ĐT Việt Nam: Kiếm cùn, khiên mỏng

(TT&VH Cuối tuần) - Thất bại của đội tuyển U23 Việt Nam tại SEA Games 26 không chỉ vì huấn luyện viên Falko Goetz thiếu tiền đạo “sát thủ” mà ông cũng không có được tấm “lá chắn” vững chắc trong khung thành. Vị trí thủ môn đang là dấu hỏi to tướng cho bóng đá Việt Nam trong tương lai gần.

Từ cơn khát “sát thủ”

Còn 8 tháng nữa, giải vô địch Đông Nam Á sẽ diễn ra, nhưng bóng đá Việt Nam đã cảm nhận được nhiều cơn khát, từ thầy cho đến trò. Cơn đau đầu sẽ còn nặng nề hơn, khi các tiền đạo chủ lực đội tuyển đều chơi phập phù sau 7 vòng đấu vừa qua của giải vô địch quốc gia.

Xét số tuyển thủ quốc gia, chân sút số một là Công Vinh cũng chỉ mới giải hạn, cần phải chờ thêm thời gian. Các tiền đạo còn lại như Quang Hải (Navibank Sài Gòn), Việt Thắng (Becamex Bình Dương), Đình Tùng (Vicem Hải Phòng), Ngọc Thanh (SHB.Đà Nẵng) đều chưa có được khởi đầu hoàn hảo trong năm Rồng.

7 Sau 7 vòng đấu, Hoàng Đình Tùng - chân sút trị giá 7 tỷ đồng của Vicem Hải Phòng - mới có bàn thắng đầu tiên cho đội bóng mới.

Phải chăng, việc các CLB quá ưu ái ngoại binh khiến các tiền đạo nội không phát tiết tài năng? Nhìn lại sơ đồ các huấn luyện viên đang bố trí, vấn đề trên chỉ ra một phần “tảng băng ngầm”. Tại các CLB, Công Vinh, Quang Hải, Ngọc Thanh đều được bố trí đá cao. Nhưng bóng chủ yếu được trao cho ngoại binh, còn họa hoằn lắm cơ hội mới đến với các tiền đạo nội. Bức xúc, áp lực đôi khi dồn nén, khiến các chân sút nội chưa thể bùng nổ, dù đá đúng vị trí yêu thích.

Còn ở khía cạnh thứ hai, nhiều chân sút lựa chọn sai đội bóng, bị buộc phải đá ở vị trí trái sở trường, nên cũng “tịt ngòi”. Đau đớn như tiền đạo Việt Thắng, kỳ vọng thăng hoa khi về Becamex Bình Dương nhưng sau đó biến mất hoàn toàn. Còn tân binh 7 tỷ của Hải Phòng, Hoàng Đình Tùng, phải đến vòng 7 mới có bàn thắng đầu tiên cho đội bóng mới. Khả năng thích nghi kém cũng là điểm yếu trí mạng của các chân sút. Đáng lo nhất là tâm lý thi đấu, khả năng vượt qua áp lực của các chân sút nội rất kém. Chẳng đâu cho xa, Thành Lương, Văn Quyết, Đình Tùng, Văn Thắng... cũng thi nhau “bắn chim” cả 7 trận đấu trên đất Indonesia, dù tài năng, kinh nghiệm đầy mình.

Tiền đạo có số má còn vậy, số chân sút trẻ cũng một màu ảm đạm. Trung phong Hà Minh Tuấn một thời được ví von “tiểu” Huỳnh Đức nhờ vào thể hình và lối chơi hao hao người thầy. Nhưng nửa năm lên đội 1, sau ghi bàn thắng để đời vào lưới Hòa Phát Hà Nội, Minh Tuấn sa sút để rồi phải dạt về đội trẻ SHB.Đà Nẵng.

Chân sút Lê Tuấn Anh từng tỏa sáng trong màu áo U21 Đồng Nai, vô địch giải U21 quốc gia năm 2010. Hai năm qua, tiền đạo này cũng mãi không chịu lớn, dù được tạo cơ hội thi đấu nhiều ở giải hạng Nhất. Thất vọng hơn ở SEA Games 26 vừa qua, Tuấn Anh chỉ đóng vai phụ, dù là trung phong duy nhất của đội nhà.

Nhìn quanh cả V-League lẫn giải hạng Nhất, số chân sút giỏi chỉ đếm trên đầu ngón tay. Vì rất nhiều lý do, các chân sút nội cùng thi nhau... im bặt. Hệ quả để lại giải vô địch quốc gia vẫn là “show” diễn của ngoại binh. Giải AFF Suzuki Cup 2012 đến gần, nhiệm vụ vô địch lại như thách thức, khi đội tuyển chưa tìm được “sát thủ” đích thực cho đội nhà.

Đến lỗ hổng “người gác đền”

Trong bóng đá, vị trí thủ môn được xem là một nửa sức mạnh đội bóng. Thực tế lâu nay, đội tuyển Việt Nam cũng xây dựng lối chơi dựa vào phòng ngự phản công. Vai trò cặp trung vệ lẫn hậu vệ biên quan trọng, nhưng tài năng, bản lĩnh của thủ thành vẫn là quyết định đến thành bại của đội bóng.

