Nối dài Phố Phái

(TT&VH) - Chuẩn bị kỷ niệm 91 năm ngày sinh của cha, đồng thời cũng là dịp trao giải thưởng “Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” lần thứ 4, họa sĩ Bùi Thanh Phương đã “bấm đốt ngón tay” và đưa ra con số đầy phấn khởi: tính tới thời điểm này, đã có ít nhất 5 đường phố tại các tỉnh, thành trên cả nước có tên cha tôi rồi. Hơn một tháng trước, cha tôi - Bùi Xuân Phái - đã “vào tới” TP.HCM và được đặt tên trên một nhánh phố trên đường Lê Trọng Tấn, quận Tân Phú.

Anh Phương không giấu được niềm vui mỗi khi thấy tên cha mình in dấu ở một thành phố mới. Tầm vóc như Bùi Xuân Phái, được đặt tên ở 5 đường phố cũng chưa phải là nhiều, kể cả khi so với những văn nghệ sĩ khác cùng thời. Nhưng với người trong cuộc thì đó thực sự là hạnh phúc lớn lao. Một đời lặng lẽ cống hiến dưới “Ánh đèn dầu”, cuộc đời của Phái cũng là cuộc đời thâm trầm, lặng lẽ, thậm chí còn chịu nhiều uẩn ức, thiệt thòi. Nhưng càng trải qua thời gian thì tác phẩm của ông, tình yêu của ông với nghệ thuật, với Phố Phái càng trở nên như ngọc sáng bừng. Kết quả là đến nay, hơn 20 năm sau khi mất, ấn tượng Phái Phố - Phố Phái vẫn sâu nặng trong lòng những người yêu mỹ thuật. Sức hút của tranh Phái vẫn làm nóng lên ở các cuộc đấu giá tranh quốc tế.

Tôi nhớ vào khoảng năm 2006, họa sĩ Bùi Thanh Phương rất trăn trở vì Hà Nội vẫn chưa có phố nào mang tên cha mình. Trong khi đó, ở tận Đà Nẵng, anh đã thấy có một con đường mang tên Bùi Xuân Phái. Đó là cách mà thành phố này tri ân ông vì đã vẽ một số tranh đẹp ở đây. Niềm khao khát được nhìn thấy con đường mang tên chồng/ông nội mình đã khiến bà Phái cùng cháu nội Cẩm Vi hào hứng từ Hà Nội vào tận Đà Nẵng để đi tham quan con đường mang tên Bùi Xuân Phái thân thương. Bà con miền đất Quảng đã tỏ ra ngạc nhiên khi thấy có hai bà cháu đi tới đi lui trong mấy ngày liền chỉ để chụp ảnh một góc phố có tấm biển “Đường Bùi Xuân Phái”. Họ đã tỏ niềm trọng thị và thân thiện sau khi được biết đó là vợ và cháu nội của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái từ Hà Nội vào thăm TP Đà Nẵng.

Tiếp theo Đà Nẵng, TP Nha Trang cũng có con đường mang tên Bùi Xuân Phái. Dù mừng nhưng trong thâm tâm gia đình vẫn kiên nhẫn chờ một dấu ấn của Bùi Xuân Phái ngay tại Hà Nội, nơi Phái vẽ Phố cổ, để rồi Phố cổ trở thành một biểu tượng của cái đẹp cổ kính rêu phong, để rồi tên tuổi ông, gương mặt ông cũng gắn liền với vẻ thâm trầm của phố cổ, đến nỗi thành một biểu tượng chung (Phố Phái - Phái Phố) không thể rách rời. TP. Hà Nội đã không quên Bùi Xuân Phái: Tháng 7 năm ngoái, một con đường đẹp mang tên ông đã được đặt tại khu đô thị mới Mỹ Đình thuộc huyện Từ Liêm (từ phố Hàm Nghi tới sau tòa nhà CT5 ĐN2 KĐT Mỹ Đình II). Dù không còn “chỗ” trong Phố cổ, nhưng Phố Phái ở Từ Liêm cùng với các con phố mang tên các văn nghệ sĩ như Trần Văn Cẩn, Hoài Thanh, Cao Xuân Huy... đã trở thành một khu phố văn hóa giàu ý nghĩa của Hà Nội.

Hồi đầu năm, anh Phương lại hân hoan báo tiếp trên blog: Đã có phố Bùi Xuân Phái ở Nam Định.

Bóng dáng Bùi Xuân Phái vẫn in dấu hàng ngày trên các con đường thân quen của Hà Nội, Nam Định, Đà Nẵng, Nha Trang hay TP.HCM. Và giờ đây, chính tình yêu của ông với Phố cổ Hà Nội với cái đẹp vĩnh cửu đã tạo cho các con đường mang tên ông một dấu ấn Hà Nội. Ông đã mang bóng dáng của Phố cổ, của Hà Nội đi đến tất cả những nơi có dấu chân ông.

Hẳn rất nhiều người Hà Nội đi đến bất cứ thành phố nào, dù lạ hay quen, hễ thấy có tên phố Bùi Xuân Phái sẽ phải dừng lại đôi chút vì nhận ra một bóng dáng thân quen: Phố Phái.

Đông Kinh