Sẵn sàng đối phó với bụi phóng xạ

(TT&VH) - Tối 21/3, tại trụ sở Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nguyễn Quốc Triệu đã chủ trì cuộc họp với nhiều viện chuyên ngành về năng lượng hạt nhân (thuộc Bộ KH&CN) và các cơ sở điều trị chuyên khoa của ngành y tế, quân đội để bàn về công tác bảo hộ công dân Việt Nam sau động đất và sóng thần tại Nhật Bản.

>> Chuyên đề: Động đất, sóng thần kinh hoàng ở Nhật Bản

Cuộc họp tập trung bàn thảo về việc những nội dung chủ yếu như: chuẩn bị phương án tham gia cứu hộ tại Nhật Bản; phương án kiểm tra nhiễm xạ đối với công dân Việt Nam trở về từ Nhật Bản và phương án đối phó nếu bụi phóng xạ từ Nhật Bản ảnh hưởng đến Việt Nam.

50 chuyên gia chống phóng xạ

Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Vương Hữu Tấn: Chúng ta có thể đáp ứng nhu cầu đo nhiễm xạ của công dân Việt Nam trở về từ Nhật Bản

Báo cáo tại cuộc họp, ông Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, để triển khai phương án tham gia cứu hộ tại Nhật Bản, hiện tại ngành y tế dự kiến thành lập các tổ y tế chuyên về chấn thương tâm lý, cấp cứu, chấn thương- chỉnh hình, bỏng, phòng chống dịch bệnh sau thiên tai, thảm họa... Theo đó, các tổ này sẽ gồm khoảng 50 y, bác sĩ của Việt Nam ở các đơn vị trực thuộc Bộ và các BV chuyên khoa lớn của ngành y tế, quân đội. Thành viên tham gia các tổ này gồm có các bác sĩ chuyên khoa nội, ngoại, cấp cứu... đã có kinh nghiệm làm việc với các chuyên gia y tế của Nhật Bản.

Về vấn đề triển khai phương án kiểm tra mức nhiễm xạ của công dân Việt Nam trở về từ Nhật Bản, ngành y tế dự kiến việc kiểm tra này sẽ theo 2 bước: kiểm tra nhiễm xạ bề mặt (nhiễm xạ ngoài da, quần áo, đồ dùng cá nhân) và kiểm tra nhiễm xạ trong (đã hấp thu vào cơ thể) cho công dân Việt Nam. Theo ông Trần Đắc Phu - Phó Cục trưởng Cục Quản lý môi trường y tế cho rằng: Việc giám sát nhiễm xạ bề mặt ngay tại sân bay, trong đó phương án tốt nhất là tiến hành từ trước khi lên máy bay ở Nhật Bản trở về Việt Nam.

Tại cuộc họp ông Ngô Đặng Nhân - Cục trưởng Cục An toàn bức xạ hạt nhân, Bộ KH&CN cho biết, hiện nay Cục và các đơn vị trực thuộc Bộ đã đo nhiễm xạ miễn phí cho 11 công dân Việt Nam trở về từ Nhật Bản. Kết quả cho thấy tất cả những công dân này đều không hề bị nhiễm xạ. Cũng liên quan đến vấn đề đo nhiễm xạ, ông Vương Hữu Tấn - Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, Bộ KH&CN hiện có 20 bộ đo nhiễm xạ. Do đó, chúng ta có thể đáp ứng nhu cầu đo nhiễm xạ của công dân Việt Nam trở về từ Nhật Bản.

Về vấn đề ứng phó với những đám mây phóng xạ, hiện tại các đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN đang phối hợp với các cơ quan liên quan bám sát tình hình.

Phát biểu tại cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu đánh giá cao việc các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế cũng như các đơn vị liên quan trong việc đưa ra những kế hoạch ứng phó cụ thể với các vấn đề này. Bộ trưởng cũng yêu cầu, Bộ Y tế và các đơn vị liên quan chuẩn bị sẵn nhân lực, vật lực sẵn sàng ứng phó khi cần thiết. Bên cạnh đó, Bộ Y tế và các đơn vị của Bộ KH&CN cần phối hợp thường xuyên để kịp thời cập nhật thông tin, tăng cường khả năng dự báo, chủ động đề ra biện pháp xử lý vấn đề này hợp lý nhất.

Nhiễm xạ nguy hiểm như thế nào

Tại cuộc họp này, PGS.TS Mai Trọng Khoa - Phó Giám đốc BV Bạch Mai - chuyên gia về y học hạt nhân cho biết, khi xảy ra các sự cố, tai nạn hạt nhân thì các chất phóng xạ thoát ra môi trường gồm nhiều loại do các sản phẩm phân hạch phóng xạ trong đó có 2 chất có nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe là I-131 và Cs-137.

Tác động đến sức khỏe do bức xạ duy nhất được thấy cho tới nay là sự tăng mạnh ung thư tuyến giáp, đặc biệt đối với trẻ em bị chiếu bởi iốt phóng xạ. Những rủi ro do việc nhiễm xạ nặng có thể giảm thiểu bằng việc uống viên i-ốt trước đó, hạn chế dùng các thực phẩm trong vùng bị nạn, ở trong nhà, sơ tán lâu dài hoặc tạm thời dân chúng khỏi vùng bị nạn.

Khi có sự cố hoặc tai nạn hạt nhân sẽ có nhiều chất phóng xạ thoát ra, trong đó có khí iốt phóng xạ sẽ thoát ra và hòa vào môi trường, lúc đầu làm nhiễm xạ không khí và sau đó thành bụi lắng phóng xạ tại chỗ hoặc một vùng rộng lớn.

Tuyến giáp người bình thường có thể hấp thu i-ốt qua nhiều đường khác nhau như từ thức ăn, nước uống, không khí... Khi iốt vào cơ thể, ví dụ qua đường hô hấp, nó sẽ vào dòng tuần hoàn sau đó tập trung chủ yếu tại tuyến giáp và tồn tại ở đó vài ngày đến vài tuần. Nếu i-ốt phóng xạ (I- 131...) vào được tuyến giáp thì tia phóng xạ của I-131 (tia gamma, đặc biệt tia beta) sẽ có thể làm tổn hại tuyến giáp hoặc gây ung thư tuyến giáp.

Do tuyến giáp không phân biệt được i-ốt thường (không phóng xạ) hay là i-ốt phóng xạ (I-131...) và tuyến giáp chỉ có thể hấp thụ một lượng hạn chế i-ốt, nên nếu ta chủ động đưa trước i-ốt thường với một liều lượng thích hợp (qua đường uống chẳng hạn) thì i-ốt này sẽ tập trung chủ yếu tại tuyến giáp mà sẽ không vào hoặc vào rất ít các cơ quan khác trong cơ thể. Điều đó sẽ làm tuyến giáp được bão hòa i-ốt nên giảm, hoặc ngừng không hấp thu i-ốt trong một khoảng thời gian nhất định. Cho nên nếu sau đó có i-ốt phóng xạ xâm nhập vào cơ thể thì nó sẽ không còn cơ hội tập trung tại tuyến giáp. Lượng i-ốt phóng xạ này sẽ được cơ thể đào thải nhanh qua con đường tự nhiên (nước tiểu...), nên chúng ta có thể tránh được nguy cơ ung thư tuyến giáp một cách chủ động. Do đó, nếu xảy ra sự cố hạt nhân, cơ quan thẩm quyền về bức xạ có thể khuyến cáo dân chúng trong vùng được nhanh chóng uống viên i-ốt ngay sau khi xảy ra sự cố hạt nhân.

Thanh Xuân