Đâu rồi “người tình trăm năm”?
Đã rất lâu, tôi không ra sân xem bóng đá. Mặc dù ở cách sân Hàng Đẫy vài bước chân, và mỗi chiều Chủ nhật có thể ngồi nhà nghe tiếng rùng rùng phèng la vọng từ “Nhà hát của những giấc mơ” Hà Nội.
Nhớ ngày nào ngồi khán đài A phì cười nghe cổ động viên Thủ đô “chửi” Sông Lam Nghệ An, hay những hôm hết tiền mua vé chui sang khán đài B ngồi im miệng ngậm tăm giữa hội tifosi xứ Nghệ. Có lần nhóm Hà Nội bên khán đài B đông hơn một chút, và thế là “chiến tranh” nổ ra ngay lập tức, chai lọ, giày dép vèo vèo qua lại. Cô bạn oái lên một tiếng, tiếng dép véo qua, thế là một bên hoa tai bay mất. Tan trận, nửa số người rời sân không giày dép và mặc dù nghe có người “mách lẻo” - các chú ơi, đứa nào đi chân đất là tụi ném nhau lúc nãy đấy - hàng rào công an và bảo vệ sân vẫn cười độ lượng ngó lơ. Thông cảm cái hùng hổ dễ thương của dân xem bóng đá, nóng đầu tí về làm mấy vại bia hơi là nguội.
Từ nhiều năm nay, đã không còn trận cầu “kinh điển” Công an Hà Nội - Sông Lam Nghệ An, hay “derby Thủ đô” Công an Hà Nội - Thể Công. Bóng đá không chỉ hấp dẫn từ các cầu thủ và trái bóng, thứ không khí vừa hừng hực vừa tếu táo bốc lên từ sân cỏ và khán đài còn kích thích đam mê hơn thế. Cái gọi là màu cờ sắc áo. Thứ tình yêu mê mải vô tư với một đội bóng và “máu” ganh đua (nhưng không cay cú hằn học) đối thủ. Một thứ từ khi sang “chuyên nghiệp” tới giờ, V-League đã không có ý đồ nuôi dưỡng.
Hà Nội lần lượt hoặc cùng lúc khoác áo LG, ACB, T&T rồi Hòa Phát, còn bóng đá Sài Gòn từ khi không còn Cảng Sài Gòn đã được gọi với nhiều cái tên không nhớ nổi.
Khó tưởng tượng Liverpool có còn là “Đoàn quân đỏ” khi cổ động viên trệu trạo gọi tên câu lạc bộ Các-bớt (Carlsberg) Li-vơ-pun (Liverpool). Manchester United cũng vậy, nếu mang tên Bi-lai (Beeline) Manchester thì liệu có được người dùng Vodafone yêu mến (?). Tỷ phú Roman Abramovich dễ dàng thay vợ, nhưng đội bóng được ông đổ vào hàng trăm triệu bảng vẫn không bị đổi tên thành Chelsea-movic. Ở Việt Nam, câu lạc bộ giống như tấm pano quảng cáo, nơi mỗi lần nhà đầu tư bỏ vào vài chục tỷ đồng là có thể làm lại “chứng minh thư” cho đội bóng.
Đó là điểm khác biệt lớn nhất của bóng đá Việt Nam và những nền bóng đá phát triển trên thế giới.
Câu chuyện mang màu sắc “truyền kỳ” ở Quy Nhơn kể rằng Bình Định đã từng có cơ hội trở thành Hoàng Anh Quy Nhơn, nếu ngày ấy đề nghị của bầu Đức đầu tư cho quê nhà được lãnh đạo tỉnh chấp thuận. Có lẽ nhà lãnh đạo ấy có một ý nghĩ quá mạnh về “màu cờ sắc áo” (?).
Khi câu lạc bộ là chính họ, một tên tuổi bền vững, một phần của nền bóng đá nước nhà, họ mới là thành viên đích thực của liên đoàn bóng đá (VFF). Cơ quan cầm trịch giải đấu mới khó có thể thờ ơ với chuyện tác động, chi phối, hoán đổi kết quả trận đấu mà không e dè sự phản đối của các thành viên. Trọng tài, khi được chọn bắt một trận cầu đỉnh cao cỡ Barcelona - Real Madrid, ắt có cảm giác vinh hạnh đủ để không cho phép mình bị “mua”. Chừng nào bóng đá còn bị thị trường hóa từ tên gọi, nơi các doanh nghiệp dễ dàng ra vào như một khu chợ, chừng đó bóng đá khó có thể được coi như một thánh đường của một cuộc thi đấu trong sạch và thuần túy đam mê.
Nhưng dường như VFF không quan tâm đến chuyện này. Một thị trường hỗn loạn, không minh bạch, như nhiều ví dụ ở các thị trường khác trong nền kinh tế, là nơi phù hợp cho chính sách chia để trị. Thiếu một cơ chế hay trình độ chuyên nghiệp để quản lý một giải đấu có tên chuyên nghiệp, vậy thì còn gì dễ bằng bảo hộ càng nhiều càng tốt cho tính thiếu chuyên nghiệp từ cơ sở? Một nền bóng đá bị chỉ trích là điểm trũng của vùng trũng (Đông Nam Á) của trình độ bóng đá thế giới, phải chăng bắt nguồn từ việc quản lý điều hành cũng ở tầm “trũng”.
Chuyện vài nhà đầu tư bất mãn, đòi lập giải riêng là giọt nước tràn ly, nhưng cái ly đầy nước đục, nơi suất lên - xuống hạng dễ dàng được các ông chủ sang nhượng lại cho nhau như đất nền, mới chính là thứ VFF vô tình hay hữu ý tạo ra.
Chỉ có người hâm mộ và các đội bóng là không có lợi gì trong chuyện này. Họ không có cơ hội để chuyên nghiệp, càng không có cơ hội để tìm nơi gắn bó thực sự với mình.
You Never Walk Alone. Bài hát nổi tiếng của câu lạc bộ Liverpool ngự trị trên cánh cổng uy nghi của sân Anfield cả trăm năm. “Bạn không bao giờ bước đi đơn độc”, nhưng đó là khi bạn đi trong trái tim cổ động viên của mình. Bạn phải là bạn, “người tình trăm năm” với cái tên khiến tim của người hâm mộ không phải liên tục làm quen rồi lại không kịp quên.
Nguyễn Quang Anh