02h05, Schalke - Bilbao: Xứ Basque thách thức toàn cầu hóa

(TT&VH) - Đó là cuộc đối đầu của một đội quân hợp chủng quốc và một đội bóng có sự kiêu hãnh về màu cờ đến cực đoan. Nếu như Schalke đại diện cho tư duy cởi mở về mặt chủng tộc của người Đức trong thế kỷ mới, thì Bilbao thực sự là một ốc đảo của bóng đá thế giới, nơi chỉ chấp nhận cầu thủ có gốc xứ Basque, và mảnh đất đã từng chìm trong sự tang thương dưới sự cai trị của độc tài Franco lại sản sinh ra rất nhiều nhân tài, như một sự tưởng thưởng cho cá tính đặc biệt của những con người ở đây.

Athletic Bilbao  thách thức toàn cầu hóa - Ảnh Getty

Trước đây, người Đức luôn nổi tiếng với lòng tự tôn dân tộc rất cao, thậm chí tới mức cực đoan, coi mình là thượng đẳng. Lòng tự tôn này khiến các CLB Đức có một thời gian dài “bế quan tỏa cảng”, hiếm khi sử dụng các cầu thủ ngoại quốc. Phải đến khi khan hiếm cầu thủ trẻ trầm trọng, người Đức mới mở cửa ồ ạt cho lính lê dương từ khắp mọi châu đổ về. Sự cởi trói này đã ảnh hưởng mạnh tới tư duy làm việc của một thế hệ HLV. Nhiều người trong số này đến giờ vẫn ưa chuộng cầu thủ ngoại dù bóng đá Đức đang được mùa tài năng trẻ.

HLV Felix Magath là trường hợp điển hình của thế hệ này khi chỉ trong hơn một mùa rưỡi dẫn dắt Schalke, nhà cầm quân này đã biến “Royal Blues” thành một liên hiệp quốc thu nhỏ với các cầu thủ đến từ khoảng 24 quốc gia khác nhau. Dù HLV này đã ra đi và Schalke cũng đã hai lần thay tướng, sân Veltins hiện vẫn giống đại bản doanh của một liên quân quốc tế với dàn quân đến từ 13 quốc gia, gồm Đức, Ghana, Cameroon, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Áo, Mỹ, Romania, Peru, Hà Lan, Phần Lan, Nhật Bản, Nigeria và được dẫn dắt bởi HLV Huub Stevens, một vị tướng người Hà Lan.

Trong khi đó, nhiều đội bóng Tây Ban Nha từ lâu đã biết săn tìm những tài năng kiệt xuất từ nước ngoài. Ngay từ những năm 1950, khi bóng đá vẫn như một đứa bé tập đi, Real Madrid đã chiêu mộ được những siêu sao như Ferenc Puskas (Hungary), Raymond Kopa (Pháp) hay Alfredo di Stefano (Argentina). Barcelona chậm chân hơn nhưng từ những năm 1970 đã thu hút được bộ đôi Hà Lan Johan Cruyff và Johan Neeskens. Cách đây khoảng 10 năm, dưới thời HLV Louis van Gaal, xu hướng Hà Lan hóa tại Camp Nou còn diễn ra ồ ạt hơn với sự đổ bộ của Michael Reiziger, Van Bronckhorst, Frank de Boer, Patrick Kluivert hay Phillip Cocu.

Không giống với hai đội bóng đồng hương luôn say mê những viên ngọc nước ngoài, Athletic Bilbao lại tự tách mình ra khỏi thị trường chuyển nhượng tấp nập khi chỉ thu nạp những cầu thủ có gốc xứ Basque. Trong lịch sử, đội bóng này chủ yếu sử dụng “cây nhà lá vườn”, thỉnh thoảng có bổ sung thêm một vài cầu thủ chất lượng từ đội khác, thậm chí nước khác nhưng vẫn phải có gốc xứ Basque. Một số cái tên tiêu biểu có thể liệt kê ra như tiền vệ cánh Joseba Etxeberria (được mua với giá 3 triệu euro hồi năm 1995 khi mới 17 tuổi), Javi Martinez (8 triệu euro hồi năm 2006 cũng khi mới 17 tuổi) hay hậu vệ cánh Bixente Lizarazu từ Bordeaux.

Trong thời đại toàn cầu hóa, ngày càng có nhiều đội quốc tế hóa giống Schalke, thậm chí còn triệt để tới mức không có một cầu thủ nội nào được đá chính. Nhiều CLB phát triển theo hướng “ăn xổi” này đã thành công nhanh trong thời gian đầu nhưng về lâu dài đã phải trả giá bởi thiếu vắng nền tảng, chỉ biết chắp vá, dẫn đến không thể tiến xa, thậm chí sụp đổ như chính Schalke ở mùa trước (phải đến những vòng cuối mới trụ hạng). Thành công của Bilbao, đội bóng chủ yếu dựa trên hệ thống đào tạo trẻ của CLB, tuy chưa lớn nhưng cũng đáng để các đội bóng tràn ngập lính lê dương phải suy nghĩ lại về phương hướng phát triển của mình.

Cách tuyển quân theo kiểu vùng miền của Bilbao là một hạn chế lớn nhưng việc xây dựng đội bóng chủ yếu dựa trên nền tảng của chính mình, tức tập trung phát triển nội lực thay vì cứ mải miết tìm kiếm viện binh từ bên ngoài, dường như mới chính là xu hướng của thời đại. Giả thuyết này đã phần nào được kiểm chứng khi Barcelona, đội bóng đã thất bại khi bị “Hà Lan hóa”, đã thành công rực rỡ trở lại khi phát triển dựa trên những sản phẩm của lò đào tạo La Masia. Đêm nay, bất luận kết quả của trận đấu ra sao, đội bóng liên hiệp quốc Schalke chắc chắn sẽ vỡ ra nhiều bài học khi chứng kiến mô hình của Bilbao, CLB được mệnh danh là Barcelona của xứ Basque.   

Dự đoán: 2-2