“Cuộc chiến” ballet ở Nga

Nhà hát Mikhailovsky ở thành phố St Petersburg là một thiết chế văn hóa ít danh tiếng. Nhưng tỷ phú Nga Vladimir Kekhman đã mạnh tay chi nhiều tiền...

(TT&VH) - Nhà hát Mikhailovsky ở thành phố St Petersburg là một thiết chế văn hóa ít danh tiếng. Nhưng tỷ phú Nga Vladimir Kekhman đã mạnh tay chi nhiều tiền để nó có thể cạnh tranh với các nhà hát danh tiếng nhất nước Nga như Bolshoi, Mariinsky. Và hơn thế, Kekhman còn lôi kéo được 2 trong số các nghệ sĩ ballet lừng danh của Bolshoi về nhà hát của mình.

Tỷ phú Vladimir Kekhman đã chi 30 triệu bảng cho nhà hát Mikhailovsky.

1. Đây được xem là “cú đánh” mạnh vào Nhà hát Bolshoi ở Moskva. Trong nhiều thập kỷ, các nghệ sĩ ballet của Nga chỉ có một mơ ước được trình diễn tại nhà hát Bolshoi. Trong kỷ nguyên Xô viết, Nhà hát Bolshoi là nơi mà bất cứ nghệ sĩ nào cũng muốn được đầu quân và không ai muốn rời khỏi đó. Tuần trước, Natalia Osipova và Ivan Vasiliev, 2 nghệ sĩ ballet nổi tiếng nhất nhà hát, thông báo họ sẽ rời Bolshoi để tìm kiếm “sự tự do sáng tạo” ngay sau khi nhà hát lịch sử này mở cửa trở lại sau 6 năm tu bổ. Quyết định của họ đã khiến nhiều người sửng sốt và đáng nói hơn là họ đã chọn Nhà hát Mikhailovsky cho chặng đường hoạt động nghệ thuật tiếp theo của mình.

“Nếu họ rời bỏ chúng tôi để đến với Nhà hát La Scala (Italia) hay Paris hoặc thậm chí Nhà hát Mariinsky, thì chúng tôi có thể hiểu được” - Katerina Novikova, người phát ngôn của Nhà hát Bolshoi, nói. “Nhưng họ lại chọn Mikhailovsky - nhà hát không mấy tiếng tăm - thì chúng tôi không thể hiểu nổi”.

Mikhailovsky được Nga hoàng Nicholas I xây dựng năm 1833, nhưng nó chưa bao giờ được coi là nhà hát ngang tầm với Bolshoi ở Moskva hay Mariinsky ở St. Petersburg - 2 nhà hát opera và ballet lớn nhất ở Nga. Năm 2007, Nhà hát Mikhailovsky bắt đầu nằm dưới sự điều hành của Vladimir Kekhman, người kiếm được tiền tỷ nhờ nhập khẩu hoa quả và được mệnh danh là “ông trùm chuối”. Kekhman đã đầu tư hơn 30 triệu bảng vào dự án tu bổ nhà hát, thu hút nhân tài và dàn dựng vở mới. Việc lôi kéo được 2 ngôi sao Nhà hát Bolshoi đã trở thành một chiến thắng trong kế hoạch của Kekhman. Trên tờ The Independent, ông Kekhman kiêu hãnh nói rằng: “Mikhailovsky là nhà hát có tính thử nghiệm nhất, sáng tạo nhất và gây lý thú nhất ở Nga. Mikhailovsky đã đuổi kịp Bolshoi và Mariinsky về chất lượng vở diễn và nhất định chúng tôi sẽ tốt hơn họ”.

Trước đó, Nhà hát Mikhailovsky còn mời được Nacho Duato, biên đạo múa nổi tiếng người Tây Ban Nha về làm việc tại nhà hát. Duato là người sẽ dàn dựng các tiết mục riêng cho cặp ngôi sao mới. “Chắc chắn họ sẽ được đối đãi như ông vua và bà hoàng” - một nghệ sĩ ballet ở St. Petersburg khẳng định. “Họ sẽ có những điều kiện tốt hơn và đương nhiên có cả tiền. Được làm việc với biên đạo Nacho Duato cũng là điều đáng nói”.

Câu nói đó đã khiến Nhà hát Bolshoi phản ứng dữ dội. Bà Novikova khẳng định, Nhà hát Bolshoi đã tạo mọi điều kiện để Osipova và Vasiliev tỏa sáng và trình diễn tại nhiều nhà hát ở châu Âu. “Cả 2 đều khởi nghiệp tại Bolshoi và nhà hát đã hỗ trợ họ hết sức trong quá trình phát triển sự nghiệp. Quyết định của cặp đôi này khiến chúng tôi rất buồn. Buồn hơn nữa là họ lại rời nhà hát vào đúng lúc bắt đầu mùa diễn mới, vừa lúc sân khấu mới của nhà hát mở cửa lại. Giá như họ đợi đến cuối mùa diễn”.

Cặp nghệ sĩ ballet nổi tiếng Vasiliev và Osipova trình diễn vở Don Quixote ở London hồi năm 2010.

2. Thời gian gần đây, Nhà hát Bolshoi đã vướng phải một số rắc rối. Hồi đầu năm, giám đốc nghệ thuật đã rời nhà hát sau khi các bức ảnh “nóng” của ông bị phát tán trên mạng. Trong khi đó, nghệ sĩ ballet chính Nikolai Tsiskaridze liên tục chỉ trích về cách quản lý của nhà hát trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Song Nhà hát Bolshoi cũng có được niềm vui khi họ đã lôi kéo được nghệ sĩ Mỹ hàng đầu là David Hallberg. Đây là lần đầu tiên nhà hát thuê một người nước ngoài làm nghệ sĩ múa chính. Điều này cho thấy ban lãnh đạo nhà hát đã có sự thay đổi rõ rệt khi họ bị thành kiến là bảo thủ nhất nước Nga.

Các tỷ phú Nga “tâm huyết” với nghệ thuật:

* Roman Abramovich đã đầu tư nhiều tiền cho phòng trưng bày nghệ thuật của cô bạn gái Dasha Zhukova ở Moskva. Thêm nữa, Abramovich còn hỗ trợ dự án tu bổ một hòn đảo ở St Petersburg, tốn kém 260 triệu bảng, nơi sẽ có chi nhánh phòng trưng bày nghệ thuật của Zhukova. Abramovich còn tài trợ cho nhà hát Sovremennik ở Moskva lưu diễn ở London (Anh).

* Viktor Vekselberg là một trong những người giàu nhất nước Nga, không chỉ có bộ sưu tập nghệ thuật riêng với nhiều quả trứng Fabergé được làm cho Nga hoàng, mà còn chi nhiều tiền để đưa các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng của Nga về quê hương.

* Vladimir Potanin trở thành tỷ phú luyện kim và ông hiện là người ủng hộ chính của Bảo tàng Hermitage ở St Petersburg. Tổ chức của ông còn hỗ trợ cho nhiều mục đích nghệ thuật khác và Potanin hiện còn có chân trong ban giám đốc của Guggenheim Foundation.

Việt Lâm (lược dịch)