40% rau quả đổ đi khi dân thiếu ăn

(TT&VH) - Trong bối cảnh giá thực phẩm ở Ấn Độ đang tăng với tốc độ phi mã và các gia đình nghèo phải chật vật tiết kiệm từng đồng để mua rau củ thì có một nghịch cảnh đang diễn ra là hàng ngày, vô số rau củ quả sau thu hoạch "quá đát" vẫn bị người ta đổ đi một cách không thương tiếc.

Với Sunil Sharma, một nông dân trồng cà chua ở phía Bắc Ấn Độ, việc chở các sản phẩm của anh tới chợ bán buôn rau quả ở thủ đô New Delhi là một thách thức thực sự.

Anh phải vượt qua các con đường có chất lượng rất tồi, nối nông trại của mình tại khu vực chân núi Himalaya với nơi tiêu thụ. Anh thực sự phải chạy đua với thời gian để mang cà chua tới đích một cách nhanh nhất, trước khi chúng trở nên ủng nát và phải chịu cảnh đổ bỏ.Trong một chuyến đi gần đây tới thủ đô cùng 2 nông dân khác, Sharma đã bị kẹt lại trên đường suốt 3 ngày. "Trong 350 kiện cà chua mang theo ban đầu, tôi chỉ cứu được chừng 150 kiện. Tất cả số còn lại đều đã nát bấy" - Sharma não nề kể.

Đổ bỏ do khâu vận chuyển quá kém

Hơi rau củ thối sộc thẳng vào mũi khách tới thăm chợ bán buôn (mandi) rau củ ở Solan thuộc bang Himachal Pradesh của Ấn Độ. Các mandi như thế này đầy rẫy những nông dân địa phương và đây là nơi chủ yếu giúp tiêu thụ hàng hóa của họ. Balwant Singh, một thương gia tại chợ cho biết việc thiếu những xe lạnh chở rau khiến mọi sự trì hoãn trong hoạt động vận chuyển, như đi qua ranh giới bang, kẹt xe, chờ xử lý lở đất... đều có thể khiến rau củ bị thối hỏng.

"Chỉ có vài chiếc xe thuộc về các công ty tư nhân là có máy lạnh bảo quản rau củ. Số còn lại đều là xe tải với khoang chở hàng lộ thiên. Khi trời mưa, người ta sẽ lấy vải bạt để che rau. Nhưng vào thời điểm bạt được che lên thì rau cũng đã ướt sũng và chúng sẽ bắt đầu phân hủy khi xe chạy qua các khu vực nóng ẩm" -  Singh nói.

Khung cảnh sầm uất trong một khu chợ đầu mối rau củ quả ở New Delhi, Ấn Độ

Sharma nói rằng nỗi khổ của nông dân còn do nhiều thanh tra hoặc cảnh sát giao thông luôn đòi tiền mãi lộ khi xe chở hàng qua địa giới các bang. "Điều tồi tệ nhất diễn ra khi chúng tôi đi vào Delhi. Cảnh sát và các quan sức ngành giao thông luôn chặn các xe tải trong nhiều giờ tại các trạm kiểm soát cho tới khi chúng tôi nộp tiền mới thôi. Sharma cho biết anh phải trả khoản lộ phí chừng 1.500 rupee (33 USD) cho mỗi lần đi từ New Delhi tới Azadpur Mandi, một trong những khu chợ bán buôn rau quả lớn nhất châu Á.

Tại chợ rau quả New Delhi, chủ cửa hàng Raj Kumar đang đánh bóng lại những sản phẩm của anh bằng dầu ăn, khiến chúng trông thật ngon lành. Nhưng ngay ở một góc khuất cạnh quầy rau của của Kumar là bãi đổ rau củ hỏng, đầy đậu Hà Lan mới chuyển sang màu xám, cà tím mềm oặt, khoai tây thì thâm đen lại. "Tôi vứt bỏ rau củ mỗi ngày. Tôi có thể làm gì với chúng? Chẳng ai cần chúng cả" - anh nói.

Savitri Debi, một bà nội trợ có 2 con đang tuổi ăn tuổi lớn đã không thể kiềm chế khi biết chuyện rau củ bị vứt đi hàng loạt. "Giá rau thì lên từng ngày. Nhưng nhìn cách người ta lãng phí kìa. Thật phẫn nộ khi thấy mỗi ngày chỗ này đầy rau củ hỏng, trong khi chúng tôi còn chả có đủ tiền để mua khoai tây về nấu ăn" - chị tức giận nói.

