Trọng tài – Hãy xem lại mình

(TT&VH) - Không phải là người trong giới bóng đá, nhưng luật sư Hoàng Đình (Trưởng Văn phòng luật sư Ngô Đình Hoàng – TP.HCM), cố vấn pháp lý của cầu thủ Đặng Ngọc Tùng (11, TP.HCM) trong vụ kỳ án treo giò mới đây, đã bày tỏ những ý kiến khá sắc sảo liên quan tới vấn đề trọng tài (TT). TT&VH xin lược trích bài viết này.

Lãnh đạo VFF, HĐTT QG luôn nói rằng TT cũng là con người, cũng có lúc sai, và các đội bóng khi tham gia cuộc chơi thì phải chấp nhận. Đồng ý là TT cũng là con người, cũng có lúc phạm sai lầm. Nhưng sai lầm cứ lặp đi lặp lại, thậm chí càng ngày càng gây nhiều bức xúc cho các đội bóng, các HLV và cầu thủ thì giới TT phải xem lại chính mình.

Phản ứng gay gắt của HLV Lê Thụy Hải bị ông chủ tịch HĐTT QG cho là: “Anh Hải (HLV Lê Thụy Hải-PV) có TT nào là không chê đâu, TT nào ông ấy không va chạm. Chẳng lẽ trọng tài nghỉ hết à. Đội bóng thắc mắc TT nào thì TT đó nghỉ thì nghỉ hết lấy đâu TT mà bắt”, đó là quan điểm gồm cả định kiến ở trong.

Chẳng có HLV nào, cầu thủ nào muốn phản ứng lại TT. Họ thừa biết phản ứng lại TT thì chỉ thiệt cho bản thân, thiệt cho đội bóng. Nhưng tại sao họ lại phản ứng? Phải đặt vào vị trí của họ thì mới hiểu hết được áp lực họ phải chịu, và không thể kìm nén được nên mới phản ứng ra.

Mỗi điểm trong mỗi trận đấu đối với đội bóng đều vô cùng quý giá, có khi đổi bằng mấy chục tỷ đầu tư cho cả mùa bóng nếu như vì 1 điểm đó mà đội bóng rớt hạng. Và với HLV thì từng diễn biến trên sân sẽ tác động đến kết quả chung cuộc của trận đấu. HLV chấp nhận thua trận khi đội mình đá kém, mình chỉ đạo kém, nhưng không thể chấp nhận thua trận vì yếu kém của trọng tài. Và cầu thủ cũng thế.

Bóng đá là môn thể thao đối kháng và va chạm trực tiếp mà trong suốt 2 hiệp của mỗi trận đấu, cầu thủ phải vắt kiệt những giọt mồ hôi cuối cùng để chiến đấu vì đội bóng, cho nên khi họ bị TT thổi ép, bị bắt lỗi oan ức dẫn đến kết quả bất lợi cho đội mình thì sao họ không thể phản ứng? Họ cũng là con người mà, chứ đâu phải chỉ có TT mới là con người?

Chẳng có HLV hay cầu thủ nào muốn phản ứng lại TT

Sẽ là sai lầm khi cho rằng phản ứng của HLV, của cầu thủ là góp phần gia tăng bạo lực trên sân bóng, và cũng sai lầm khi không cho HLV hay cầu thủ phản ứng. Xét về góc độ tâm lý, khi cầu thủ bị căng thẳng, ức chế thì càng cần để cầu thủ đó “xả” những ức chế đó ra càng sớm càng tốt, có như thế thì mới giúp họ mau lấy lại bình tĩnh để thi đấu đúng luật.

Ngược lại, họ sẽ thiếu tỉnh táo và phản ứng tiêu cực bằng hình thức dùng tiểu xảo trong thi đấu để triệt hạ gây chấn thương cho đối phương, và tất yếu dẫn đến sự trả đũa lại của đối phương. Đó mới là mầm mống của bạo lực.

Giới TT VN thường hay biện hộ cái sai của mình rằng “TT giải Ngoại hạng Anh vẫn sai sót đầy ra đấy”, hoặc “TT cũng là con người, có sai sót cũng là lẽ thường tình”. Những lời biện hộ đó là không sai, nhưng thể hiện tính thiếu cầu thị và không chịu học hỏi và rút kinh nghiệm.

Trong đó có 2 điểm cần khắc phục ngay là vấn đề giao tiếp trên sân bóng và vị thế của TT khi cầm còi điều khiển trận đấu.

Giao tiếp trên sân: Để ý trong các trận thi đấu trên bình diện quốc tế, hoặc ở các giải bóng đá đỉnh cao như ở Anh, Tây Ban Nha, Ý thì các TT trong quá trình điều khiển trận đấu luôn tỏ thái độ hòa nhã và luôn giao tiếp tốt trên sân với cầu thủ. Thường trong những tình huống thổi phạt mà cầu thủ có phản ứng thì TT luôn giải thích rất rõ ràng về tình huống thổi phạt đó, để cầu thủ bị phạt phải “tâm phục khẩu phục”.

Trường hợp cần nhắc nhở về thái độ thi đấu của cầu thủ đội nào thì TT thường gọi đội trưởng của cầu thủ đó lại để trao đổi để đội trưởng nhắc nhở đồng đội (và có cũng là ngầm cảnh báo không được xảy ra tình huống tương tự nếu không muốn bị phạt).

Tuy thổi phạt rất nghiêm minh nhưng thái độ vẫn luôn vui vẻ, tạo tâm lý thoải mái cho trận đấu, xả được những ức chế cho cầu thủ. Hãy noi gương TT nổi tiếng nhất thế giới trước đây là Pierluigi Collina, với vẻ bề ngoài uy nghiêm, lạnh lùng nhưng ông lại rất hay nở nụ cười trên sân và tiếng còi của ông luôn làm cho giới cầu thủ và HLV tâm phục khẩu phục. Nghiêm minh nhưng thân thiện.

Vị thế của TT trên sân: Rất nhiều TT của chúng ta khi làm nhiệm vụ tự cho mình là “sao”, là uy quyền nhất trên sân, nắm quyền sinh quyền sát trong trận đấu cho nên tỏ thái độ kênh kiệu, xa cách với các cầu thủ trên sân. Đó là một suy nghĩ hết sức sai lầm.

Hãy ra sân làm nhiệm vụ với tư tưởng mình cũng là 1 bộ phận trong trận đấu, để trận đấu diễn ra đúng luật lệ và đi đến thành công trọn vẹn. Vai trò của mình là giúp cho trận đấu được thành công chứ không phải là 1 vai diễn ngôi sao để thể hiện quyền sinh sát và áp đặt trận đấu diễn ra theo ý chủ quan của mình. Đừng cư xử trịch thượng trên sân. Hãy tôn trọng HLV và cầu thủ của 2 đội thì họ cũng sẽ tôn trọng lại tiếng còi của TT”.

Việt Hoà (lược trích)