Thái Lan - Campuchia: Dừng lại trước viễn cảnh chiến tranh

(TT&VH) - Việc các cuộc giao tranh giữa Thái Lan và Campuchia đã tiếp diễn sang ngày thứ 5 liên tiếp đã khiến cộng đồng thế giới lo ngại về khả năng mọi chuyện có thể vượt tầm kiểm soát và trở thành một cuộc chiến tranh quy mô lớn. Tuy nhiên những lo ngại tạm yên khi đôi bên thống nhất sẽ sớm thương thảo về một lệnh ngừng bắn.

Ngày 26/4, các cuộc giao tranh giữa Thái Lan và Campuchia đã lan rộng sang phía đông, tới gần ngôi đền cổ Preah Vihear. Tính tới nay, các cuộc giao tranh đã làm 13 binh lính thiệt mạng và hơn 50.000 người dân ở hai bên biên giới phải sơ tán.

Chiến sự lan sang phía đông

Theo đại tá Suos Sothea, một trong các chỉ huy quân đội Campuchia trên chiến trường, đôi bên đã có cuộc đấu pháo mới trong ngày 26/4 gần Ta Moan. Hãng tin Kyodo dẫn một nguồn tin quân sự Campuchia cho biết các binh sĩ Thái Lan cũng đã bắn nhiều rốc két và pháo vào khu vực núi Phnom Troap và khu vực Veal Intry, những nơi Campuchia tuyên bố chủ quyền. Đây là ngày thứ 5 liên tiếp xảy ra giao tranh giữa binh lính hai nước.

Binh lính Thái Lan tuần tra tại tỉnh Surin, nơi nằm gần khu vực giao tranh

Chỉ ít phút sau khi nói chuyện với phóng viên hãng tin AP, Boonhome đã vội lao vào một căn hầm trú ẩn mới xây tạm, khi nghe tiếng đạn pháo của đôi bên. “Giờ tôi không dám đi ra ngoài hầm. Tình hình đang ngày càng tồi tệ hơn trước” - người nông dân 56 tuổi nói qua điện thoại với AP.

Boonhome đã ngủ trong hầm kể từ cuối tuần trước, sau khi binh lính Campuchia và Thái Lan đụng độ quanh các ngôi đền cổ gần 1.000 năm tuổi là Ta Moan và Ta Krabey. Đôi bên đã liên tục lên tiếng cáo buộc nhau gây hấn và việc tình hình vẫn chưa lắng dịu khiến nhiều người lo ngại về viễn cảnh cuộc xung đột mất kiểm soát và trở thành chiến tranh tổng lực.

Tương quan về trang bị

Theo ước tính của Chính phủ Campuchia vào năm 2001, nước này có 140.000 quân nhân. Tuy nhiên Quân đội Hoàng gia Campuchia (RCAF) lại thiếu nhiều vũ khí hạng nặng và các trang thiết bị khác. Kho vũ khí hiện nay của Campuchia có xuất xứ từ nhiều nước như Nga, Trung Quốc, Mỹ và Pháp. Campuchia có trong tay xe tăng T-55, PT-79 của Nga, Type 50 và Type 62/63 của Trung Quốc và xe tăng hạng nhẹ AMX-13 của Pháp. Tuy nhiên, chỉ một nửa trong số này còn hoạt động.

Về mặt không quân hỗ trợ, phi đội của Campuchia đóng tại thủ đô hiện có khoảng hơn một chục chiếc MIG 21 cũ kỹ và dường như đã hư hỏng. Ngoài ra, nước này còn có vài chiếc khác với chung tình trạng ở các căn cứ không quân Battambang và Sisophon. Các loại máy bay quân sự được sử dụng chủ yếu là trực thăng MI-17 và MI-8 của Nga. “Trong trường hợp một cuộc tấn công diễn ra, vũ khí hỗ trợ (pháo) và không quân là những ưu thế vượt trội của quân đội Thái so với RCAF” - ông Ros Bun Hem, một chỉ huy pháo binh Campuchia đóng tại Battambang nhận xét.

