Bàn cách đối phó với khói thuốc lá

(TT&VH) - Ngày 10/4, tại Hà Nội, Câu lạc bộ Pháp chế doanh nghiệp (Bộ Tư pháp) đã tổ chức tọa đàm về dự thảo Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá. Đây là dự thảo đã nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận xã hội do tác động lớn về mặt kinh tế xã hội và về sức khỏe con người.

Theo bà Trần Thị Trang, Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), Việt Nam hiện có khoảng 15,3 triệu người hút thuốc lá và số người bị ảnh hưởng cũng lên đến 60% dân số. Do vậy, mục tiêu của dự thảo Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chú trọng những biện pháp giảm cung, giảm cầu, từ đó tạo thói quen hút thuốc lá đúng nơi quy định, không ảnh hưởng đến người xung quanh; đồng thời vẫn duy trì sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp sản xuất mặt hàng này.

Tràn lan thuốc lá lậu

Theo bà Nguyễn Thanh Hà, Phòng Pháp luật hành chính, Vụ Pháp luật - Hình sự - Hành chính (Bộ Tư pháp), hiện tình trạng buôn bán thuốc lá lậu diễn biến ngày càng phức tạp trên các tuyến biên giới, tuyến biển và trong nội địa. Điển hình tuyến biên giới Quảng Trị và các tỉnh phía Tây Nam. Năm 2011 theo ước tính có khoảng 16 tỷ điếu thuốc lá lậu, bất hợp pháp tuồn vào thị trường Việt Nam. Thuốc lá nhập lậu tác động làm suy yếu các chính sách y tế và cơ chế điều tiết áp dụng trong hoạt động quản lý các sản phẩm thuốc lá của Chính phủ. Đặc biệt, thuốc lá lậu không được kiểm soát chất lượng và không thể đảm bảo chất lượng trong quá trình vận chuyển, lưu trữ, tiêu thụ trái phép gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người tiêu dùng.

Phó Vụ trưởng Vụ các vấn đề xã hội (Văn phòng Quốc hội) Nguyễn Đức Thụ cho biết, trong quá trình lấy ý kiến về biện pháp chồng thuốc lá lậu, giả có 2 luồng ý kiến khác nhau, một số ý kiến cho rằng quy định hủy thuốc lá giả, lậu như Dự thảo Luật là hợp lý. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng quy định như Dự thảo Luật là khó khả thi, vì đa số thuốc lá lậu là hàng vô chủ và đề nghị bổ sung quy định cho phép tái xuất những sản phẩm thuốc lá nhập lậu có chất lượng tốt.

Khoảng 15,3 triệu người Việt Nam hút thuốc lá

Trong thực tế người có hành vi nhập lậu thuốc lá thường giấu mặt, khi phát hiện, Khi cơ quan chức năng bắt được, thuốc lá lậu thường vô chủ nên không có người chịu trách nhiệm chi trả kinh phí hủy thuốc lá lậu. Do đó, không khuyến khích được các địa phương tham gia phòng chống buôn lậu thuốc lá.

Về vấn đề này, bà Nguyễn Thanh Hà khẳng định, cần tiếp tục quy định tịch thu, tiêu hủy thuốc lá lậu để giảm dần nguồn cung và nhu cầu đối với các loại sản phẩm bất hợp pháp này.

Về vấn đề in cảnh báo tác hại của thuốc lá, đa số các ý kiến đều đồng ý với quy định in cảnh báo sức khỏe bằng chữ và hình ảnh chiếm ít nhất là 50% diện tích của vỏ bao thuốc lá. Quy định này ngoài yêu tố nhấn mạnh sự cảnh báo về tác hại của thuốc lá đồng thời phù hợp với Công ước khung về kiểm soát thuốc lá về thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong phòng chống tác hại thuốc lá.

