“Giám đốc điều hành” của Al Qaeda bị tiêu diệt

(TT&VH) - Giới chức Mỹ vừa thông báo chỉ huy số 2 của Al Qaeda là Atiyah abd al-Rahman, đã bị giết tại Pakistan. Sự kiện được cho là đòn đánh quỵ Al Qaeda, bởi theo sau cái chết của trùm khủng bố Osama Bin Laden, Rahman đang là nhân vật điều hành các hoạt động thường nhật của Al Qaeda và tìm kiếm người thay thế ông ta vô cùng khó khăn.

Theo nguồn tin ngoại giao Mỹ, Atiyah abd al- Rahman đã bị tiêu diệt hôm 22/8 sau một vụ không kích nhằm vào vùng phía Bắc Waziristan, khu vực nổi tiếng bất ổn của Pakistan và có nhiều thành viên Al Qaeda đang ẩn náu.

Vị CEO của tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất

Việc Al Qaeda đang mất mát với tốc độ lớn các lãnh đạo cao cấp như Atiyah abd al-Rahman có thể đẩy tổ chức khủng bố này vào chỗ sụp đổ.

Đây là nghi phạm đứng thứ 2 trong danh sách 5 chỉ huy khủng bố ở Afghanistan và Pakistan mà cả Washington và Islamabad đều muốn tiêu diệt hoặc bắt sống. Hồi tháng 10/2010, có tin tức nói rằng Rahman bị giết ở Bắc Waziristan. Nhưng các tin này sau đó được khẳng định là không chính xác, khi Rahman tiếp tục được đề bạt lên vị trí lãnh đạo cao trong Al Qaeda.

Rahman sinh tại Libya, với tên thật là Jamal Ibrahim Ishtawi. Trong quá trình là sinh viên ở Đại học Misrata, Rahman đã có tiếng là một nhân vật cổ súy cho đường lối Hồi giáo cứng rắn. Khi chính quyền của ông Muammar Gaddafi trấn áp Hồi giáo vào cuối những năm 1980, Rahman đã tới Afghanistan để tham gia cuộc chiến “thần thánh” chống quân đội Liên Xô.

Nhưng tại đây, thay vì tham gia Tổ chức Chiến đấu Hồi giáo Libya (LIFG), Rahman đã quen biết Osama Bin Laden và đứng vào hàng ngũ tham gia vào lực lượng Al Qaeda mới thành lập. Tới giữa những năm 1990, trí tuệ hơn người của Rahman đã khiến y nhanh chóng leo cao trên hàng ngũ lãnh đạo của Al Qaeda. Các quan điểm cực đoan của Rahman tiếp tục được củng cố sâu sắc hơn khi y tới Mauretania và dành nhiều thời gian nghiên cứu về tôn giáo.

Giữa những năm 1990, Al Qaeda gửi gắm cho Rahman một trọng trách: tới Algeria để tìm kiếm khả năng thành lập liên minh với nhóm Hồi giáo cực đoan GIA đang rất mạnh tại đây. Tuy nhiên nhiệm vụ đã thất bại nặng nề. Thay vì chào đón sứ giả của Al Qaeda, GIA đã tống giam Rahman và 3 thành viên LIFG vì cho rằng những người này theo quan điểm quá ôn hòa. GIA cũng không chấp việc việc bị Rahman chỉ trích chính sách hành động của họ. Rahman bị giam suốt 8 tháng trời và trong khi đó, GIA đã từng cân nhắc việc đưa y ra hành quyết.

Năm 1997, Rahman và các chiến hữu của y đã đào thoát khỏi nơi giam giữ, tìm tới Thổ Nhĩ Kỳ rồi trở lại Afghanistan. Trải nghiệm kinh hoàng khiến Rahman vỡ mộng với phong trào thánh chiến và quyết định rời khỏi Al Qaeda, nhưng vẫn giữ quan hệ tốt với lực lượng này.

Noman Benotman, cựu thành viên LIFG và giờ là một chuyên viên phân tích ở tổ chức tư vấn Quilliam nói rằng ông từng mặt đối mặt với Rahman vào mùa Hè năm 2000, tại một căn nhà an toàn của LIFG ở Kabul. Trong mấy ngày tiếp xúc, Benotman nhận thấy rằng Rahman trông rất rầu rĩ, khi y nói về sự thất bại của phong trào thánh chiến Hồi giáo trong việc huy động sức mạnh quần chúng. Y tin rằng một số chiến thuật hà khắc do các nhóm Hồi giáo cực đoan sử dụng đã khiến họ bị mất đi sự ủng hộ trong thế giới Arab.