Có thể thấy rất rõ thất bại hay thành công bóng đá Việt Nam gắn chặt với các người gác đền. Hai chức vô địch AFF Suzuki Cup và Mederka Cup trong năm 2008 đều gắn chặt hình ảnh thủ thành Hồng Sơn hay Tấn Trường. Bộ đôi này đều có những pha cản phá xuất sắc giúp đội tuyển Việt Nam hay U22 vượt qua đối thủ sừng sỏ, nâng cao chức vô địch. Chỉ 2 năm sau, hai thủ môn chuyển sang vai “tội đồ”. Không còn hình ảnh “lá chắn thép”, Hồng Sơn, Tấn Trường thay nhau mắc lỗi chết người, dẫn đến việc đội tuyển Việt Nam vỡ mộng tại AFF Suzuki Cup 2010.

Cái thời tài năng của những thủ môn có tuổi thọ nghề nghiệp cao như Văn Cường, Minh Quang, Văn Hạnh gần như không còn. Cùng nỗi lo ở hàng công, việc thiếu thủ thành giỏi đang trở thành căn bệnh mãn tính của cả nền bóng đá.

Đó là sự sa sút có hệ thống, trải dài trên khắp các CLB trên cả nước, mà chưa có cách ngăn chặn. Ngay một lò đào tạo thủ môn có tiếng như Bình Định, cũng không còn sản sinh ra những người thay thế Văn Cường, Minh Quang, Vĩnh Lợi trong vài năm trở lại đây. Đến như Sông Lam Nghệ An cũng không có huấn luyện viên thủ môn cho tử tế, nên các thủ môn tự tập luyện với nhau là chính.

Thời điểm thủ môn Việt thoái trào thể hiện rõ, như vài mùa giải trước có đến 7, 8 thủ môn ngoại chiếm suất chính ở các CLB. Đến khi khống chế ngoại binh, cảnh tranh mua, tranh bán thủ môn giỏi diễn ra. Nhiều người sốc khi nghe giá bán Tấn Trường, Minh Dũng được đội lên cả chục tỷ đồng trên sàn chuyển nhượng.

9 Để có được thủ môn Bùi Tấn Trường từ Cao su Đồng Tháp, Sài Gòn FC phải bỏ ra tới 9 tỷ đồng.

Nói thế để thấy, lỗ hổng đào tạo để lại những hệ quả khó lường. Từ chỗ các đội bóng còn chưa coi trọng vị trí trợ lý thủ môn, đào tạo thủ môn dẫn đến cuộc khủng hoảng này. Ngay các sản phẩm ra “lò” lúc này cũng thiếu cá tính, tài năng để trở thành nổi trội với số đông còn lại. Chưa kể những “gót” Achilles trong chuyên môn, tâm lý, khiến các “người nhện” trẻ thay nhau bị đào thải mau chóng khi lên tuyển.

Thủ thành trẻ Tuấn Mạnh từng nhận được lời khen có cánh từ huấn luyện viên U22 Arab Saudi sau trận đấu vòng loại Olympic London 2012. Nhưng sau đó, anh mắc lỗi hệ thống trong các trận đấu V-League rồi SEA Games. Kết quả từ vị trí số 1, Mạnh “chữ” càng bắt càng đuối, rồi mất luôn vị trí từ đó. Nhìn bước đi của Mạnh, người ta lại lo anh sẽ “chột”, giống như Tô Vĩnh Lợi và Trần Đức Cường trước đây.

Bây giờ mọi kỳ vọng lại giành cho Bửu Ngọc, khi thủ môn người Đồng Tháp trình diễn phong độ cực cao ở U23 lẫn Cao su Đồng Tháp. Ngọc “ngố” có chiều cao 1m85, lẫn những phản xạ tuyệt vời, được xem là tương lai của đội tuyển Việt Nam.

Nhưng ai cũng lo Bửu Ngọc nhận được quá nhiều lời khen, đâm tự mãn rồi sa sút như các đàn anh. Bởi thực tế vị trí thủ môn đặc thù và chịu nhiều áp lực. Chỉ cần sự chủ quan, thiếu tập trung, trau dồi, Bửu Ngọc lại đi vào vết xe đổ trong quá khứ. Chưa kể áp lực ở đội tuyển khác hẳn ở CLB hay U23, mà một thủ môn trẻ như Bửu Ngọc chưa chắc sẽ vượt qua. Nên việc đặt kỳ vọng vào Bửu Ngọc lúc này, đôi khi hại cả thủ môn trẻ người Đồng Tháp về lâu về dài.

Hàng công “cùn” đã đành, nay vị trí thủ môn cũng không nhiều người mang lại sự tin tưởng. Hồng Sơn đã toan về già, Tấn Trường không hiểu sao dạo này cũng phập phù. Thanh Bình của SHB.Đà Nẵng nhiều tiến bộ, nhưng anh có thực sự là thủ môn lớn khi bước ra khỏi “Chi Lăng” trong màu áo tuyển, vẫn là dấu hỏi lớn?

Bóng đá Việt Nam đang đối diện với cảnh “khiên mỏng, kiếm cùn” mãn tính, đấy cũng là điều đau lòng bởi thời bao cấp lực lượng thủ môn và tiền đạo giỏi hơn hẳn bây giờ.