Trung Quốc muốn “vượt mặt” Mỹ trên vũ trụ

(TT&VH) - Năm nay, Trung Quốc sẽ lần đầu phóng lên vũ trụ một module có kích thước bằng một toa xe lửa và đây sẽ là thành phần đầu tiên tạo nên trạm vũ trụ của riêng nước này. Tới năm 2013, Trung Quốc sẽ phóng tàu thăm dò lên Mặt trăng và đưa người lên đó vào năm 2020. Giới phân tích nói rằng Trung Quốc đang có những bước tiến mạnh, vững chắc trong lĩnh vực chinh phục không gian và chưa biết chừng còn có thể vượt qua mặt Mỹ. 

"Sự sụt giảm về tiến bộ trong việc chinh phục không gian có thể coi như một sự suy thoái tương ứng về sức mạnh và ảnh hưởng của Hoa Kỳ" - Scott Pace, một chuyên gia hàng không vũ trụ dưới thời chính quyền George W. Bush nhận xét.

Trung Quốc tiến chậm nhưng chắc

Scott Pace chính là người từng ủng hộ kế hoạch của ông Bush đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng. Nhưng kế hoạch đã bị chính quyền Tổng thống Barack Obama hủy bỏ.

Trung Quốc hiện vẫn tụt hậu so với Mỹ trong lĩnh vực công nghệ và kinh nghiệm hàng không, không gian. Nhưng họ không thiếu những kế hoạch phát triển và nguồn tài chính dồi dào để hiện thực hóa tham vọng. Trong khi các chương trình của Mỹ lần lượt trở thành nạn nhân của những mối lo ngại về việc thâm hụt ngân sách và nợ công tăng lên hay sự thay đổi bộ máy lãnh đạo, Trung Quốc lại không đối mặt với những mối đe dọa tương tự.

"Một trong những lợi thế lớn nhất trong hệ thống điều hành của Trung Quốc là họ có những kế hoạch 5 năm" - Peter Bond, biên tập viên tạp chí Jane's Space Systems and Industry đánh giá - " Họ đang tiếp cận theo hướng từng bước một, kiên nhẫn chờ thời và dần dần cải thiện khả năng của bản thân. Họ sử dụng chiến thuật "kiến tha lâu đầy tổ" để tạo ra một ngành công nghiệp hàng không không gian hiện đại và có nhiều khả năng".

Năm 2003, Trung Quốc là nước thứ 3 đưa người bay vào không gian, 4 thập kỷ sau Mỹ và Nga. Năm 2006, nước này phóng tàu thăm dò lên Mặt Trăng. Hồi năm 2008, Trung Quốc đã thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian đầu tiên. Theo kế hoạch, trạm vũ trụ của Trung Quốc sẽ khai trương vào năm 2020, thời điểm ISS sẽ phải đóng cửa. Nếu Mỹ và các cộng sự không có giải pháp thay thế, Trung Quốc sẽ là nước duy nhất có người sống lâu dài trong không gian.

"Trung Quốc đã tụt hậu từ 20-40 năm so với Mỹ trong việc phát triển các chương trình không gian và không có ý định thách thức sự thống trị của Mỹ ở lĩnh vực này" - He Qisong, một giáo sư tại Đại học Khoa học chính trị và Luật Thượng Hải đánh giá - "Nhưng việc phát triển chương trình vũ trụ là dấu hiệu tinh thần quốc gia của Trung Quốc và vì thế có ý nghĩa vô cùng quan trọng".

Mỹ sắp phải “bắt xe” lên trạm không gian

Trung Quốc không phải là nước duy nhất đặt các mục tiêu cao trong vũ trụ. Nga đã lên kế hoạch xây dựng căn cứ ở Mặt Trăng và có thể  tổ chức một sứ mạng tới sao Hỏa, nhưng chưa có khung thời gian cụ thể.