Khi Al Qaeda mở cuộc khủng bố 11/9, Rahman vẫn đứng ngoài cuộc. Nhưng việc Mỹ tấn công Afghanistan đã đẩy y quay trở lại hàng ngũ của tổ chức khủng bố quốc tế. Sau khi chính quyền Taliban sụp đổ, Rahman lẩn trốn tới khu vực bộ lạc ở Pakistan. Vào thời điểm Al Qaeda bắt đầu tổ chức lại hoạt động hồi năm 2003, Rahman đã nổi lên như một nhân vật lãnh đạo chủ chốt.

Thăng tiến

Sau khi Abu Musab al-Zarqawi bắt đầu phát động cuộc chiến chống lính Mỹ ở Iraq, Rahman là một trong số ít điệp viên Al Qaeda bắt liên lạc với tay khủng bố người Libya này.

Năm 2004, sau nhiều cuộc thương thuyết kéo dài, với tác động không nhỏ từ Rahman, Zarqawi đã đổi tên tổ chức của y thành Al Qaeda tại Iraq. Nhưng chiến thuật tàn bạo của Zarqawi và việc giết hại nhiều dân thường đã gây phản cảm trong thế giới Arab.

Năm 2005, khi thấy tình hình có nguy cơ mất kiểm soát Rahma đã gửi thư tới yêu cầu Al-Zarqawi kiềm chế. Trong thư, Rahman mắng mỏ Al-Zargawi vì đã tấn công những người Hồi giáo Shiite và qua đó gây mếch lòng các nhóm Hồi giáo khác nhau ở Iraq. Rahmam cảnh báo Al-Zargawi rằng ông này sẽ bị thay thế nếu không thay đổi. 7 tháng sau, Al- Zarqawi bị giết trong một cuộc không kích của Mỹ.

Hồi năm 2010, sau khi Shaykh Sa’id al-Masri bị tiêu diệt, Rahman đã chính thức đảm nhận việc điều hành các hoạt động thường nhật của Al Qaeda. Nhưng từ trước đó y đã đảm trách nhiều công việc quan trọng khác nhau trong tổ chức khủng bố này. Hồi năm 2008, y trực tiếp xử lý trường hợp Bryant Neal Vinas, một người Mỹ do Al Qaeda tuyển mộ đã có kế hoạch đánh bom dọc theo tuyến đường sắt Long Island. Ngoài ra, mùa Thu năm 2010, Rahman cũng ra quyết định cho phép tổ chức một cuộc tấn công khủng bố kiểu vụ Mumbai tại châu Âu.

Khi lực lượng đặc nhiệm SEAL đã bắn chết Bin Laden hồi tháng 5 năm nay cũng tìm thấy nhiều chứng cứ xác nhận việc Rahman là “giám đốc điều hành của Al Qaeda”.

Al Qaeda trên bờ vực sụp đổ

Theo Benotman, Rahman là một trong những tay khủng bố sắc bén nhất mà ông từng gặp. Ông nói rằng gần đây Rahman đã phát triển một chiến lược phát triển Al Qaeda bằng cách tái tổ chức quan hệ với các chi nhánh khủng bố dưới quyền, xây dựng lại thông điệp để tăng thêm sự ủng hộ trong thế giới Arab và tổ chức nguồn lực để lợi dụng làn sóng biểu tình và thay đổi thể chế đang lan nhanh trong thế giới Arab.

“Chuyện ông ta bị giết là vô cùng quan trọng” - Anna Murison, một nhà phân tích ở công ty tư vấn Exclusive Analysis nói - “Al Qaeda và lý tưởng của nó sẽ vẫn tiếp tục tồn tại. Nhưng nòng cốt của Al Qaeda, với vai trò của một tổ chức, xem như đã bị đánh sập bởi hiện có quá ít người có thể khỏa lấp những chỗ trống đã được để lại”.

Việc liên tiếp các lãnh đạo Al Qaeda bị tiêu diệt cũng cho thấy rằng người Mỹ đang dần thắng thế trong cuộc chiến với tổ chức khủng bố này. Tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta nói rằng Al Qaeda hiện đang trốn chạy và ở bên bờ vực sụp đổ. “Giờ là thời điểm tốt, theo sau những gì đã diễn ra với Bin Laden, để tăng áp lực tối đa lên Al Qaeda vì tôi tin rằng nếu chúng ta tiếp tục các nỗ lực hiện nay, việc đánh quỵ tổ chức khủng bố này là hoàn toàn trong tầm tay” - ông tuyên bố.

Tường Linh