Tìm lại “quá khứ ngàn năm” nhờ vệ tinh

(TT&VH) - Với sự trợ giúp của những hình ảnh hồng ngoại do vệ tinh chụp, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra nhiều kiến trúc ở Ai Cập, trong đó có 17 kim tự tháp và thành phố Tanis bị chôn vùi dưới cát. Hơn nữa, cuộc điều tra bằng vệ tinh này còn phát lộ thêm được 1.000 ngôi mộ và 3.000 khu dân cư cổ đại. Trong các cuộc khai quật đầu tiên ở thành phố Tanis, nhóm khảo cổ đã tìm thấy một số cấu trúc, trong đó có 2 kim tự tháp.

1. Nhà Ai Cập học người Mỹ Sarah Parcak thuộc trường ĐHTH Alabama ở Birmingham, người phụ trách dự án điều tra nêu trên, nói: “Tôi không thể tin nổi chúng tôi có thể định vị được nhiều di chỉ đến vậy. Khai quật được một kim tự tháp thôi đã là mơ ước của bất cứ nhà khảo cổ nào”.

Phát hiện này có ý nghĩa rất lớn bởi cho đến nay các chuyên gia cũng mới chỉ tìm được gần 140 kim tự tháp ở khắp Ai Cập. Tiến sĩ Parcak cho biết, các vệ tinh được đặt cách trái đất 700 km và được lắp những camera có thể định vị được những vật có đường kính nhỏ hơn 1m trên bề mặt trái đất.

Người Ai Cập cổ đã xây dựng những kiến trúc bằng gạch bùn và nó có độ đặc hơn đất phủ quanh nên hình dáng của các ngôi nhà, ngôi đền và mộ đều có thể nhìn thấy được qua các bức ảnh vệ tinh. “Chúng tôi có thể dễ dàng xác định được kích cỡ và quy mô các khu định cư của người Ai Cập cổ” - Tiến sĩ Parcak cho biết.

Hình ảnh hồng ngoại (bên phải) những con đường của thành phố cổ Tanis, gần San El Hagar ngày nay.

Phóng viên của đài BBC đã theo chân Tiến sĩ Parcak trong hành trình tới Ai Cập của bà. Parcak tới đây sau hơn 1 năm tiến hành phân tích những bức ảnh hồng ngoại do vệ tinh chụp ở Ai Cập để qua đó nhằm tìm hiểu xem liệu các thông số trong các cuộc khai quật có khớp với những gì mà nhóm nghiên cứu của bà thấy được trên những hình ảnh vệ tinh.

Họ đã tới khu nghĩa trang Saqqara ở kinh đô cổ Memphis, nơi ban đầu các nhà chức tránh không hề quan tâm tới những phát hiện của bà. Nhưng khi Tiến sĩ Parcak nói với họ rằng bà đã nhìn thấy 2 cấu trúc có khả năng là kim tự tháp thì họ đã cho tiến hành đào thám sát và giờ đây họ tin rằng đây là một trong những di chỉ khảo cổ quan trọng nhất ở Ai Cập. Các kim tự tháp lâu đời nhất đã được phát lộ ở Saqqara được xây dựng vào khoảng năm 2600 trước Công nguyên.

2. Nhưng thời khắc thú vị nhất là tới thăm các cuộc khai quật ở thành phố Tanis. “Họ đã khai quật một ngôi nhà 3.000 năm tuổi được phát lộ qua hình ảnh vệ tinh và điều đáng nói là hình dáng của cấu trúc này gần như khớp hẳn với hình ảnh vệ tinh”.

Thành phố Tanis từng là bối cảnh trong tập phim Indiana Jones And The Raiders Of The Lost Ark (Indiana Jones và chiếc rương thánh tích) khi đây là nơi đặt chiếc rương thánh tích. Tập phim này kể về nhà khảo cổ Indiana Jones (do Harrison Ford thủ vai) trong cuộc đua với quân Phát xít nhằm tìm lại được chiếc rương mà cả 2 bên đều tin rằng chiếc rương này chứa một sức mạnh khiến họ không thể bị đánh bại. Với sự trợ giúp của Marion - con gái của một thầy tế đã khuất - họ lần theo Well of Souls, căn phòng bí mật nơi chiếc rương được chôn giấu. 2 người đã tìm thấy chiếc rương, nhưng sau đó quân Phát xít đã đánh cắp nó khỏi tay họ. Tuy nhiên, khi mở chiếc rương để “lấy” sức mạnh trong đó thì nó lại thả ra một luồng chứa những bóng ma mà bất cứ ai nhìn vào đều bị giết chết.

Tiến sĩ Parcak cho rằng còn rất nhiều tòa nhà bị chôn vùi sâu hơn những cấu trúc đã được phát hiện và hầu hết tọa lạc dưới bùn đất ở các bờ sông Nile. Bà cho rằng hình ảnh vệ tinh đã mang lại nhiều ích lợi, tuy nhiên cần phải phát triển thêm công nghệ để có thể phát hiện được những cấu trúc nằm sâu hơn dưới mặt đất. “Có những cấu trúc nằm ngay dưới bề mặt, nhưng còn hàng ngàn di chỉ khác đã bị che phủ bằng phù sa của sông Nile. Công việc của chúng tôi mới đang bắt đầu”.

3. Bà Parcak Parcak là một trong những người đầu tiên tham gia lĩnh vực khảo cổ không gian, tức là ứng dụng các công nghệ thám hiểm vũ trụ vào hoạt động khảo cổ. Theo bà, công nghệ này có thể hỗ trợ các nhà khảo cổ giải mã được những bí mật của quá khứ.

Mức độ chính xác cao của các camera được lắp trên vệ tinh đã tạo được ấn tượng mạnh với Chính phủ Ai Cập và họ đang có kế hoạch sử dụng công nghệ này để xác định và bảo vệ di sản khổng lồ của mình trong tương lai. Hơn nữa, phát hiện mới đang mang lại hy vọng cho nền công nghiệp du lịch đang xuống dốc của Ai Cập. Từ kim tự tháp Giza nổi tiếng tới các khu resort ở Biển Đỏ, lượng khách du lịch đã giảm nhanh chóng sau khi đất nước này xảy ra cuộc bạo loạn lật đổ Tổng thống Hosni Mubarak.

Việt Lâm