Đường tôi đi dài theo đất nước (Kỳ cuối)

(TT&VH) - Ngày 9/1/2009, chiếc An-2, số hiệu 105, do tổ bay gồm 3 thượng tá Hoàng Việt Hải, Nguyễn Đức Vinh và Nguyễn Mạnh Hà thuộc Phi đội 3 cùng với các cán bộ, kỹ sư của Xí nghiệp Đo đạc ảnh địa hình đã “xuất kích”.

Như TT&VH đã phản ánh trong kỳ trước, chuyến bay này là triển khai một phương pháp mới để chụp lại địa hình Tổ quốc: Công nghệ bay chụp quét Lidar (thay thế cho các phương tiện đo đạc thô sơ từ mặt đất kết hợp với chụp ảnh quang cơ từ trên máy bay xuống). Với công nghệ này, 4 năm qua, những cánh bay của các chiến sĩ Trung đoàn Không quân 918 (Quân chủng Phòng không- Không quân), cùng với các kỹ sư ngành trắc địa Bộ TN&MT đã sải dọc chiều dài Tổ quốc, ghi lại những tư liệu ảnh quí giá về địa hình lãnh thổ đất nước.

Phi đội 3 “xuất kích”

Chuyến bay thực hiện chụp quét thử nghiệm đầu tiên tại Ninh Bình. Tổ bay hoạt động trên không 1 giờ 43 phút và giành được kết quả khả quan. “Thừa thắng xông lên”, ngay ngày hôm sau, tổ bay 105 tiếp tục thực hiện chuyến bay thử nghiệm thứ hai cũng tại tỉnh Ninh Bình, thời gian hoạt động kéo dài tới 3 giờ 53 phút.

Hai lần bay thử nghiệm đã đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, máy chụp quét tốt, hình ảnh ghi lại đẹp và rõ nét, phi công bay tốt, đảm bảo chuẩn xác, tiết kiệm được thời gian và nhiên liệu. Một không khí lạc quan, tràn ngập niềm tin tưởng dấy lên trong lòng những người lính thực hiện nhiệm vụ.

Sau hai chuyến bay thử nghiệm cộng thêm 5 tháng chuẩn bị, ngày 5/5/2009, dự án chính thức được thực hiện. Hai tổ bay 105 và 106 cất cánh từ sân bay Gia Lâm hướng về sân bay Thọ Xuân để mở màn việc chụp quét tại khu vực TP Thanh Hóa và vùng phụ cận.

Sĩ quan cơ giới trên không thống kê địa hình chụp quét - Ảnh: Vũ Hải Hạ

Công nghệ bay chụp quét Lidar đòi hỏi máy bay phải bay ở độ cao thấp, trần bay 750m đối với vùng đồng bằng, 850m đối với vùng trung du, sai số không được quá 50m, tức là phải bay theo địa hình dưới đất. Để thu được hình ảnh sắc nét đòi hỏi người phi công phải giữ máy bay ổn định, giữ vững hướng bay Bắc - Nam, các dải ảnh chồng lấn nhau trong khi quét không được quá 5m dưới mặt đất thực tế.

Thượng tá Nguyễn Khắc Quang nhớ lại: “Để chụp quét Lidar đạt hiệu quả cao, chúng tôi phải làm việc hoàn toàn vào buổi trưa, đây là thời điểm mọi người được nghỉ, trời rất nắng nóng, nhiệt độ trong máy bay cao. Buổi đầu ai cũng mệt mỏi và căng thẳng. Nhưng đổi lại, từ độ cao 750m, chúng tôi quan sát rất rõ mặt đất, xứ Thanh đẹp đến lạ thường, dòng sông Mã hiền hòa uốn lượn, hai bên sông là những dải đất mềm mại như dải lụa xanh. Dưới cánh bay kia là cây cầu Hàm Rồng lịch sử, nhân chứng cho những trận không chiến oanh liệt của thế hệ cha anh đi trước đã làm nên chiến thắng trận đầu của bộ đội không quân (3/4/1965). Được bay trên đất mẹ hiền hòa chúng tôi thấy hạnh phúc đến nghẹn ngào”.

