Về người cháu gái duy nhất của Lenin

 

(TT&VH) - Olga Dmitryevna Ulyanova không chỉ là người họ hàng gần gũi duy nhất của Vladimir Ilich Lenin, người mà bà gọi là bác ruột, mà còn là người ủng hộ nhiệt thành tư tưởng của Người. Bà ra đi hôm 25/3/2011 vừa qua, để lại một người con gái và một cô cháu ngoại 25 tuổi.

Olga Ulyanova (sinh năm 1922) là con gái của Dmitry Ilich Ulyanov (1874 – 1943), em trai của Lenin và là nhà hoạt động đảng nổi tiếng thời Liên bang Xô viết.

1. Căn hộ của Olga Ulyanova và con gái, cháu ngoại nằm trong một ngôi nhà cao tầng ở ngay trung tâm Moskva, cách không xa con phố chính Tverskaya. Cũng như các tòa nhà khác ở xung quanh, ngôi nhà này được trang bị hệ thống bảo vệ khá cẩn mật – cổng vào có khóa điện tử được mã hóa, các camera theo dõi vòng trong, vòng ngoài.

Sinh thời, Olga Ulyanova coi mình và người con gái đã đứng tuổi là những họ hàng gần gũi cuối cùng của Vladimir Lenin. Riêng cô cháu gái thì theo bà, “đã rời xa lịch sử và quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề của thì hiện tại”. Hiếm khi bà nhắc tới những người họ hàng “theo nhánh khác” (cha bà, Dmitry Ilich Ulyanov, có một người con trai riêng). Bà cũng không biết chính xác có bao nhiêu người thực sự mang họ Ulyanov ở Nga. Bà từng tâm sự trên báo chí Nga: “Bây giờ nhiều người thích mang họ của chúng tôi và tự nhận là họ hàng của chúng tôi. Điều này chẳng hay ho gì. Tôi cũng đã nghe nói rằng ở Đức có một người họ hàng xa lắc xa lơ nào đó của Lenin. Nhưng tôi không quen biết ông này. Ông ta không bày tỏ nguyện vọng làm quen với tôi, tôi thì lại càng không bởi tôi nhiều việc lắm”.

Cuộc sống thường nhật của Olga Ulyanova không giống những người về hưu bình thường ở LB Nga. Trên bàn làm việc của cụ bà gần 90 tuổi có cuốn sổ ghi chép, một điện thoại bàn và một điện thoại di động. Bà tự nghe điện thoại từ các nơi gọi đến, hẹn gặp khách và ghi chép vào sổ. Bà kể: “Tôi buộc phải hoạt động rất nhiều: Lúc nào cũng có thư gửi đến, khách từ khắp nơi đến thăm. Chẳng hạn khi ở thành phố Ulyanovsk bầu thống đốc mới thì ông và đoàn đại biểu thành phố đến thăm tôi. Tôi cũng giữ mối quan hệ với Bảo tàng Lenin, thường xuyên cho mượn tư liệu từ kho lưu trữ gia đình, với Viện Mác – Lenin trước kia, bây giờ gọi là Viện Lưu trữ lịch sử chính trị - xã hội quốc gia.

2. Olga Ulyanova bắt đầu nghiên cứu lịch sử của gia đình từ những năm 50 của thế kỷ trước mặc dù chuyên môn của bà là hóa học. Bà làm việc ở Khoa Hóa trường Đại học Tổng hợp Moskva (MGU) hơn 50 năm. Trước đây nghiên cứu lịch sử gia đình chỉ là “hoạt động xã hội”, còn về sau đó là công việc chính của bà. Trước khi mất bà viết nhiều bài báo và sách về Lenin được minh chứng bằng tư liệu chuẩn xác. Bà không thèm trả lời những ai cố tình bôi xấu Lenin “vì không muốn quảng cáo cho bọn họ”.

Với các nhà báo Nga, bà Olga Ulyanova không thích nói nhiều về bản thân mà hay nói về những người họ hàng nổi tiếng của mình, về ông bác Lenin, bác gái Krupskaya...

Olga Ulyanova không nhớ những hình ảnh của Lenin vì khi Người mất bà mới 1 tuổi rưỡi. Bà nói: “Thật ra, Lenin nhìn thấy tôi nhiều hơn là tôi thấy Người. Bố tôi kể, khi tôi được đưa về từ nhà hộ sinh thì Lenin tới ngay để xem mặt. Lenin rất thích thú vì tôi giống Người, nhất là mắt bên phải cũng xếch...”.

Bà nhớ lại rằng trong đại gia đình Ulyanov bà rất được quan tâm vì bà là đứa trẻ duy nhất – bác trai và những người cô, bác gái của bà đều không sinh con. Có lần lục tư liệu lịch sử, bà đã tìm thấy bức thư của Lenin gửi một vị cán bộ trông coi hậu cần, đề nghị cấp củi sưởi ấm cho gia đình Dmitry Ilich Ulyanov vì “nhà chú ấy có em bé”. Bà bật khóc vì cảm động.

Với Olga Ulyanova, Lenin không đơn thuần chỉ là người bác ruột mà bà rất mực tôn kính mà còn là người có cùng lý tưởng. Cho đến giây phút cuối cùng của cuộc đời mình bà vẫn đấu tranh để bảo vệ Lăng Lenin ở Quảng trường Đỏ. Bà tuyên bố rằng trong gia đình bà chưa ai từng đòi đưa thi hài của Lenin về chôn bên cạnh mộ người mẹ ở Saint Peterbursg cả.

Cho tới lúc qua đời, hễ khi nào sức khỏe cho phép thì bà đều đến viếng Lăng Lenin với tấm lòng thành kính. Chưa bao giờ bà, con gái và cháu ngoại của bà từng có ý nghĩ kiếm chút danh lợi cho mình từ việc là họ hàng gần gũi của Lenin...

Trần Quang Vinh