Israel đổi 1.000 tù nhân lấy 1 anh lính

(TT&VH) - Quốc hội Israel hôm 12/10 đã thông qua việc cho phép trả tự do 1.000 người Palestine để đổi lấy việc phong trào Hamas trao trả lại một công dân nước này. Câu hỏi đặt ra là nhân vật sắp được giải cứu quan trọng tới cỡ nào để quốc gia Do Thái chấp nhận nhượng bộ lớn tới vậy?

Hãng tin AFP cho biết thoả thuận đã đạt được sau cuộc họp kéo dài 3 tiếng, tổ chức trước đó một hôm, giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và lãnh đạo Hamas Khaled Mashaal.

Sự không may của một người lính

Theo đó 1.000 tù nhân nam và 27 tù nhân nữ người Palestine sẽ được trả tự do. 450 người đầu tiên trong số họ sẽ được hít thở bầu không khí trong lành ngoài nhà tù vào tuần tới và số còn lại tiếp tục được phóng thích trong vòng 2 tháng. Có 315 người trong số đó đang thụ án tù chung thân, nghĩa là họ đã tham gia các cuộc tấn công gây nên cái chết cho công dân Israel. Đổi lại, Israel sẽ được nhận về Gilad Shalit, một anh lính lái xe tăng đặc biệt.

Shalit bị bắt cóc vào sớm ngày 25/6/2006, khi các chiến binh Palestine sử dụng hầm ngầm đã đột nhập sâu vào trong đất Israel và tấn công một trạm gác nằm ở phía nam dải Gaza. Trong cuộc tấn công, 2 tay súng Palestine và 2 quân nhân Israel thiệt mạng, 3 người khác bị thương. Riêng Shalit gãy tay trái và bị thương nhẹ ở vai khi các chiến binh dùng súng chống tăng bắn vào chiếc xe của anh.

Không còn sức chống trả, Shalit đã bị bắt làm con tin. Anh là người lính Israel đầu tiên bị phía Palestine bắt cóc kể từ thời quân nhân Nachshon Wachsman lâm vào tình cảnh tương tự hồi năm 1994.

Chỉ một ngày sau đó, phía Hamas đã ra thông báo yêu cầu Israel phải trả tự do mọi tù nhân nữ người Palestine và tất cả các tù nhân khác dưới 18 tuổi, để đổi lấy Shalit. Không những từ chối những yêu sách này, quân đội Israel còn mở cuộc đột kích sang phía Palestine để tìm Shalit. Ngày 28/6, binh lính đặc nhiệm tiến vào Khan Yunis, nhưng phải ra về tay trắng. Phía Palestine trả đũa bằng việc yêu cầu Israel trả tự do thêm 1.000 tù nhân khác, ngoài số đã yêu cầu từ trước, nếu không họ sẽ "lãnh hậu quả". Chính quyền Do Thái thêm một lần nữa đã khước từ yêu sách này.

Kể từ đó tới nay, Shalit đã phải sống cảnh giam cầm, với tin tức về anh tung ra nhỏ giọt. Người ta chỉ biết rằng Shalit vẫn còn sống và khoẻ mạnh. Thi thoảng, Hamas lại nhắc nhở dư luận về sự tồn tại của Shalit. Hồi tháng 6/2007, Hamas công bố một đoạn băng ghi âm trong đó Shalit gửi lời nhắn về cho gia đình, bạn bè, chính phủ Israel và quân đội, kêu gọi việc trao đổi tù nhân để anh được tự do. Tới năm 2009, một đoạn video khác lại được tung ra, trong có cảnh Shalit xanh xao, gầy hơn so với trước khi bị bắt. Sau mỗi lần như thế, Hamas đều gửi theo yêu sách thả tù nhân và luôn vấp phải sự phản đối của Israel, khiến mọi chuyện dường như đi vào ngõ cụt.

Chủ đề gây chia rẽ xã hội Israel

Câu chuyện về số phận của Shalit đã lập tức thu hút sự chú ý lớn của dư luận Israel. Quốc gia Do Thái vẫn thi hành chính sách quân dịch và nhiều ông bố bà mẹ đã nhìn vào cảnh ngộ của Shalit mà lo lắng cho con mình.

Trong quãng thời gian Shalit bị giam cầm, dư luận Israel đã chia rẽ thành hai nửa. Một bên ủng hộ việc trả lại tự do cho anh theo các điều kiện của Hamas. Cuộc thăm dò do Viện Dahaf Polling tiến hành cho thấy 69% người Israel muốn chính phủ đi theo hướng thoả hiệp.

