Mừng và lo cho phiên chợ tình
Khau Vai huyền bí và hoang sơ mời gọi du khách. Cái phiên chợ cho những “cố nhân” họp mỗi năm một phiên một ngày ấy có thể xếp vào hàng di sản thế giới bởi sự lãng mạn và tính nhân văn của nó.
(TT&VH) - Còn nhớ năm 1998, lần đầu tiên Hà Giang mở hội chợ tình KhauVai, tôi may mắn được chứng kiến một phiên chợ gần như gốc mở trong một ngày đêm ở sườn núi Khau Vai.
Thiếu nữ dân tộc rạng rỡ đến với chợ tình để tìm gặp người thương - Nguồn: Internet
Chợ đông vui suốt đêm. Không thấy cảnh bán mua gì ngoài mấy thức ăn đồ uống cho một đêm giao lưu của các cố nhân. Lần ấy, thấy cảnh mở đường ô tô, thấy căng phông bạt liên hoan văn nghệ giữa chợ, tôi đã mơ hồ thấy những nguy cơ mà chưa gọi được thành tên. Đêm làm khách VIP được ngủ trong cái boongke lô cốt thời Tây còn lại cạnh chợ cùng ông Phó Chủ tịch UBND tỉnh, tôi xa xôi nói rằng: “Em lo nếu mà đến một ngày mở hội, đem hình ảnh chợ tình lên sân khấu và du lịch tổ chức dịch vụ hiện đại vào đây thì e rằng chợ này sẽ... tan”. Ông Phó Chủ tịch người dân tộc tâm đắc bảo: Đúng là phải để hoang sơ thế, tự phát thế để ai muốn khám phá thì lội bộ mà vào. Khau Vai hấp dẫn và huyền bí vì hoang sơ chăng? 
Khau Vai huyền bí và hoang sơ mời gọi du khách. Cái phiên chợ cho những “cố nhân” họp mỗi năm một phiên một ngày ấy có thể xếp vào hàng di sản thế giới bởi sự lãng mạn và tính nhân văn của nó. Nơi ấy trai gái yêu nhau mà trắc trở không lấy được nhau hò hẹn ngày tái ngộ hàng năm có lẽ là câu chuyện đẹp nhất, nhân bản nhất về đức thủy chung và lòng vị tha của con người. Tôi ngày đêm mong đừng ai ra tay làm méo mó phiên chợ ấy...
Bây giờ thì Khau Vai đã được xếp hạng di tích cấp tỉnh (*). Đấy là một tin vui. Nhưng tôi lại lo, cứ đà trên, nếu không giữ gìn, màu dân gian cổ tích sẽ mất dần, xu hướng sân khấu hóa chợ tình cho du khách xem như là kịch...
Khau Vai là đời. Chợ tình Khau Vai là chuyện đời của muôn ngàn đôi lứa trái ngang lỡ làng. Viết những dòng này chỉ với mong muốn các nhà quản lý, nhà nghiên cứu văn hóa lưu tâm đến yếu tố gốc của di tích này. Đó không phải là cái đình chợ hoành tráng, hay cái siêu thị cao tầng như dưới xuôi. Đó không cần khu nhà nghỉ với đầy đủ dịch vụ... Hãy để Khau Vai hấp dẫn bởi sự hoang sơ vốn có. Những cái lều cỏ, những cái chảo thắng cố bên bếp lửa đêm cuối Xuân ngay trên thung lũng giữa ngàn cố nhân tìm nhau, thôi đã đủ làm nên một phiên chợ Khau Vai...
(*) Ngày 25/4/2011, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang đã ký quyết định công nhận Khau Vai là di tích LSVH cấp tỉnh.