“Văn hóa mặt tiền” trong triển lãm của Nguyễn Thế Sơn

(TT&VH) - Nối tiếp những triển lãm thể hiện góc nhìn về cảnh quan đô thị như Siêu truyền dẫn, Tầm cao mới, Cây Việt Nam, họa sĩ Nguyễn Thế Sơn lại mở ra một cuộc chơi mới trong triển lãm Nhà mặt phố (đang diễn ra tại tại Viện Goethe, 56-58 Nguyễn Thái Học, Hà Nội).

“Khi đến Hà Nội, ngay lập tức có hai điều trong hình ảnh của thành phố đặc biệt gây ấn tượng đối với du khách, nhất là du khách phương Tây: giao thông hỗn tạp và quảng cáo tràn lan. Những tấm bảng, pa-nô, áp-phích, băng-rôn quảng cáo, và tất nhiên tối đến là những biển hiệu với ánh đèn đủ màu sắc chuyển động nhấp nháy chạy lên chạy xuống khắp mặt tiền các tòa nhà khiến người xem rối mắt. Nhà mặt phố của Thế Sơn hướng góc nhìn vào cảnh quan Hà Nội dường như đang diễn ra chẳng theo một quy tắc nào, bỗng nhiên xuất hiện và có vẻ như phát triển ngoài tầm kiểm soát” - Almuth Meyer- Zollitsch- Viện trưởng Viện Goethe Việt Nam - nói như vậy về Nhà mặt phố.

Một góc triển lãm Nhà mặt phố

Sự biến đổi cảnh quan đô thị từ thời nhà phố cổ cho đến nay có một sức hút đặc biệt đối với họa sĩ Nguyễn Thế Sơn. Thế Sơn cho biết, những biểu hiện ẩn dấu sau hiện tượng thị giác về cảnh quan đô thị đã cho anh nhìn ra nhiều điều ý nghĩa. Vì thế mà trước Nhà mặt phố, anh đã có các cuộc triển lãm: Siêu truyền dẫn - cảm hứng từ những ngôi nhà cao tầng đang trong quá trình xây dựng và được bao bọc bởi những tấm nilon hay Cây Việt Nam thể hiện được sự ràng buộc vô hình giữa cây cao lớn với hàng chục, hàng trăm đường dây điện chồng chéo xung quanh. Và ở Nhà mặt phố, cảm hứng của Nguyễn Thế Sơn lấy từ những tấm pano, áp - phích quảng cáo.

Trong không gian của cuộc triển lãm, phong cảnh nhân tạo của Việt Nam trong thời kì chuyển đổi, liên quan đến sự biến đổi của “văn hóa mặt tiền” trong vòng 100 năm trở lại đây và được thể hiện qua 31 tác phẩm. Các tác phẩm ở đây là những biến thể nhà hình ống- một loại kiến trúc rất đặc trưng với mặt tiền nhỏ hẹp và sâu trong văn hóa kiến trúc đô thị ở Việt Nam. Bên cạnh sự bùng phát về nhà tầng nhỏ hẹp, cao vút kèm theo những dự án quy hoạch mở đường đã dẫn đến xu hướng bịt mặt toàn bộ nhà mặt phố là sự  tận dụng toàn bộ công nghệ quảng cáo để phát triển kinh doanh.

Vì thế mà những ngôi nhà khi xây xong đều bị che hết và thay vào đó là khuôn mặt của các tấm biển quảng cáo bắt mắt với hình ảnh của những người mẫu nước ngoài – chẳng có gì liên quan đến Việt Nam. Với Thế Sơn, những tấm biển quảng cáo đó như những giấc mơ “ảo” của chính những con người đang sống trong vòng xoáy của văn hóa tiêu thụ, khi họ sẵn sàng hi sinh ánh sáng tự nhiên hay không gian sống thân thiện với môi trường để thu lại lợi ích kinh tế.

"Nhà mặt phố là một câu chuyện mở, vừa mang tính thời sự, tính tài liệu mà qua đó tôi muốn tạo nên một mô hình cuộc sống thu nhỏ, một trò chơi thị giác nhằm kích thích sự giải mã từ phía người xem" - họa sĩ Nguyễn Thế Sơn bày tỏ.

Lam Ngọc