Người Israel xuống đường biểu tình ủng hộ việc trả tự do cho Shalit

Tuy nhiên bộ phận còn lại nói rằng Shalit phải được tự do, nhưng không thể đáp ứng các điều kiện của Hamas. Họ cho rằng người dân Israel phải được bảo vệ và việc trả tự do cho các tù nhân Palestine sẽ khiến cuộc sống của họ bị đe doạ. Trong cuộc thăm dò của Dahaf Polling, 22% người Israel ngả theo hướng này. "Chúng ta đang chứng kiến một sự xung đột cơ bản giữa cá nhân và cộng đồng. Gilad Shalit là nạn nhân của một vụ bắt cóc bạo lực, điều khiến anh trở thành người đặc biệt và phải được cứu bằng mọi giá. Nhưng các gia đình có người bị giết trong các vụ tấn công khủng bố, lại phản đối kịch liệt việc nhượng bộ với kẻ thù" - Daniel Bar-Tal, giáo sư Tâm lý Chính trị ở Đại học Tel Aviv nhận xét.

Trong khi xã hội đang chia rẽ, gia đình Shalit, nhất là cha anh, ông Noam Shalit, đã nỗ lực vận động để tìm lại sự tự do cho con trai. Ông thường xuyên xuất hiện trên báo chí, tiếp xúc với nhiều chính trị gia cấp cao, thậm chí viết thư thỉnh cầu LHQ triển khai mọi biện pháp có thể để con mình được trả tự do lập tức, hoặc được Hội chữ thập Đỏ viếng thăm và khám bệnh.

Quyết tâm cứu con của ông đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ. Trong một sự kiện đáng chú ý, hồi tháng 8/2009, hàng ngàn người đã tham dự một buổi tuần hành vì Shalid ở Israel. Nhiều người khác kéo đến biểu tình bên ngoài trụ sở Bộ Quốc phòng ở Tel Aviv, chỉ trích Bộ trưởng Quốc phòng Ehud Barak và Tham mưu trưởng quân đội Israel Gabi Ashkenazi. Các lực lượng ủng hộ Shalit còn sử dụng mạng Internet và các mạng xã hội như Twitter, Facebook để gây sức ép buộc chính quyền phải hành động.

"Thoả thuận tốt nhất"

Cuối tháng 6/2010, cha mẹ Shalit mở cuộc biểu tình lớn tại Israel, với sự tham gia của 10.000 người. Họ nói rằng sẽ không ngừng biểu tình cho tới khi con trai được tự do. Khi cuộc biểu tình diễn ra tới ngày thứ 5, áp lực vô cùng lớn của nó đã buộc chính quyền Do Thái nhượng bộ và đồng ý thương thảo với Hamas về vấn đề trao đổi tù nhân.

Sau thời gian dài đàm phán, sự đột phá đã diễn ra hồi tháng 7 vừa qua, khi Hamas từ bỏ yêu sách trả tự do cho vài tù nhân quan trọng, gồm lãnh đạo phong trào nổi dậy của người Palestine, Marwan Barghouti, lãnh đạo Hamas Ahmed Saadat và chuyên gia tạo bom Abdullah Barghouti. Thoả thuận cuối cùng chính thức được thông qua hôm 11/10 và được Quốc hội Israel phê chuẩn hôm 12/10.

Đây không phải là lần đầu tiên Israel tiến hành những cuộc trao đổi tù nhân không tương xứng. Hồi năm 1983, họ từng trả tự do cho 4.600 tù nhân Palestine và Lebanon để đổi lấy 6 quân nhân bị bắt giữ. Năm 2008, họ còn đồng ý trả tự do cho các tù nhân Arab chỉ nhằm lấy lại thi thể 2 người lính bị Hezbollah giết tại Lebanon.

Tuy nhiên thoả thuận trả tự do cho Shalit vẫn khiến giới lãnh đạo Israel vấp phải sự chỉ trích dữ dội. "Sau rốt, Netanyahu lại chấp nhận đầu hàng Hamas, những kẻ khủng bố được trả tự do rất nguy hiểm với cuộc sống của các công dân Israel" - Almagor, một tổ chức đại diện cho các nạn nhân Israel bị sát hại tuyên bố.

Cá nhân ông Nentayahu đã giải thích về quyết định của mình trong một cuộc họp với nội các: "Có những căng thẳng nội tại hình thành từ mong muốn đưa trở về nhà một người lính bị bắt cóc và việc phải đảm bảo an ninh cho các công dân Israel. Nhưng tôi tin rằng chúng ta đã đạt được một thoả thuận tốt nhất có thể, trong thời buổi sóng gió đang nổi lên dữ dội tại Trung Đông như giai đoạn hiện nay".

Tường Linh (Theo AFP)