Ấn Độ đang vất vả đương đầu với tình trạng thực phẩm tăng giá và nạn suy dinh dưỡng. Nhưng nước này không hề thiếu lương thực, thực phẩm. Ấn Độ hiện là nước trồng rau củ lớn thứ 2 thế giới. Vấn đề nằm ở chỗ có tới 40% lượng rau củ thành phẩm đã bị thối hỏng vì thiếu các phương tiện bảo quản cần thiết như xe tải lạnh, trong khi đường xá tồi tệ, thời tiết khắc nghiệt và nạn tham nhũng làm giảm tốc độ chuyển sản phẩm tới tay người tiêu dùng.

Trồng rau, nghề kinh doanh mạo hiểm

Việc thất thoát lương thực quy mô lớn sau khi thu hoạch là vấn đề không chỉ của Ấn Độ mà còn nhiều nước đang phát triển khác. Tình trạng này dẫn tới việc nông dân thu nhập thấp đi và người tiêu dùng thì phải chấp nhận mua sản phẩm với giá cao hơn.

Lạm phát hiện đã bắt đầu gây ảnh hưởng tới chất lượng sống dọc trên khu vực châu Á và giá lương thực ở đây đã đạt mức kỷ lục hồi tháng 12 năm ngoái. Tại Ấn Độ, quê hương của hơn 1/3 trong quy mô 150 triệu trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi, thực phẩm đã tăng giá gần 10% riêng trong tháng 7 vừa qua.

"Chính phủ quá thiếu trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng lãng phí với số lượng lớn như vậy" - Biraj Patnaik, một nhà cố vấn về chính sách lương thực, thực phẩm cho Tòa án Tối cao Ấn Độ đánh giá - "Chỉ cần cắt giảm những lãng phí này có thể giúp giảm tình trạng lương thực tăng giá, khiến thực phẩm dễ mua hơn và tới được tay nhiều gia đình nghèo hơn".

Chính phủ Ấn Độ cũng bày tỏ sự "sốc" của họ trước quy mô thải loại rau củ. Bộ trưởng Thực phẩm K.V. Thomas cho hãng tin AP biết rằng hiện họ đã bắt đầu nghiên cứu việc đảo ngược tình hình bằng cách xây dựng các nhà kho lớn đựng ngũ cốc, nhà kho lạnh chứa rau củ và thành lập các khu chợ nông dân tại những vùng hẻo lánh để liên kết người trồng rau củ với các cửa hàng bán lẻ ở đô thị. Người ta cũng nghiên cứu việc thành lập các tuyến đường sắt chuyên chở rau củ từ nơi sản xuất tới các nhà kho hiện đại.

Nhưng với Ranvir Thakur, một nông dân ở vùng chuyên trồng rau Solan thuộc quận vùng sâu Himachal Pradesh, các kế hoạch ấy của Chính phủ trông còn quá xa vời, chưa thể mang lại lợi ích cho anh. "Chúng tôi đối mặt với rủi ro rau củ hỏng ở mọi giai đoạn, khi trồng trọt, khi vận chuyển và ngay cả khi đưa ra tới chợ cũng chưa thoát" - Thakur nói khi cố tìm người mua chiếc xe tải chở đầy khoai tây và ớt tại một chợ rau củ ở Solan

Một số người tin rằng việc cho phép thành lập các chuỗi siêu thị khổng lồ như Walmart, Tesco và Carrefour hoạt động ở thị trường bán lẻ trị giá hàng tỉ đô la của Ấn Độ có thể mang tới thành công. Những công ty trên sẵn sàng tham gia kinh doanh và ký hợp đồng trực tiếp với nông dân, sử dụng xe tải có hệ thống làm lạnh để chuyển rau củ quả và qua đó giảm chi phí do lãng phí, do trung gian gây ra. Tuy nhiên đơn xin vào thị trường Ấn Độ của các siêu thị này tới nay vẫn vấp phải sự ngăn chặn từ chính quyền Ấn Độ vì lo ngại họ sẽ đánh sập hàng triệu cửa hàng bán rau củ quy mô nhỏ trong nước.

Và trong khi chính quyền dậm chân tại chỗ, những người như Thakur chỉ còn biết cách ... sống chung với lũ. "Có thể nói trồng rau giờ là ngành kinh doanh mạo hiểm ở Ấn Độ" - anh chua chát nhận xét.

Tường Linh