Tranh cãi & đồng thuận

(TT&VH Cuối tuần) - Tranh cãi và đồng thuận là hai trạng thái chính của hầu hết các sự kiện văn hóa, nghệ thuật vừa diễn ra trong tuần qua.

Nổi bật nhất có lẽ là tranh cãi trong cuộc bầu chọn Quốc hoa, vấn đề mà bản thân nó đã tiềm ẩn những tranh cãi ngay từ khi vừa được đặt ra, trong đợt lấy ý kiến người dân miền Trung - Tây Nguyên diễn ra tại Đà Nẵng từ 26/4 đến 2/5. Ưu thế vẫn thuộc về hoa sen nhưng đối thủ nặng ký là bông lúa cũng tỏ ra không thua kém khi ngày càng có nhiều người bầu chọn. Tuy nhiên, tranh cãi lại nổ ra trong lòng tranh cãi khi những người hữu trách trong cuộc bầu chọn này tỏ ý băn khoăn không chỉ về sự khác biệt, tính dân tộc hay tôn giáo của hoa sen hay bông lúa mà cả về việc tạo hình 2 loài hoa này khi thiết kế, in ấn. Dự kiến, cuộc bầu chọn sẽ kết thúc trước tháng 9/2011 sau đợt lấy ý kiến người dân khu vực phía Nam nhưng theo như diễn biến chung thì không chắc sẽ hết tranh cãi đến tận thời điểm quyết định cuối cùng được đưa ra.

Sự đồng thuận đạt được giữa các chuyên gia khảo cổ, lịch sử, nghệ thuật và bảo tồn với di tích Chămpa đã cho ra kết quả là cuộc trưng bày mang tên Đền tháp Chămpa - bí ẩn xây dựng tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm (Đà Nẵng) nhằm giới thiệu kết quả công trình nghiên cứu do Viện KH-CN-XD (Bộ Xây dựng) chủ trì. Nghiên cứu này đã mang lại những kết luận xác đáng về kỹ thuật xây dựng tháp Chăm để từ đó đưa ra những phương pháp bảo tồn, trùng tu hợp lý các di tích. Tại đây, nhà sưu tập cổ vật Lâm Dũ Xênh (huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) cũng giới thiệu hơn 300 hiện vật tiêu biểu trong bộ sưu tập cổ vật gồm hàng ngàn hiện vật thể hiện các chủ đề đa dạng thuộc nhiều thời kỳ văn hóa, trong đó có những hiện vật có niên đại từ thế kỷ 1-2.

Trong khi đó, dường như chưa có được sự đồng thuận của các nhà nghiên cứu lịch sử, khảo cổ trong nước nên di tích Trường Lũy tại Quảng Ngãi lại cần có sự khảo sát của đoàn chuyên gia đến từ Anh quốc và Trường Viễn đông Bác cổ Pháp. Các chuyên gia nước ngoài thực hiện khảo sát từ 27/4 đến 8/5 và sẽ tư vấn cho các cơ quan chức năng của tỉnh về vấn đề phát huy giá trị của di tích Trường Lũy phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng đã chỉ đạo Sở VH,TT&DL khẩn trương hoàn thành hồ sơ trình Bộ VH,TT&DL đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt.

Tranh cãi lại nổ ra khi Quy chế về tổ chức thi hoa hậu được Bộ VH,TT&DL đưa hẳn thành một chương trong dự thảo Nghị định Biểu diễn nghệ thuật trình lên Chính phủ trong thời gian tới với nhiều thay đổi theo chiều hướng “thoáng” hơn khi không đề cập đến những điều khoản như thí sinh phải chưa qua giải phẫu thẩm mỹ hoặc chuyển đổi giới tính; không có tiền án, tiền sự; không trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Như vậy là dù đã có tiền án, tiền sự hoặc trải qua phẫu thuật thẩm mỹ thì vẫn có thể đăng quang ngôi hoa hậu! Theo nghị định dự thảo, số lần tổ chức cũng tăng lên: thi hoa hậu có quy mô toàn quốc mỗi năm tổ chức không quá 2 cuộc/năm. Các cuộc thi người đẹp khác của vùng, tỉnh, ngành… thì sẽ được cấp phép không quá 3 cuộc/năm. Với mỗi sự thay đổi, đại diện của Cục Nghệ thuật biểu diễn đều đưa ra những lý giải, tuy nhiên, tranh cãi vẫn là tất yếu vì lý giải chưa thỏa đáng trong khi ngôn từ được sử dụng trong văn bản quy định vẫn dễ gây hiểu lầm hoặc có nhiều lỗ hổng.