Ấn Độ, nước hiện đã phóng vệ tinh thăm dò lên Mặt Trăng, đang có kế hoạch tổ chức chuyến bay đưa người đi vòng quanh quỹ đạo Trái Đất lần đầu vào năm 2016. Nhưng tất cả đều không bì được so với tốc độ phát triển và tham vọng của Trung Quốc. Nước này đang hy vọng sẽ phóng tàu thăm dò lên Mặt Trăng trong 2 năm tới và có thể đưa người đến đây vào năm 2025.

"Tàu thăm dò Mặt Trăng sẽ là khởi điểm cho chương trình khám phá không gian xa xôi" - Wu Weiren, nhà thiết kế trưởng chương trình thăm dò Mặt trăng của Trung Quốc đã từng tuyên bố hồi năm 2010 - "Trước tiên chúng ta phải làm tốt việc khám phá Mặt Trăng, chế tạo được tên lửa, module vận tải và công nghệ phát hiện cần thiết. Những thứ này sẽ có thể được sử dụng cho các nhiệm vụ tương lai để khám phá sao Hỏa và sao Kim".

Trong khi đó, Mỹ không có kế hoạch trở lại Mặt Trăng. "Chúng ta đã từng đặt chân tới đây" - Tổng thống Bararck Obama nói hồi năm ngoái - "Vẫn còn rất nhiều vùng khác trong không gian để khám phá". Ông muốn gửi các phi hành gia tới đặt chân lên một thiên thạch vào năm 2025 và cuối cùng là tới sao Hỏa. Nhưng các kế hoạch này vẫn được xem là còn rất rất lâu mới thành hiện thực.

Tháng này, NASA sẽ đóng cửa chương trình tàu con thoi kéo dài 30 năm, khiến Mỹ phụ thuộc hoàn toàn vào việc đi nhờ tàu vũ trụ Soyuz của Nga lên trạm không gian. Mức giá để "đi ké" không hề dễ chịu: NASA sẽ phải chi 56 triệu USD/phi hành gia và giá sẽ tăng lên 63 triệu USD kể từ năm 2014.

Một mũi tên trúng nhiều đích

Trong buổi điều trần hồi tháng 5 trước Ủy ban Đánh giá quan hệ An ninh Kinh tế Mỹ - Trung của Quốc hội Mỹ, Pace nói rằng những gì Trung Quốc học được từ chương trình nghiên cứu không gian có thể ứng dụng ở nhiều lĩnh vực, trong đó có việc cải thiện độ chính xác của các tên lửa đạn đạo. Thực tế cách nay 4 năm, Trung Quốc đã dùng tên lửa đạn đạo bắn nổ một vệ tinh đã ngừng hoạt động, khiến các quan chức Mỹ không khỏi lo ngại. Một số người thậm chí cho rằng hành động này có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian. Việc chương trình do quân đội Trung Quốc điều hành khiến Mỹ cũng ngại hợp tác với Trung Quốc, dù rằng quốc gia đông dân nhất khẳng định chương trình của họ chỉ phục vụ các mục đích hòa bình.

Giới phân tích nói rằng Trung Quốc cũng có thể bán công nghệ vũ trụ cho các nước đang phát triển để đổi lấy tài nguyên thô phục vụ cho việc phát triển kinh tế trong nước. Ngoài ra cũng có những lý do kinh tế để Trung Quốc khám phá Mặt Trăng. Nơi đây hiện có chứa nhiều khoáng chất và helium-3, một nhiên liệu quan trọng phục vụ cho phản ứng nhiệt hạch. "Nhưng chuyện khai thác khoáng sản từ Mặt trăng vẫn còn quá xa xôi" - Bond đánh giá - "Hiện nay phần lớn động lực vẫn là niềm kiêu hãnh quốc gia. Hãy tưởng tượng mỗi khi ngước mắt lên trời đêm và ngắm nhìn Mặt Trăng, người ta sẽ kháo nhau rằng: cờ Trung Quốc đang tung bay trên bề mặt chị Hằng đó".

Tường Linh