Trong khi đó, theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu chính sách quốc phòng Singapore hồi năm 2004, Thái Lan hiện có 190.000 quân chính quy. Giống Campuchia, nhiều vũ khí của Thái Lan cũng thuộc dạng cũ kỹ như xe tăng M-48, M-60 của Mỹ, Type-69 của Trung Quốc. Tổng cộng Thái Lan có hơn gần 800 xe tăng các loại. Nước này có khoảng 218 khẩu pháo loại 155mm bên cạnh các loại pháo 105, 107, 120 và 130mm.

Các quân nhân Campuchia trên đường ra mặt trận

Về không quân, Thái Lan có 50 chiếc chiến đấu cơ F16 A/B, 36 chiếc F-5 Tiger II, 13 chiếc F5 A/B, 34 chiếc máy bay huấn luyện L-39 và nhiều loại máy bay khác. Sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ hồi năm 1997, quân đội Thái Lan đã bị ảnh hưởng không nhỏ. Họ buộc phải bỏ các kế hoạch mua máy bay F-16 C/D hiện đại và phải mua loại A/B cũ và lạc hậu hơn. Thay vì mua các phương tiện chiến đấu mới, Thái Lan cũng chủ trương chỉ nâng cấp các loại vũ khí hiện có. Theo đó các chiến đấu cơ F-16 sẽ được trang bị tên lửa đối không tầm xa ARMAAM cùng các thiết bị điện tử dẫn đường mới.

Thái Lan còn có kế hoạch thuê tập đoàn Elbit System của Israel để nâng cấp các máy bay F-5 cũ kỹ. Không quân Thái Lan hiện đã mua các trực thăng Black Hawk đời mới của Mỹ với tỉ lệ 2 chiếc/năm trong khoảng thời gian từ 2001 - 2011. Tuy nhiên, họ vẫn cân nhắc kế hoạch tân trang lại 80 máy bay HU - 1H đang có trong tay. Ngoài ra Thái Lan cũng đã đặt hàng mua 160 chiếc xe Pz-66/88 đã qua sử dụng của Thụy Sĩ. Chỉ có hải quân là mua mới hai chiếc trực thăng 12-20 Super Lynx và có kế hoạch mua thêm loại máy bay này.

Xuất hiện những dấu hiệu hạ nhiệt

Dựa vào tương quan lực lượng, có thể thấy Thái Lan tỏ ra nhỉnh hơn đối thủ về mặt trang bị. Tuy nhiên, tình hình có thể thay đổi. Tháng 9 năm ngoái, tờ Phnom Penh Post cho biết Campuchia đang có kế hoạch mua 50 xe tăng và 44 xe bọc thép từ một quốc gia Đông Âu. Họ cũng có cuộc bắn thử 200 tên lửa BM-21 nhằm đánh giá chất lượng vũ khí của Liên Xô và Trung Quốc được lưu giữ lâu trong kho và không được sử dụng. Đó cũng là lần đầu tiên Campuchia diễn tập bắn đạn thật kể từ khi cuộc chiến với Khmer Đỏ kết thúc vào năm 1998.

Các chuyên gia tin rằng trong trường hợp xảy ra giao tranh quy mô lớn, chưa biết “mèo nào sẽ cắn mỉu nào”. Nguyên nhân do địa hình ở các khu vực đang diễn ra tranh chấp hiện chỉ phù hợp cho chiến tranh du kích và hạn chế triệt để các lợi thế về vũ khí mà Thái Lan đang có. Đó là chưa tính tới việc Campuchia có nhiều quân nhân là cựu binh rất dày dạn kinh nghiệm chiến đấu trong khi binh lính Thái Lan không biết tới vị trí của hàng triệu quả mìn còn sót lại trong khu vực, hậu quả của các cuộc chiến kéo dài ở Campuchia trước đây.

Tuy nhiên, viễn cảnh chiến tranh đã mờ dần khi đôi bên bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Chiều ngày 26/4, Campuchia ra thông báo nói rằng Bộ trưởng Quốc phòng nước này Tea Banh đã đồng ý với người đồng cấp Thái Lan Pravit Wongsuwan về việc sớm tổ chức hội đàm ở Phnom Penh để thảo luận việc ngừng bắn.

Tường Linh