Làm gì để vừa lòng khán giả phim Việt?
Trên một tờ báo có bài viết kể chuyện một số thanh thiếu niên Việt Nam hiện nay đang đổ xô đi học nghề để bắt chước các nhân vật trong các bộ phim Hàn Quốc.
Trên một tờ báo có bài viết kể chuyện một số thanh thiếu niên Việt Nam hiện nay đang đổ xô đi học nghề để bắt chước các nhân vật trong các bộ phim Hàn Quốc.
Nghề nấu ăn, nghề làm bánh, nghề bán cà phê… Toàn là những nghề buộc người thực hiện phải có một tâm hồn nhạy cảm, có khả năng chủ động giao tiếp và đặc biệt là tình yêu đối với người sẽ thụ hưởng thành quả lao động của mình. Tôi cá rằng chín mươi phần trăm những chàng, nàng đang hăm hở vào nghề này sẽ bỏ cuộc khi họ có một cơ hội khác kiếm tiền nhanh hơn, nhiều hơn. Nhưng tôi cũng chắc rằng ít nhất chín mươi phần trăm trong số họ sẽ nhớ mãi quãng đời ngắn ngủi của trải nghiệm và sống vì người khác ấy.
Nói vậy là để ngậm ngùi rằng, sao mà phim Việt không làm nổi một phần cái nhiệm vụ tưởng chừng không mấy khó khăn ấy? Đưa ra một hình mẫu thần tượng cho giới trẻ, hoặc một hình mẫu có thể làm người già muốn sống hơn… khó lắm sao? Trong khi ta biết chắc rằng người Việt nói chung vốn là những người biết yêu thương, tha thứ, và đặc biệt kiên cường trong cuộc sống còn đầy cam go.
Nhìn từ góc độ kịch bản, đã hình thành một số nhóm viết với đủ kiểu phương thức khác nhau: viết độc lập mỗi người một bộ, rồi đổi nhau biên tập lại, hoặc chung nhau một bộ rồi chia mỗi người vài tập cùng viết cho nhanh, hoặc theo công nghệ Mỹ là chia mỗi người một công đoạn từ nghĩ truyện, đến phác thảo tình huống và cuối cùng là viết thoại…
Phương thức nào thành công hơn còn chưa biết, chỉ thấy rõ: bản đồ kịch bản phim truyền hình vẫn chưa có đường nét rõ ràng, chưa có chân dung nào định vị, và tệ nhất là chất lượng phim truyền hình không nhờ thế mà tiến bộ hơn. Vậy vấn đề rõ ràng không phải ở phương thức sáng tác, mà ở chính nội dung câu chuyện phim.
Theo một cách hết sức giáo khoa, có thể khẳng định khi nội dung không có gì đáng kể, thì hình thức nào cũng trở nên vô nghĩa. Nếu câu chuyện phim không đánh động tâm can ai cả, thì mọi hình thức thể hiện đều trở nên trớ trêu, phản cảm. Khi ai đó nói rằng phim này nhảm, chắc chắn không hàm ý là hình thức thể hiện nhảm, mà họ thực sự dị ứng với câu chuyện tầm phào trong đó.
Cũng cần nói rằng, do nhịp độ của đời sống hiện đại khá gấp gáp, mà người sáng tác dễ nhầm tưởng rằng chúng ta đang sống trong một thời đại chỉ có sự thực dụng và hời hợt.
Sự nhầm tưởng này được thể hiện trên các bộ kịch bản viết vội, được quay vội… cuối cùng đã thể hiện chính sự hời hợt của người sáng tác, và xúc phạm khán giả trầm trọng.
Trong thực tế, đời sống bao giờ cũng đa dạng, đa tầng, và người viết buộc phải là người nhận diện chính xác bản chất của từng sự kiện hiện tượng và thể hiện nó với trách nhiệm cao nhất.
Mà để làm được việc đó, người biên kịch cần có hai năng lực: giải mã được các hiện tượng, sự kiện trong cuộc sống và giải mã được tâm lý tiếp nhận của khán giả. Nghĩa là người sáng tác cần có một lượng tri thức đủ dày, đủ sâu, và sự tiếp cận đời sống một cách chủ động và bài bản vậy.
