Chuyện trọng tài ở Việt Nam: Nghiệp chướng

(TT&VH) - Trọng tài (TT) nào cũng thế, mơ ước được bắt những trận cầu đỉnh cao, được tôn trọng (dù sai) và được đối xử bình đẳng trong con mắt của mọi người.

1. Hôm rồi đàm đạo với nguyên Còi vàng Dương Văn Hiền, ông Hiền thổ lộ rằng thời ông cầm còi đỉnh cao luôn hãnh diện vì được nằm trong nhóm đặc nhiệm cử đi bắt các trận cầu nóng. Bắt xong trận nào vừa hay vừa chuẩn, thì về sướng đến mấy ngày. Trận sướng nhất của ông Hiền là được “hội đồng mổ băng” công nhận đúng, khi cho SLNA hưởng phạt đền khiến Thanh Hóa thua, thủ môn đội nhà đi viện cấp cứu năm 2007.

Có lẽ chẳng đâu như ở ta, trong ý thức BTC luôn tồn tại một nhóm nhỏ TT để phục vụ chủ ý của mình. Thời tiêu cực chưa bị đánh mạnh, nhóm này được gọi là những TT “đạn bắn không thủng”. Kỳ lạ, những TT này trận nào “thơm” thường được cử đến, thay vì trận khó bắt. Thế nên dễ hiểu khi bị tiền bắn cho thủng tùm lum. Sau bể dâu, đội ngũ cầm cân nảy mực có chất ít đi. Cụm từ “tổ TT đạn bắn không thủng” được chuyển ngữ thành tổ đặc nhiệm, hoặc phản ứng nhanh. Đến thời điểm này, nhóm này không ít anh còn hạn chế cả về trình độ lẫn kinh nghiệm. Thế nên, cứ mỗi lần được cử đii làm trận đinh đều rất hãi, nhưng lại hân hoan đến những trận đấu có đội đại gia chơi sộp, dù chỉ ngồi bàn. Khi bóng đá doanh nghiệp người ta đổ tiền tấn vào làm bóng đá, không phải TT nào cũng giữ được mình trước cám dỗ đồng tiền từ phía CLB. Nếu thời điểm này họ “thủng”, thì chắc chắn giá phải trả rất đắt, chứ không phải “loẹt xoẹt” mấy trăm hay mấy triệu đồng như các đàn anh đi trước từng bị truy tố năm 2005.

Có lần, đối ẩm với cựu TT FIFA Lương Thế Tài bên bờ sông Hương, hỏi thẳng anh tại sao lại chia tay sự nghiệp khi tuổi nghề còn chín? Ông Tài nói ngắn gọn: “Anh chia tay để không đánh mất mình”. Đúng là sau trận play-off mùa giải 2005, nhiều người tiếc cho Tài, nhưng sau thời gian thấy quyết định của ông là đúng.

Trên sân cỏ, đội bóng phản ứng vô lối, luôn tìm cách biến trọng tài thành cái bị đựng trách nhiệm. Ảnh: Quang Nhựt

2. Cựu TT FIFA Đặng Thanh Hạ từng kể có lần được cử đi Nhật Bản điều hành một trận đấu, vô cùng hãnh diện khi được đón tiếp trọng thị. Sau khi thổi xong, một lưu học sinh đến gào lên: “Anh Hạ, em người Việt Nam, anh thổi tốt lắm”.

Rất nhiều TT đã thừa nhận điều đó, ra nước ngoài làm nhiệm vụ thấy mình như được tắm trong một môi trường khác. Ở đó, thực sự được làm nghề.

Đúng thế, TT ta trở về điều hành trong nước, họ vấp phải đủ thứ rào cản là sản phẩm của bóng đá nghiệp dư lĩnh lương cao. Trong sân cỏ, đội bóng phản ứng vô lối, luôn tìm cách biến họ thành cái bị đựng trách nhiệm. Trên khán đài và ngoài xã hội, TT bị định kiến, coi như một nghề không mấy được tôn trọng.

Nhiều TT đã không chịu nổi, đoạn tuyệt hẳn với nghề, như Nguyễn Xuân Hòa, Hoàng Ngọc Tuấn. Ông Tuấn từng thốt lên: “Tôi là cán bộ và cũng có chức, không thể chịu dựng được cảnh người thân và bạn bè thấy mình bị đưa lên báo như tội phạm chỉ vì những sai lầm trên sân cỏ”.

TT ta, vẫn rất nhiều người chuyên môn tốt và tâm sáng. Sẽ chẳng ai làm được gì họ nếu luôn giữ được 2 phẩm chất đó. Tuy nhiên, nhìn chung, khái niệm “nghiệp chướng” vẫn còn nguyên giá trị  với cái nghề vốn làm dâu trăm họ này.

NGỌC HÒA