Giá nào phải trả thì cũng là quá đắt

(TT&VH) - Những người thờ ơ với thời cuộc có thể không biết rõ có bao nhiêu người dân thường Libya thiệt mạng trong các cuộc không kích của NATO (hàng trăm hay hàng ngàn), nhưng cả thế giới chắc chắn sẽ phải nhớ, tối 30/4, con trai út của Tổng thống Gaddafi cùng 3 người cháu trai của ông đã bị thiệt mạng. Cho đến tối qua, 1/5, NATO vẫn chưa xác nhận tin tức này, nhưng người ta tin đó là sự thực, bởi giới chức chính phủ Libya đã cho mời các nhà báo tới hiện trường vụ ném bom, điều trước nay chưa từng xảy ra.

Tòa nhà ở Tripoli bị phá hủy sau cuộc không kích của NATO ngày 30/4 - Ảnh: AFP/TTXVN

Thế giới sẽ phải nhớ mãi đến cảnh tượng này. Có điều gì khác nhau giữa cái chết của con trai và các cháu ông Gaddafi với cái chết của những dân thường Libya khác? Có lẽ không nên so sánh xem cái chết nào là “quan trọng” hơn cái chết nào, dù đó là cái chết của một thường dân với một vị “hoàng tử”, “hoàng tôn”. Cái chết nào cũng bi thương như nhau và khiến những người có lương tri phải dằn vặt. Cái khác biệt, theo tôi chính là ở chỗ, đây là những cái chết “có chân dung, có tiểu sử” giữa hàng trăm những cái chết khác mà chúng ta không hề biết đến họ tên. Một đàn ông Libya đã nằm xuống vào đêm 30/4 có tên là Saif al-Arab Gaddafi. Người đó đã từng có nhiều năm du học ở Đức. Còn 3 người cháu khác, tuy chưa công bố rõ tên, nhưng chắc chắn là không thể thiếu được chữ “Gaddafi” trong tên họ. Cả 4 cái chết ấy đều bao quanh một người cha, người ông mà chúng ta đều biết mặt: ông Gaddafi. Không phải tưởng tượng nhiều chúng ta cũng có thể hình dung thảm cảnh của ông trong ngày hôm qua. Một nỗi đau có địa chỉ hình hài cụ thể, chứ không còn là nỗi đau chung chung nữa.

Giữa một vị tướng và một người thường có thể rất khác nhau khi phải đối diện với Cái chết của chính mình; song trước Cái chết của những người thân thì cả nhân loại đều phải đau nỗi đau như nhau. Một nỗi đau đã thành hằng số của loài người. Đó là nỗi đau cha mất con, ông mất cháu, nói theo cách của người Việt “lá xanh rụng trước lá vàng rụng sau”.

Nỗi đau sẽ “chuyển hóa” thành hận thù. Một người cha bạc nhược cũng trở thành hùm sói khi nhìn thấy con mình bị giết. Vậy thì một người cha quyền lực sẽ hành động như thế nào? Hẳn chúng ta đều có thể đoán ra. Thông tin cho hay, đêm 30/4 và sáng qua (1/5), quân của Tổng thống Gaddafi đã tấn công dữ dội thành phố Misrata và Benghazi sau khi có tin một trong những người con trai của vị lãnh đạo này thiệt mạng. Nhiều người cho rằng, đây là đòn trả thù của nhà lãnh đạo Gaddafi. Tiếp theo đó, lại có tin, ông Gaddafi kêu gọi chiến tranh với Italia...

Những cái chết kể trên chắc chắn sẽ khiến cho một thỏa thuận ngừng bắn và nền hòa bình ở Libya lâm vào khó khăn như thế nào.