Âm nhạc nối gần 2 miền Triều Tiên và phương Tây

(TT&VH) - Tối 14/3, một dàn nhạc giao hưởng của CHDCND Triều Tiên đã lần đầu tiên tới biểu diễn ở Paris, Pháp, dưới sự điều khiển của một nhạc trưởng người Hàn Quốc. Đây là một bằng chứng cho thấy "âm nhạc lớn hơn mọi biên giới", nhưng cũng là dấu hiệu cho thấy hai miền Triều Tiên đang dùng ngoại giao âm nhạc để xích lại gần nhau và gần hơn với phương Tây.

Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng người Hàn Quốc Chung Myung Whun, các nghệ sĩ  thuộc Dàn nhạc giao hưởng Unhasu của Triều Tiên và các đồng nghiệp thuộc Dàn nhạc giao hưởng Đài phát thanh Pháp đã có một màn biểu diễn vô cùng sôi nổi.

Âm nhạc vượt qua mọi rào cản

Họ mở màn bằng Bản giao hưởng số 1 của Brahms, trước khi trình diễn một số tác phẩm âm nhạc truyền thống Triều Tiên. Chúng gồm một bản nhạc sử dụng đàn nhị heagum và kayagum, một nhạc cụ giống như đàn tam thập lục. Sau màn này, nghệ sĩ violin Mun Kyong Jin của Triều Tiên đã biểu diễn tác phẩm Rondo Capriccioso dành cho đàn violin, do nhạc sĩ Camille Saint-Saens sáng tác trên một cây vĩ cầm Stradivarius 1716 .

Phần cuối buổi hòa nhạc, các nghệ sĩ đã biểu diễn một tác phẩm đặc biệt dành tặng cho khán giả. Đó là Arirang, một bài hát rất được người Hàn Quốc ưa thích và được Chung dành tặng cho mẹ đẻ, người sinh ra tại Bình Nhưỡng và mới qua đời hồi năm ngoái. Tiếp đó Chung điều khiển dàn nhạc chơi bản Carmen của Bizet với sự vui sướng thể hiện rõ, nhằm dành tặng cho nước Pháp và những người đã góp sức để buổi hòa nhạc có thể diễn ra.

Buổi hòa nhạc đã diễn ra không thể thành công hơn và Chung đã không giấu được niềm vui: "Có hai miền Triều Tiên về mặt chính trị. Nhưng về mặt con người thì chúng tôi là một gia đình. Âm nhạc quả thật lớn hơn mọi biên giới". Sự thành công của buổi hòa nhạc cũng là sự kiện đáng khích lệ với Unhasu, một dàn nhạc rất trẻ mới được thành lập hồi năm 2009. Các nghệ sĩ của dàn nhạc đều trong độ tuổi 20, nhưng kỹ năng của họ khiến những đồng nghiệp ở Pháp phải có chút vì nể. "Chúng tôi đã hơi ấu trĩ khi đánh giá thấp nền tảng âm nhạc của họ" - nghệ sĩ violin Mirelle Jardon ở dàn nhạc Pháp nói với tờ China Post- "Chúng tôi không biết họ đã rèn luyện theo phương cách nào, dưới sự giảng dạy  của ai, nhưng trình độ của họ rất cao. Họ còn rất trẻ và sẽ còn tiến bộ nữa. Và với sự hợp tác này, Triều Tiên đang mở cánh cửa ra với thế giới" .

Buổi hòa nhạc diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Triều Tiên và phương Tây đang dần tan băng sau nhiều năm lạnh giá. Tuần trước, Mỹ và Triều Tiên đã thông qua thỏa thuận trong đó Bình Nhưỡng sẽ đóng băng chương trình hạt nhân để đổi lấy viện trợ lương thực.

Riêng với nước chủ nhà Pháp, buổi hòa nhạc là sự kiện khá đặc biệt. Bên cạnh Estonia, Pháp là nước châu Âu duy nhất không có quan hệ ngoại giao với Triều Tiên. Nhưng bức tường băng giá giữa đôi bên lần đầu bị phá vào tháng 9/2011, khi Bộ trưởng Văn hóa Pháp Jack Lang khai trương trung tâm văn hóa Pháp ở Triều Tiên.

Chung là nhạc trưởng kiêm giám đốc Dàn nhạc giao hưởng Đài phát thanh Pháp từ năm 2000, đã dựa vào các mối quan hệ của mình để viếng thăm Triều Tiên và lưu lại đây 4 ngày. Trong thời gian ở đây, ông làm việc cùng 2 dàn nhạc giao hưởng gồm Unhasu và đưa ra đề nghị hợp tác biểu diễn tại Pháp. Đề nghị này nhanh chóng được chấp nhận.

Tín hiệu thể hiện sự cởi mở

Chung nói rằng vẫn còn sớm để các nghệ sĩ Triều Tiên chơi Bản giao hưởng số 9 của nhạc sĩ Beethoven, vốn gồm bản Ode to Joy, bài hát ca ngợi chính thức Liên minh châu Âu và là một trong những điểm sáng mang tính biểu tượng của văn hóa phương Tây. Nhưng ông đánh giá việc một dàn nhạc Triều Tiên tới biểu diễn tại Pháp đã là sự kiện đáng khích lệ. "Tôi đã cố làm điều này trong suốt 30 năm qua" - Chung thổ lộ hồi tuần trước về nỗ lực tổ chức buổi hòa nhạc - "Nếu nhìn nhận thực tế, bỏ qua các quy phạm chính trị, thì mọi người Triều Tiên không thuộc về hai dân tộc. Họ thuộc về một quốc gia, nhưng sống cảnh một gia đình chia đôi ngả".

Nhạc trưởng Chung Myung Whun, người đã tích cực vận động để buổi hòa nhạc đặc biệt được tổ chức và thành công.

Một số nhà quan sát cảnh báo không nên cố gắng tìm kiếm quá nhiều thông điệp từ các sự kiện văn hóa kiểu này. "Tôi tin những chuyện như thế này đã được lên kế hoạch từ lâu trước cái chết của ông Kim Jong Il" - nhà phân tích Alastair Newton ở Công ty Nomura International có trụ sở tại London nhận xét. Nhưng quan điểm của ông chỉ là thiểu số. “Hiển nhiên là đã có những kế hoạch được vạch ra trước cái chết của ông Kim Jong Il. Nhưng sự chuyển giao lãnh đạo cũng giúp tạo ra sự khởi đầu mới mẻ cho rất nhiều thứ” -  Charles Armstrong, giáo sư lịch sử tại Đại học California đánh giá. Ông chỉ ra rằng buổi hòa nhạc ở Paris là "dấu hiệu rất hứa hẹn cho thấy Triều Tiên dưới thời ông Kim Jong Un sẽ mở cửa với thế giới".

Riêng cá nhân Chung, ông tích cực tổ chức sự kiện còn với hy vọng sẽ dùng ngoại giao âm nhạc mở đường để hai miền Triều Tiên cải thiện quan hệ. Chung nói rằng ông đang cố gắng tổ chức buổi hòa nhạc chung giữa 2 miền Triều Tiên vào cuối năm nay, nhưng cũng thừa nhận có khó khăn. "Chúng tôi vẫn chưa sẵn sàng về mặt chính trị để quy tụ các nhạc sĩ Hàn Quốc và Triều Tiên vào cùng một sự kiện" - Chung nói - "Vẫn còn nhiều rào cản chính trị phải vượt qua".

Tường Linh