Buồn là cả hai điều này cùng rất thiếu trong lực lượng biên kịch trẻ, những người đang chiếm lĩnh trận địa kịch bản phim truyện truyền hình chủ yếu hiện nay. Trông cậy ở lớp biên kịch lớn tuổi thì phần lớn cũng đã “chim bay mỏi cánh”, và cũng quá ít để tạo nên một thế áp đảo về chất lượng cũng như số lượng trên cái mặt trận mênh mông và lộn xộn của phim truyền hình nước nhà.
Từ câu chuyện về những người biên kịch, lại nghĩ đến khâu cuối cùng của dây chuyền đưa phim lên sóng. Tôi cho rằng công tác xét duyệt kịch bản của một Đài nhất định phải được những người có kinh nghiệm và tâm huyết tham gia thẩm định.
Nếu khâu xét duyệt này được làm nghiêm túc thì không những mọi kịch bản ngớ ngẩn đều bị loại bỏ, mà chính định hướng thẩm định sẽ tác động đến định hướng của các nhóm sáng tác, buộc họ phải nâng cấp mình không ngừng.
Nói cách khác, từ hệ thống thẩm định của Đài, những định hướng về chiến lược giáo dục xã hội - hay nói chính xác là chiến lược xây dựng chân dung thần tượng cho xã hội - sẽ được nghiên cứu, xác lập và truyền thông điệp tới người sáng tác bằng nhiều phương thức như kiểm duyệt, khuyến cáo, hoặc các đơn đặt hàng quan trọng…
Mong mỏi được xem những phim truyền hình hay, mong mỏi tìm thấy chính mình trong những câu chuyện mỗi tối trên màn hình nhỏ, mong mỏi được thấy những thần tượng cho giới trẻ được thấm cảm theo cung cách tự nhiên nhất… là những mong mỏi chính đáng của người xem, mà Nhà đài cùng với người sáng tác có nghĩa vụ đáp ứng một cách trân trọng nhất.
Muốn như vậy, cuộc liên kết giữa Nhà đài và lực lượng sáng tác phải được hiểu là cuộc liên kết cộng sinh, liên đới trách nhiệm và vì một mục tiêu chung: có nhiều phim hay hơn, hay hơn nữa.
Nghề nấu ăn, nghề làm bánh, nghề bán cà phê… Toàn là những nghề buộc người thực hiện phải có một tâm hồn nhạy cảm, có khả năng chủ động giao tiếp và đặc biệt là tình yêu đối với người sẽ thụ hưởng thành quả lao động của mình. Tôi cá rằng chín mươi phần trăm những chàng, nàng đang hăm hở vào nghề này sẽ bỏ cuộc khi họ có một cơ hội khác kiếm tiền nhanh hơn, nhiều hơn. Nhưng tôi cũng chắc rằng ít nhất chín mươi phần trăm trong số họ sẽ nhớ mãi quãng đời ngắn ngủi của trải nghiệm và sống vì người khác ấy.
Nói vậy là để ngậm ngùi rằng, sao mà phim Việt không làm nổi một phần cái nhiệm vụ tưởng chừng không mấy khó khăn ấy? Đưa ra một hình mẫu thần tượng cho giới trẻ, hoặc một hình mẫu có thể làm người già muốn sống hơn… khó lắm sao? Trong khi ta biết chắc rằng người Việt nói chung vốn là những người biết yêu thương, tha thứ, và đặc biệt kiên cường trong cuộc sống còn đầy cam go.
Nhiều bạn trẻ Việt Nam rất say mê phim Hàn
Nhìn từ góc độ kịch bản, đã hình thành một số nhóm viết với đủ kiểu phương thức khác nhau: viết độc lập mỗi người một bộ, rồi đổi nhau biên tập lại, hoặc chung nhau một bộ rồi chia mỗi người vài tập cùng viết cho nhanh, hoặc theo công nghệ Mỹ là chia mỗi người một công đoạn từ nghĩ truyện, đến phác thảo tình huống và cuối cùng là viết thoại…
Phương thức nào thành công hơn còn chưa biết, chỉ thấy rõ: bản đồ kịch bản phim truyền hình vẫn chưa có đường nét rõ ràng, chưa có chân dung nào định vị, và tệ nhất là chất lượng phim truyền hình không nhờ thế mà tiến bộ hơn. Vậy vấn đề rõ ràng không phải ở phương thức sáng tác, mà ở chính nội dung câu chuyện phim.
