“Cánh cửa hẹp” của các quỹ nước ngoài

(TT&VH) - Năm 2009, khi Quỹ Ford - Quỹ văn hóa lớn thứ 2 của Mỹ - đóng cửa tại VN để cắt giảm chi phí, đã tặng lại Hội đồng Anh toàn bộ tài sản, chủ yếu là tranh, với hi vọng sẽ có một quỹ mới ra đời tiếp tục hỗ trợ các nghệ sĩ VN có điều kiện sáng tạo nghệ thuật. Hôm 13/7, tại Hà Nội, Quỹ Hỗ trợ Nghệ thuật Hội đồng Anh (BCAF) đã ra mắt với số tiền 42.000 USD (gần 1 tỉ đồng) nhờ bán đấu giá toàn bộ số tác phẩm được trao tặng trước đó!

1. Mặc dù ra mắt muộn, với số tiền ít ỏi, nhưng BCAF có một ban điều hành gồm nhiều tên tuổi như: nhạc sĩ Quốc Trung, curator Trần Lương, nhà làm phim người Anh Paul Zetter... Tiêu chí của quỹ cũng “mở’’ cho tất cả các cá nhân, nghệ sĩ, giám tuyển, nhà sản xuất VN, ai cũng có thể tải mẫu đơn và nộp trực tiếp qua mạng (bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh, tất cả những thông tin trong đơn sẽ được bảo mật).

Tuy nhiên, mục tiêu của quỹ là chỉ tìm kiếm những tác phẩm nguyên bản, sáng tạo và đương đại, có yếu tố Anh quốc, có tác động và ảnh hưởng lâu dài. Năm 2011 có 2 thời hạn nộp hồ sơ là trước 15/9 và 15/12. BCAF sẽ thông báo thường kỳ tên và số tiền được tài trợ cho các dự án đã được phê duyệt.

Ban điều hành của BCAF tại buổi ra mắt

Ông Michael Digregorio - nguyên Giám đốc Quỹ Ford tại VN đã rất vui mừng vì BCAF ra mắt: “Vài năm vừa qua, nhiều nhà tài trợ nước ngoài đã không để ý đến nghệ thuật nữa, mà để ý tới những vấn đề khác. Nhưng với tôi, trong một xã hội phát triển, văn hóa là quan trọng’’.

8 năm làm ở Quỹ Ford và gần 20 năm sống ở VN, Michael Digregorio từng lập một quỹ nhỏ khoảng 50.000 USD để hỗ trợ nghệ sĩ VN. Khi số tiền đó hết đi và Quỹ Ford đóng cửa, ông đã nghĩ đến việc cần sự ra đời một quỹ nghệ thuật khác, nên đã không tặng toàn bộ tài sản cho một bảo tàng nào của VN, mà tặng cho Hội đồng Anh để mong có sự ra đời của BCAF ngày hôm nay.

2. Có mặt tại buổi ra mắt BCAF, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát - Phó Chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh VN, người từng điều hành các quỹ lớn của Nhà nước băn khoăn: “Lĩnh vực điện ảnh tốn rất nhiều tiền, chúng tôi không xin tài trợ để làm phim, nhưng trong quá trình làm phim có nhiều công đoạn như biên kịch, trang phục... liệu có thể xin tài trợ ban đầu không?”. Curator Trần Lương, thành viên Ban điều hãnh BCAF trả lời rằng: “Chúng tôi chỉ tài trợ cho những tác phẩm không có cơ hội xin ở những nguồn chính thống, bởi hiện nay rõ ràng có một vùng trắng cho sự phát triển của nghệ thuật đương đại, mà các nghệ sĩ này hầu như không thể xin được ở Nhà nước. Do vậy, những đồng tiền ít ỏi này, phải được ưu tiên cho lĩnh vực này”.

Curator Trần Lương giải thích thêm: “Hiện nay, các quỹ nước ngoài ở VN chỉ đếm chưa hết một bàn tay. Đó là Quỹ Trao đổi - Phát triển Văn hóa Đan Mạch - Việt Nam, Quỹ Phát triển văn hóa đương đại Nhật Bản và giờ có thêm BCAF. Ngoài ra, có 2 nơi khác là Trung tâm Văn hóa Pháp và Viện Goethe, nhưng họ không có quỹ, họ thường tài trợ để cho nghệ sĩ làm tác phẩm mà thôi. Cho nên, sự hỗ trợ cho các nghệ sĩ đến giai đoạn này rất khó khăn. Lĩnh vực điện ảnh dù sao cũng được Nhà nước cho tiền, dù ít dù nhiều, còn các lĩnh vực khác, như mỹ thuật, có nhưng rất ít. Khu vực nào có khó khăn, thì cần được ưu đãi hơn. Về phim, chỉ có thể tài trợ những phim dạng thực nghiệm, đã được số hóa, chi phí thấp, phổ biến rộng rãi, chứ không thể hỗ trợ những dự án tiền tỉ được...’’.

Ra đời sau tất cả quỹ khác, trong thời buổi khó khăn về nguồn kinh phí, Ban điều hành BCAF mong muốn, sau một thời gian tài trợ sẽ chọn lọc những tác phẩm tốt đem ra nước ngoài, đến các trung tâm văn hóa lớn trên thế giới. Đồng thời cũng hy vọng các nghệ sĩ sau khi được tài trợ hoàn thành tác phẩm, triển lãm, ra mắt... xong sẽ tặng lại một số tác phẩm tốt cho quỹ để sau đó bán đấu giá, có được những khoản tiền cho những năm hoạt động tiếp theo.

Hoa Chanh