Kết thúc mùa giải F1 2011: FOTA quyết chiến với FIA

(TT&VH Cuối tuần) - Mùa giải 2011 vừa chính thức khép lại ở Brazil, nơi Mark Webber trở thành tay đua thứ năm có ít nhất một lần nhất chặng. Ngay khi những cuộc đua kết thúc, cuộc chiến giữa Liên đoàn Ô tô thế giới (FIA) với Hiệp hội các đội đua Công thức 1 (FOTA) lập tức nổ ra. Một bên đưa ra các điều luật, còn bên kia nỗ lực giành quyền lợi cho mình.

Sau mùa giải 2008, Honda chính thức rút lui khỏi đường đua F1 bởi những khó khăn về mặt tài chính, rồi bán lại toàn bộ cho Brawn. Toyota, một đội đua khác của châu Á, cũng tiết lộ về kế hoạch “nghỉ chơi” với môn thể thao tốc độ hấp dẫn nhất hành tinh (trên thực tế, đến tháng 11/2009, Toyota mới ngừng cuộc chơi). Trước thực trạng này, Max Mosley - Chủ tịch FIA khi ấy - đề xuất việc giới hạn tài chính đối với các đội đua, với hy vọng tránh cho F1 sụp đổ theo hiệu ứng domino.

Đội Red Bull với các tay đua Sebastian Vettel và Mark Webber đã có

một mùa giải thành công rực rỡ - Ảnh Getty

Theo ý kiến của Mosley, ngân sách chi tiêu của các đội không vượt quá 40 triệu euro mỗi mùa giải. Tòa án Paris cho rằng phương án của Mosley không có hiệu lực pháp lý. Về phía mình, các đội Ferrari, BMW Sauber, Toyota (lúc này chưa chính thức rút lui), Renault, Red Bull và Toro Rosso quyết tuyên chiến với FIA, bằng cách đe dọa không đăng ký dự mùa giải 2010.

Thực chất, việc các đội đe dọa rút lui nhằm để FOTA nhảy vào cuộc. Được thành lập năm 2008, FOTA - do quản lý của McLaren Martin Whitmarsh làm Chủ tịch - chuyên đối đầu với FIA để đòi hỏi quyền lợi cho các đội thành viên (gồm Ferrari, Force India, Lotus, McLaren, Mercedes, Red Bull, Renault, Sauber, Toro Rosso, Virgin và Williams). Trong những cuộc tranh cãi, thậm chí kéo ra cả Ủy ban châu Âu, không ít lần FIA phải nhượng bộ FOTA.

Mới đây, trước khi bước vào chặng đua Brazil, FIA đã khơi dậy kế hoạch mà Mosley từng theo đuổi. Điều mà FIA muốn hướng đến là giới hạn chi phí hoạt đồng của các đội, đưa ra những quy định khắt khe hơn, hay phạt nặng hơn những trường hợp cố tình gây va chạm giữa các tay đua... Hiện tại, đã có những điều luật khá chi tiết về công nghệ F1 mùa 2014, nên trong trường hợp FIA thông qua quy định mới, cũng chỉ có khoảng 20% được áp dụng ngay trong mùa 2012.

Theo cơ cấu hiện nay của các đội, chỉ có Virgin và Hispania là đáp ứng được giới hạn ngân sách của FIA. Trong mùa giải vừa qua, chi phí mà Virgin và Hispania bỏ ra chỉ là 25 triệu euro. Riêng nhà vô địch 2011 Red Bull là chịu ảnh hưởng nặng nhất. Ngoài chi phí thuộc loại cao nhất, Red Bull còn sử dụng không ít công nghệ mà FIA sắp đưa ra lệnh cấm. Hai đại gia Ferrari và McLaren tất nhiên cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng. Cần nhắc lại, F1 không còn là cuộc chơi công nghệ mở nữa. FIA luôn đi sau các đội đua về công nghệ, và khi có điều gì mới mà không theo kịp, FIA sẽ đưa vào danh sách cấm.

Thậm chí, nội bộ FIA còn đưa ra một số ý kiến áp dụng cho mùa giải vừa kết thúc. Trong trường hợp này, có một ý tưởng trừng phạt những đội vi phạm điều luật: trừ điểm mùa tới. Hãy thử tưởng tượng, nếu nó được thông qua, nhà vô địch Sebastian Vettel sẽ phải khởi đầu mùa giải với số điểm -25 (xem như vứt đi một lần nhất chặng). Fernando Alonso (và Massa) bị trừ 10 điểm. Jenson Button và Hamilton có thể phải khởi đầu với -10 hoặc -5 điểm.

Trong ngày đua phân hạng ở Brazil, các đội thuộc FOTA đã nhóm họp để đưa ra cách đối phó với những thay đổi (có thể được thực hiện) của FIA. Ba đại gia Ferrari, Red Bull và McLaren đã thống nhất về một cuộc họp thượng đỉnh được thực hiện từ nay đến trước lễ Giáng sinh để giải quyết dứt điểm các vấn đề vướng mắc, nhằm có thời gian chuẩn bị cho cuộc chiến năm sau.

Hiện tại, FIA đang dẫn Hiệp ước hạn chế các nguồn lực (RRA) mà tất cả các đội từng ký vài năm trước. Về cơ bản, đây thực chất là hiệp ước buộc các đội phải tuân thủ 5 tiêu chuẩn mà FIA đưa ra: Đội ngũ nhân lực làm việc; mức chi tiêu bên ngoài (nhiên liệu, các hợp đồng phát sinh...); đầu tư dài hạn; sử dụng lại nguồn tài nguyên khí thải (tối thiểu 60%, các xe chỉ được phép có một ống dẫn gió). Trong phụ lục RRA, các đội có quyền kiện nếu một đội vi phạm những điểm trên. Nhưng sẽ chẳng đội nào... dại mà làm thế. Hơn nữa, RRA có thể sắp chết yểu. Lý do, các đội đua đang đưa ra những bằng chứng về việc nó vi phạm nghiêm trọng điều 151c của Bộ Luật thể thao quốc tế. Một số đội cũng đang mời luật sư để tìm ra điểm mà RRA đi ngược với Luật pháp Liên minh châu Âu.

Mùa giải 2011 vừa khép lại, và trước khi cuộc tranh tài 2012 diễn ra, người hâm mộ F1 chắc chắn còn nhiều trò vui để xem!