Theo một cách hết sức giáo khoa, có thể khẳng định khi nội dung không có gì đáng kể, thì hình thức nào cũng trở nên vô nghĩa. Nếu câu chuyện phim không đánh động tâm can ai cả, thì mọi hình thức thể hiện đều trở nên trớ trêu, phản cảm. Khi ai đó nói rằng phim này nhảm, chắc chắn không hàm ý là hình thức thể hiện nhảm, mà họ thực sự dị ứng với câu chuyện tầm phào trong đó.
Cũng cần nói rằng, do nhịp độ của đời sống hiện đại khá gấp gáp, mà người sáng tác dễ nhầm tưởng rằng chúng ta đang sống trong một thời đại chỉ có sự thực dụng và hời hợt.
Sự nhầm tưởng này được thể hiện trên các bộ kịch bản viết vội, được quay vội… cuối cùng đã thể hiện chính sự hời hợt của người sáng tác, và xúc phạm khán giả trầm trọng.
Trong thực tế, đời sống bao giờ cũng đa dạng, đa tầng, và người viết buộc phải là người nhận diện chính xác bản chất của từng sự kiện hiện tượng và thể hiện nó với trách nhiệm cao nhất.
Mà để làm được việc đó, người biên kịch cần có hai năng lực: giải mã được các hiện tượng, sự kiện trong cuộc sống và giải mã được tâm lý tiếp nhận của khán giả. Nghĩa là người sáng tác cần có một lượng tri thức đủ dày, đủ sâu, và sự tiếp cận đời sống một cách chủ động và bài bản vậy.
Buồn là cả hai điều này cùng rất thiếu trong lực lượng biên kịch trẻ, những người đang chiếm lĩnh trận địa kịch bản phim truyện truyền hình chủ yếu hiện nay. Trông cậy ở lớp biên kịch lớn tuổi thì phần lớn cũng đã “chim bay mỏi cánh”, và cũng quá ít để tạo nên một thế áp đảo về chất lượng cũng như số lượng trên cái mặt trận mênh mông và lộn xộn của phim truyền hình nước nhà.
Từ câu chuyện về những người biên kịch, lại nghĩ đến khâu cuối cùng của dây chuyền đưa phim lên sóng. Tôi cho rằng công tác xét duyệt kịch bản của một Đài nhất định phải được những người có kinh nghiệm và tâm huyết tham gia thẩm định.
Nếu khâu xét duyệt này được làm nghiêm túc thì không những mọi kịch bản ngớ ngẩn đều bị loại bỏ, mà chính định hướng thẩm định sẽ tác động đến định hướng của các nhóm sáng tác, buộc họ phải nâng cấp mình không ngừng.
Nói cách khác, từ hệ thống thẩm định của Đài, những định hướng về chiến lược giáo dục xã hội - hay nói chính xác là chiến lược xây dựng chân dung thần tượng cho xã hội - sẽ được nghiên cứu, xác lập và truyền thông điệp tới người sáng tác bằng nhiều phương thức như kiểm duyệt, khuyến cáo, hoặc các đơn đặt hàng quan trọng…
Mong mỏi được xem những phim truyền hình hay, mong mỏi tìm thấy chính mình trong những câu chuyện mỗi tối trên màn hình nhỏ, mong mỏi được thấy những thần tượng cho giới trẻ được thấm cảm theo cung cách tự nhiên nhất… là những mong mỏi chính đáng của người xem, mà Nhà đài cùng với người sáng tác có nghĩa vụ đáp ứng một cách trân trọng nhất.
Muốn như vậy, cuộc liên kết giữa Nhà đài và lực lượng sáng tác phải được hiểu là cuộc liên kết cộng sinh, liên đới trách nhiệm và vì một mục tiêu chung: có nhiều phim hay hơn, hay hơn nữa.
| Những người làm phim truyền hình tham vọng thì nhiều, mà năng lực thực hiện lại quá hạn chế. Hơn nữa phải thẳng thắn mà rằng: khâu biên kịch, khâu đầu tiên đặt nền móng cho sự thành bại của bộ phim tương lai lại là một trong những khâu yếu nhất. Thực tế cho thấy một bộ kịch bản được thiết kế vững chắc thì dù đạo diễn có non tay một chút, bộ phim vẫn “đứng được”, ít nhất là cũng khiến khán giả hài lòng về sự mạch lạc của cốt truyện và tính hợp lý của các tình huống kịch. (Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã) |
Theo Báo Văn hóa
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN