sử dụng. Sắp tới, nhóm nghiên cứu này sẽ tìm kiếm nguyên nhân cháy xe ô tô. Cuối cùng sẽ là cơ sở cho việc hoàn thiện tiêu chuẩn nhiên liệu an toàn và hiệu quả tại Việt Nam.

Phần lớn các vụ xe cháy là do xăng kém chất lượng

Phải bổ sung thêm tiêu chuẩn cho xăng nhiên liệu

Trong buổi công bố kết quả nghiên cứu, các đơn vị đều kiến nghị bổ sung thêm một số tiêu chuẩn trong nhiên liệu xăng A92, 95 và xây dựng quy trình kiểm tra sự có mặt methanol, ethanol trong những loại xăng này. Phải chấm dứt lưu hành loại xăng A83 vì đây là loại có chỉ số octan thấp, không phù hợp với các động cơ mới hiện nay, dễ gây kích nổ, làm nóng động cơ, tăng nguy cơ cháy. Đồng thời chính vì còn sự hiện diện của loại xăng này cũng tạo điều kiện cho một số đơn vị kinh doanh xăng dầu pha chế methanol và để tăng RON kiếm “siêu lợi nhuận”.

Trong buổi công bố, nhiều ý kiến cho rằng cần phải siết chặt nhập khẩu, quản lý sử dụng methanol như thế nào và đưa loại nguyên liệu này vào mặt hàng kinh doanh có điều kiện. Tại sao lại có số lượng methanol nhập khẩu vào Việt Nam tăng đột biến, chỉ từ khoảng 50 - 60 ngàn tấn vào năm 2008, 2009, bỗng lên đến 80 - 90 ngàn tấn trong những năm 2010, 2011? Vậy bao nhiêu trong số đó được đưa vào việc pha chế xăng?

Tuy nhiên, chưa có lời giải đáp nào cụ thể cho những thắc mắc trên. Còn ông Phan Minh Tân, Giám đốc Sở KH&CN trả lời rằng: “Sở KH&CN được chỉ đạo mặt hàng xăng, dầu là trọng điểm trong công tác thanh tra, kiểm tra. Thế nhưng cái chúng tôi muốn nói trước hết là trách nhiệm của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, các đầu mối nhập khẩu, đại lý phân phối trong việc quản lý chất lượng xăng dầu. Đó là trách nhiệm của họ và họ không thể thoái thác trách nhiệm này cho ai hết. Vừa qua, chúng tôi có yêu cầu doanh nghiệp phân phối lập ra quy trình phối hợp kiểm tra trong việc quản lý chất lượng xăng dầu và chúng tôi kiểm tra quy trình đó. Còn nếu khoán trắng trách nhiệm quản lý cho Nhà nước thì chúng tôi làm không xuể. TP.HCM có 700 cây xăng, phòng thanh tra của sở chỉ có 6 người, nếu đi giáp vòng hết các cây xăng thì hết một năm chỉ đi được một vòng. Đi một lần thì làm được gì?

Có lẽ chưa biết đến khi nào người tiêu dùng sẽ yên tâm luôn được sử dụng các loại xăng đảm bảo chất lượng. Còn bây giờ, chuyện mua nhầm xăng “dỏm” thì khó mà né nổi trước sự buôn gian bán lận này.

Anh Đức