Người lính gian khổ lẽ thường

Ông Nguyễn Văn Ngọc - Phó Giám đốc Xí nghiệp Đo đạc ảnh địa hình, người gắn bó với các tổ bay từ những ngày đầu tiên chia sẻ, dù công việc khó khăn vất vả nhưng những người lính đáp ứng mọi yêu cầu do chúng tôi đề nghị. Cũng như mỗi cán bộ trắc địa chúng rôi, trong trái tim những người lính, bay chụp hình đất nước là một nhiệm vụ thiêng liêng và cao cả. Sau mỗi chuyến bay, cả nhóm gồm phi công, nhân viên kỹ thuật và cán bộ trắc địa lại quây quần bên nhau như anh em một nhà. Sống xa đơn vị, xa gia đình, chúng tôi sẻ chia cho nhau niềm vui, nỗi buồn, những câu chuyện sau những giờ bay căng thẳng. Điều đó làm tan biến đi cái mệt mỏi và lo lắng của công việc.

Vì hoạt động vào lúc giữa trưa nên bữa ăn chính của phi công được chuyển thành những bữa ăn phụ. Có lúc trung tâm khí tượng thông báo, vùng bay có thời tiết đẹp, các anh bỏ cả bữa trưa để tận dụng thời gian. Thức ăn mang lên máy bay, ai được nghỉ thì ăn.

Sau khi hoàn thành bay chụp quét tại Thanh Hóa, các tổ bay lại xuôi vào Vinh, ngược ra Sơn Tây, rồi chuyển vào Đà Nẵng, Nha Trang, bay chụp quét ở Phan Rang, Phan Thiết, Quy Nhơn, lên Buôn Mê Thuột... Cuộc hành trình bay chụp quét cứ tất tả ngược xuôi. Phía dưới những cánh bay là đội ngũ những người làm công tác kỹ thuật và phục vụ chỉ huy luôn dõi theo. Máy bay bay trên trời thì dưới mặt đất đội hình phục vụ cũng phải cơ động theo. Hơn hai chục con người đã cùng nhau rong ruổi theo chiều dài đất nước cả năm trời. Nhiều chuyến bay không như dự kiến, đang trên đường bay thì gặp phải mưa giông kèm theo sấm chớp. Có lúc phải bằng kinh nghiệm các phi công đưa máy bay vòng tránh để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, cũng có lúc máy bay phải quay về nơi xuất phát. Có ngày, các tổ bay lần lượt bay qua 4 không vực mới chụp ảnh được.

Thượng tá Trần Văn Yêm, sĩ quan dẫn đường kể: “Khi tổ bay hoạt động bay chụp quét ở khu vực Sơn Tây (Hà Nội) là khu vực có nhiều núi cao và hiểm trở, do đó tầm hoạt động của máy bay được nâng lên 1.100m. Sau khi kết thúc đường bay quét thì phía trước xuất hiện ngọn núi sừng sững chắn ngang. Theo thiết bị đo đạc tính toán, độ cao ngọn núi là 1.300m, tổ bay phải kéo mạnh cần lái để nhanh chóng nâng độ cao thoát ly khỏi khu vực nguy hiểm.

Hình ảnh một hòn đảo thuộc khu vực biển TP Hải Phòng - Ảnh: Vũ Hải Hạ

Khi tiến hành chụp quét ở vùng Tây Nguyên, địa hình đồi núi cao và hiểm trở nên khi bay vào đến nơi gặp gió cuộn, máy bay chòng chành không thể giữ thăng bằng được. Một số nơi như Buôn Mê Thuột, Đắk Glêi, Lâm Đồng, sau nhiều lần bay vào rồi lại phải bay ra”.

Không thể kể hết những khó khăn, nguy hiểm các anh đối mặt trên đường bay.

Ngày 9/5/2011, hai tổ bay quay về sân bay Gia Lâm kết thúc nhiệm vụ bay chụp quét Lidar. Như vậy, trong thời gian 4 năm, hai tổ bay đã thực hiện được 110 lần chuyến, bay được 354 giờ 2 phút, hoàn thành được trên 300.000 km2. Những hình ảnh các anh thu về sẽ là cơ sở để tạo dựng bản đồ Tổ quốc.

Thành Trung