Bài toán tái cấu trúc công tác trọng tài: Ai giám sát… giám sát? (Bài 2)
Giám sát được coi là những cánh tay nối dài của BTC giải. Thế nhưng, mỗi khi xảy ra sự cố, để tìm ra một nhận xét khách quan, trung thực, dũng cảm từ đội ngũ GS là điều cực hiếm.
Bài toán tái cấu trúc công tác trọng tài: Đi tìm Vua của vua (Bài 1)
(TT&VH) - Ai cũng phải thừa nhận sự yếu kém của bóng đá VN mang tính hệ thống, cần phải tái cấu trúc. Công tác trọng tài (TT) mang tính cốt tử, lâu nay gây nhức nhối nên càng cần tái cấu trúc quyết liệt. Vấn đề, làm mới theo hướng nào để công tác TT tốt hơn lại là chuyện không đơn giản.
Nghề ngồi mát ăn bát vàng
Giám sát (trận đấu và TT) được coi là những cánh tay nối dài của BTC giải. Họ trực tiếp theo dõi, nắm bắt và chứng kiến mọi diễn biến của quân mình (TT cùng tất cả những vấn đề liên quan đến trận đấu. Mọi ý kiến (nhận xét, báo cáo) của giám sát (GS) là cơ sở để HĐTT QG (trước đây), BTC giải, ban Kỷ luật, ban chỉ đạo giải và trên cả là Thường trực VFF làm cơ sở để đưa ra những quyết định liên quan.
Thế nhưng, mỗi khi xảy ra sự cố, để tìm ra một nhận xét khách quan, trung thực, dũng cảm từ đội ngũ GS là điều cực hiếm. Những năm cuối thập niên 1990, ông Nguyễn Văn Vinh giám sát trận Sông Bé-Khánh Hòa trên sân Gò Đậu, ông đã thẳng tay bút phê: “2 đội thi đấu tiêu cực, không thể hiện đúng đẳng cấp của mình. Có nhiều tình huống không đúng với thực lực, bị khán giả phản ứng. Đề nghị xem xét lại thái độ của cầu thủ 2 đội, khi không tôn trọng khán giả và thi đấu không đúng với khả năng của mình…”. Thế nhưng, nhận xét đó rơi vào thinh không và ông Vinh sau đó đã bị gây khó dễ để rồi phải nghỉ GS.
Một nhận xét, góp ý của GS TT có tâm, tầm thì chẳng khác là lời vàng ý ngọc với các TT, nhất là mới vào nghề. Ngược lại, nhận xét không trọng lượng, thậm chí có định kiến cá nhân, cố ý “dìm hàng” thì ảnh hưởng cực lớn đến điểm số và danh dự của TT đó. Dĩ nhiên, cuộc đua danh hiệu cuối năm bị phương hại nghiêm trọng. TT Hoàng Anh Tuấn mùa này là một bằng chứng rõ nét của việc bị “dìm hàng”, khi sai lầm của anh ở Cúp QG nếu rơi vào trường hợp khác thì chuyển “hung thành kiết”…
Khi cơn bão tiêu cực nổ ra và hàng loạt TT rơi vào vòng lao lý, thì GS vô can, không có ai bị liên đới trách nhiệm dù họ ăn cùng mâm, ngủ cùng khách sạn với TT. 11 năm lên chuyên, chỉ mới có 2 vị GS bị kỷ luật, đấy là ông Trần Văn Thành và Phạm Văn Quang liên quan đến sự cố trọng tài Xuân Hoà "bẻ còi" năm 2008. Phó BTC giải khi đó là ông Mai Đức Chung cũng bị khiển trách.
Đấy không phải là lần đầu tiên GS và người của BTC (như ông Chung) thể hiện sự ngược đời với mục đích là để trận đấu về đích an toàn, bảo vệ cho giải không vỡ.
Trận chung kết giữa Thanh Khoáng sản VN và TP.HCM giải VĐQG nữ mùa này trận đấu phải dừng lại 20 phút vì TKS VN cho rằng TT thổi phạt đền “ác”. Hình ảnh các ông GS và quan chức VFF lẽo đẽo năn nỉ Than Khoáng sản VN thi đấu rất phản cảm và gây bất bình khi trận đấu được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc.
Trận đấu giữa V.Hải Phòng và HP.HN trên sân Lạch Tray tất cả đều thừa nhận có vấn đề về TT Công Trọng, nhưng GS và cũng là người của VFF là ông Nguyễn Trọng Thảo lại phê: “Trọng tài làm tốt, hoàn thành nhiệm vụ”.
Khi bản thân người của BTC, của VFF không thể hiện được sự trung thực, dũng cảm, khách quan trước các sự cố thì các GS hình thành tính cách “mũ ni che tai”, hưởng thụ cũng là chuyện dễ hiểu.
Giám sát… bầy hầy
Còn nhớ một lần ngồi xem TT, GS tập huấn, người viết cũng đỏ cả mặt khi nghe một lãnh đạo VFF phê phán thẳng thừng cảnh GS đi dép lê đến sân, sinh hoạt bầy hầy với trọng tài (đánh phỏm), lê la với đại diện các CLB.
Có một điều chúng ta rất dễ cảm nhận với các GS ngoại, họ thực sự là quan chức đầy uy quyền và uy lực. Họ có vị trí trong làng bóng đá và cả vị trí xã hội. Còn GS ta, rất ít vị thực sự có được điều đó. Ghế GS, nhất là GS trận đấu, nhiều khi chỉ là sự ban phát. Có vị đang là HLV đi làm GS thì chỉ trích HLV phản ứng vô lối. Có ông từ GS (như Mai Đức Chung) làm HLV thì quay ngoắt chửi GS, TT khi đội ông bị ép là chuyện bình thường. Điều đó nói lên cái môi trường GS ở ta rất có vấn đề, thậm chí … bầy hầy.
Nhiều anh GS trận đấu chỉ là “trẻ ranh”, hoặc là HLV năng khiếu các địa phương thì làm sao có thể được các đội nể trọng. Mỗi cuộc họp trước trận đấu, chủ trì toàn cỡ Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL. Vị thế lẫn sự tôn trọng dành cho những GS đó thế nào ai cũng hiểu. Bản thân các TT cũng chẳng coi những ông GS TT và GS trận đấu nhợt nhạt ra gì.
Đã đến lúc, cần rà soát lại danh sách, tiêu chuẩn đội ngũ GS hiện nay. Không thể có chuyện ban phát, hoặc cài cắm người như lâu nay. Mặt khác, cần tăng cường sự giám sát với lực lượng GS. Trách nhiệm đó thuộc về ban Trọng tài, sau đó là BTC giải và cấp trên. GS báo cáo không trung thực, không hoàn thành vai trò, chức năng và quyền hạn của mình cần phải bị xử lý nặng hơn.
Chỉ khi các “cánh tay nối dài” phát huy vai trò thì cơ thể BTC mới bớt èo uột. Bản thân lực lượng TT cũng trật tự hơn…
Cuộc cách mạng đội ngũ GS e rằng lại phải động dao kéo, cần áp lực từ phía các doanh nghiệp và sự dũng cảm của ông trưởng ban TT.
NGỌC HÒA