Tuy nhiên, đại diện Tổng công ty Công nghiệp thực phẩm Đồng Nai cho rằng, theo quy định của Công ước khung về kiểm soát thuốc lá chỉ yêu cầu mỗi bên tham gia Công ước phải bảo đảm không nhỏ hơn 30% diện tích trưng bày của bao thuốc và không quy định bắt buộc thực hiện ghi nhãn phần cảnh báo có diện tích 50% so với diện tích bao thuốc lá, cũng như không bắt buộc in cảnh báo bằng chữ và hình ảnh mà có thể in cảnh báo bằng chữ hoặc bằng hình ảnh. Vì vậy, dự thảo luật nên dừng lại ở quy định khung, tức là chỉ 30% và chỉ in cảnh báo bằng chữ hoặc bằng hình ảnh.

Về việc dự thảo quy định thay đổi định kỳ 2 năm/lần mẫu in  cảnh báo sức khỏe, đại diện Tổng Công ty thuốc lá cho rằng, việc thay đổi này sẽ gây ra những tổn thất kinh tế lớn cho ngành sản xuất thuốc lá nội địa do phải liên tục thay đổi các trục in ống đồng nhãn bao, tút là những chi tiết máy móc thiết bị nhập ngoại có giá trị cao. Ước tính toàn ngành có khoảng 300 - 400 mác thuốc, nếu định kỳ thay đổi mẫu in cảnh báo sức khỏe 2 năm/lần thì chi phí sẽ là khoảng 2 triệu USD/2năm/lần, đó là chưa bao gồm các tổn thất vỏ bao tồn kho không sử dụng được.

Có thành lập quỹ phòng chống tác hại thuốc lá?

Theo ông Nguyễn Đức Thụ vấn đề thành lập Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá cũng nhận được hai ý kiến khác nhau. Quan điểm đồng tình cho rằng việc thành lập Quỹ sẽ tạo điều kiện để huy động nguồn lực cho công tác phòng chống tác hại thuốc lá theo hướng xã hội hóa, đó là việc huy động sự đóng góp của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá… Qua đó có nguồn kinh phí ổn định, bền vững cho công tác phòng chống tác hại thuốc lá, nâng cao sức khỏe cộng đồng do việc sử dụng thuốc lá gây ra.

Phó vụ trưởng Vụ Chính sách Thuế, Bộ Tài chính Phạm Đình Thi khẳng định, việc thành lập Quỹ này là rất cần thiết và nên quy định là khoản bắt buộc. Nguồn quỹ này được sử dụng nhằm xây dựng các mô hình điểm về cộng đồng, cơ quan không khói thuốc; tổ chức cai nghiện thuốc lá…    

Dự thảo Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đã được Chính phủ trình Quốc hội ngày 22/9/2011. Tọa đàm sẽ tập hợp các ý kiến của các chuyên gia, các nhà quản lý, doanh nghiệp những thông tin chuyển đến Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo vào kỳ họp tới để Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2013.

Tuy nhiên, ở góc độ đại diện của các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam Phạm Kiến Nghiệp cho rằng, không nên thành lập Quỹ này. Theo ông Nghiệp, khi quy định đóng góp tài chính bắt buộc với người người sử dụng thuốc lá, cần xét đến bản chất của thuế tiêu thụ đặc biệt, ngành thuốc lá thực hiện thuế tiêu thụ đặc biệt.

Về vấn đề này Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chính phủ Phạm Tuấn Khải đưa ra giải pháp: “Trong thời gian tới sẽ xây dựng các luật liên quan đến bảo vệ sức khỏe con người như Luật phòng chống tác hại của rượu, bia... nên có thể gọi quỹ này là Quỹ bảo vệ sức khỏe con người. Nếu thành lập riêng một quỹ về phòng chống tác hại thuốc lá, về sau khi xây dựng Luật phòng chống tác hại của rượu bia cũng xây dựng Quỹ của Luật này sẽ tạo sự chồng chéo không cần thiết. Do đó, chỉ nên gọi là Quỹ bảo vệ sức khỏe con người”.

Thảo Vy - Phương Linh