Đời sống văn học cũng được một phen sôi động với nhiều cuộc tranh cãi cả chủ quan lẫn bất đắc dĩ. Một lần nữa tiểu thuyết Hội thề của nhà văn Nguyễn Quang Thân lại được mang ra mổ xẻ, vấn đề lần này là quyền hư cấu của nhà văn trong tiểu thuyết lịch sử và xem ra cuộc tranh cãi này lâu lắm mới có hồi kết. Trong khi đó, lại có tin tác giả của giải Đặc biệt cuộc thi bút ký ĐBSCL lần IV do Bạc Liêu đăng cai tổ chức, nhà báo Trần Thanh Thủy, trả lại giải sau khi thấy báo chí phản ánh những khuất tất của cuộc thi. Một sự kiện khác khiến giới trí thức nói chung và những người yêu sách nói riêng hết sức buồn rầu là cuộc “hỗn chiến” tranh giành, giẫm đạp để… cướp sách với sự tham gia của hàng ngàn người đã diễn ra ngay tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) trong Ngày hội Đọc sách 23/4. Hoạt động “Tặng sách giờ vàng cho bạn đọc” vốn mang mục đích nâng cao văn hóa đọc cho người dân chưa được thực hiện đã lập tức làm “lòi” ra vấn đề về văn hóa ứng xử mà động cơ chưa chắc đã do yêu quý sách!

Một cuộc tranh cãi mang tính “đến hẹn lại lên” cũng mới nổ ra thu hút những người liên quan là các nghệ sĩ, đó là tranh cãi về các tiêu chí để xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT trước thềm lễ công bố (2/9). Xem ra thì thông tư “Quy định chi tiết về tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục hồ sơ xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT” được ban hành từ năm 2010 vẫn còn rất nhiều lúng túng và có nguy cơ không kịp cho đợt phong tặng năm nay khi vẫn còn phải tranh cãi đạo đức hay huy chương là tiêu chí quyết định để rồi kết luận đưa ra là khó có tiêu chuẩn chung bởi với sự đa dạng của đối tượng được xét, căn cứ vào ngành nghệ thuật họ đang hoạt động thì việc gom tất cả lại cho vừa một bộ tiêu chuẩn là rất khó.

Một sự đồng thuận mới được thiết lập giữa hai đối tượng liên quan chặt chẽ đến nhau nhưng trước giờ lại như nước với lửa, bên nọ nói bên kia khó phục, đó là giới làm nhạc và giới nhà báo với sự ra đời của CLB Âm nhạc do Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp thành lập. Đại diện của hai giới này tỏ ra rất lạc quan khi cho rằng cái “bắt tay” này sẽ giúp hai bên nhận ra điểm yếu của nhau để từ đó cả hai sẽ có được những sản phẩm tốt cho công chúng. Coi như là đã có được sự đồng thuận trong mâu thuẫn nội tại cần phải có giữa người làm nghề và đại diện của đối tượng hưởng thụ thành quả - công chúng, một trạng thái phát triển tích cực.

Tưởng là sẽ phải tranh cãi nhưng lại rất đồng thuận là khi hai ca sĩ với hai phong cách âm nhạc không liên quan đến nhau được đặt chung trên một “chiếu” trong đêm nhạc Dương & Lý, số đầu tiên của series Không gian âm nhạc hứa hẹn sẽ được lòng người yêu nhạc, tổ chức định kỳ mỗi tháng 2 đêm diễn tại khán phòng Ngụy Như Kon Tum của Đại học Tổng hợp cũ, số 19 Lê Thánh Tông, Hà Nội. Nam ca sĩ Tùng Dương và nữ ca sĩ - nhạc sĩ Lê Cát Trọng Lý đã làm những khán giả Hà Nội bất ngờ và ê-kíp thực hiện hài lòng. Hy vọng sẽ xây dựng một sân khấu biểu diễn âm nhạc nghiêm túc dài hơi, Không gian âm nhạc có riêng một trang web (khonggianamnhac.com) để công chúng theo dõi thông tin liên quan và đặt mua vé. Theo kế hoạch, số tháng 5 là giọng hát Tuấn Ngọc, số tháng 6 là cặp nghệ sĩ Thanh Lam - Quốc Trung.

Một tin vui nho nhỏ không cần tranh cãi cho âm nhạc nước nhà, nghệ sĩ trẻ Nguyễn Thái Minh vừa giành giải Ba cuộc thi nằm trong Đại hội guitar Đông Bắc nước Mỹ và Canada lần thứ 21 (tổ chức tại ĐH Eastern thuộc tiểu bang Washington, từ 7 đến 9/4/2011). Đây là đại hội guitar lớn nhất vùng Đông Bắc Mỹ được tổ chức thường niên từ năm 1990, dành cho các học sinh và sinh viên chuyên ngành âm nhạc. Nguyễn Thái Minh tranh tài cùng 21 thí sinh và là 1 trong 4 thí sinh vào chung kết và anh đã dành giải Ba.

Bàn Phím