Nhạc ta & phở Tây

(TT&VH Cuối tuần) - Người Việt quen ăn phở “gốc” ở Tàu Bay, Hòa, Lệ (Sài Gòn) hay Bát Đàn, Thìn, Cồ Cử (Hà Nội) sẽ khó thấy phở Việt (vẫn do người Việt nấu) ở Tây là ngon. Nhưng chính nhờ những tiệm phở Tây này mà phở Việt nổi tiếng trên thế giới chẳng kém gì spaghetti của người Ý hay sushi của người Nhật. Chuyện này không còn làm ai bất ngờ. Nhưng bất ngờ nhất là khi một “công nghệ phở” như hệ thống Phở 24 đã bắt đầu làm thay đổi gu ăn phở ở chính nơi tưởng như bảo thủ nhất với phở bao cấp (phở xếp hàng, phở vỉa hè, phở xó xỉnh): Hà Nội. Đưa phở Nam ra Bắc, ấy vậy mà hiện nay Phở 24 tại Hà Nội lại là cửa hàng đông khách nhất trong chuỗi thương hiệu này tại Việt Nam.

Có cái gì gần giống với Lý Quý Trung liều lĩnh đưa Phở 24 ra Bắc khi Hương Thanh đưa những Hoa thơm bướm lượn, Ngồi tựa mạn thuyền, Bèo dạt mây trôi, Hò hụi, Lý cây khế, Lý chim quyên, Lý qua cầu… từ Paris quay về Việt Nam trong đêm trình diễn duy nhất tại Nhạc viện TP.HCM (tối 14/5). Đi cùng cô trong chuyến trở về này là ba nữ nghệ sĩ đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản - 4 người trong nhóm nhạc thành lập một năm nay có cái tên rất độc đáo và ý nghĩa: Camkytiwa (Cầm Kỳ Thi Họa).

Ở nơi mà khán giả thường tới bằng vé mời, trước giờ mở màn, ban tổ chức đã bán những chiếc vé cuối cùng còn sót lại, giá 300 ngàn, 800 ngàn và 1 triệu đồng. Nhưng đáng nói hơn, với hai giờ trình diễn liên tục (không có giải lao), Camkytiwa đã lôi cuốn cả khán phòng đi từ tò mò, ngạc nhiên đến thán phục và thích thú. Người ta nán lại rất lâu sau buổi diễn bàn luận về những gì vừa xem và để gặp gỡ các nghệ sĩ thay vì vội vã ra về, thậm chí về trước khi chương trình thật sự kết thúc, như vẫn thường thấy…

Những làn điệu dân ca Việt Nam cất lên ngẫu hứng với cây đàn geomungo (Hàn Quốc), koto (Nhật Bản) và đàn hồ (Trung Quốc), nói như GS-NS Trần Văn Khê, không còn mang thuần túy hương vị Việt Nam, thay vào đó, là một tinh thần âm nhạc mới mẻ, một thứ âm nhạc không biên giới, nhưng vẫn làm lộ rõ bản sắc của từng loại nhạc cụ dân tộc và tính cách của từng nghệ sĩ với những kỹ thuật biểu diễn điêu luyện.

E’Joung Ju và tiếng đàn geomungo hồn nhiên và dữ dội. Etsuko Chida và tiếng đàn koto cô độc và thủng thẳng. Yan Li và ngón đàn hồ múa lượn lắt léo... Và Hương Thanh, xuất thân trong một gia đình nổi tiếng về nghệ thuật cải lương, bản thân học hát cải lương từ nhỏ, năm 1977 định cư tại Pháp vẫn tiếp tục biểu diễn cải lương trong cộng đồng người Việt tại châu Âu, cho tới năm 1995 bắt đầu cộng tác với nhạc sĩ Nguyên Lê trong những CD world music, thì bắt đầu là một ca sĩ đa năng của dòng nhạc dân gian, có thể hát dân ca ba miền với mọi làn điệu.

Công bằng mà nói, giọng Hương Thanh chưa “lẳng” bằng Thúy Cải, Thúy Hường trong những làn điệu quan họ Bắc Ninh, chưa thấm “đã” như nghe Châu Loan Huế và cũng chưa “ngọt” bằng chị của cô, ca sĩ Hương Lan, trong những bản dân ca Nam bộ. Nhưng Hương Thanh “cộng” tất cả những điều đó lại, và trong một kết hợp cực kỳ thông minh với tinh thần đương đại ở Camkytiwa, cô cho thấy một hình ảnh âm nhạc truyền thống Việt Nam mới mẻ, hấp dẫn không chỉ với công chúng nước ngoài, mà ngay cả với khán giả trong nước - những người lâu nay đã phát ngán với những chương trình âm nhạc dân tộc kiểu bao cấp (cho vé mời hoặc phát miễn phí trên truyền hình cũng ít người xem).

Có cái gì gần giống với Lý Quý Trung liều lĩnh đưa Phở 24 ra Bắc khi Hương Thanh đưa những Hoa thơm bướm lượn, Ngồi tựa mạn thuyền, Bèo dạt mây trôi, Hò hụi, Lý cây khế, Lý chim quyên, Lý qua cầu... từ Paris quay về Việt Nam trong đêm trình diễn duy nhất tại Nhạc viện TP.HCM (tối 14/5).

Camkytiwa thành lập được một năm nay với lịch biểu diễn khá dày tại nước ngoài. Tuy nhiên, Hương Thanh vẫn muốn mang những dự án âm nhạc mới này trở về quê hương, dù có thể chỉ biểu diễn được một buổi. Nếu không có gì thay đổi, tháng Tám năm nay, chị sẽ tiếp tục trở về với một dự án âm nhạc mới, nghe nói, cũng hấp dẫn và thú vị không kém Camkytiwa…

P.T.T.T