“Ông già” Oscar đang trẻ lại

Sau đêm Oscar, một tin chẳng mong đã xảy đến, nữ minh tinh huyền thoại Jane Russell đã ra đi ở tuổi 89. Dù việc chuyển giao là cả một chặng đường dài nhưng Oscar vẫn phải nhanh chân tìm kiếm thế hệ trẻ tài năng để thay máu.

Dưới 40

Natalie Portman - Jeff Bridges: Hai thế hệ một vinh quang

Natalie Portman giành giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất (30 tuổi); Tom Hooper giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất (39 tuổi); 2 người dẫn chương trình đều trẻ, Anne Hathaway (29 tuổi) và James Franco (33 tuổi). 5 năm qua Oscar chưa trao giải cho một nữ diễn viên chính nào dưới tuổi 31, đạo diễn được trao trẻ nhất cũng đã hơn 50 và những người dẫn chương trình (vị trí quan trọng nhất trong lễ trao giải) chưa vị nào dưới 40.

Thống kê sơ bộ này cho thấy năm nay đội hình trẻ đoạt giải (tuy không nhiều) phải được xem là một sự mạnh dạn của “ông già” 83 tuổi mà người ta vẫn gọi là Oscar. “Ông già chống gậy” Oscar đang đi tìm những gương mặt mới, giọng nói mới, ý tưởng mới để nói với thế giới rằng mình vẫn còn trẻ, vẫn là giải thưởng điện ảnh hấp dẫn nhất thế giới và khi những thế hệ già nua rụng đi vẫn có những lớp măng non kế thừa.

Oscar hay giải thưởng âm nhạc Grammy luôn là bản lề cho đường hướng phát triển của điện ảnh và âm nhạc Mỹ. Ở giải lần thứ 83 này, cho dù Natalie Portman được ẵm giải không gây bất ngờ nhưng phải nhìn nhận rõ rằng chưa chắc cô đã vượt hẳn so với những ứng viên ở hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc. Ngay cả đạo diễn cũng thế, cho dù The King’s Speech đã nhận được cái ngả mũ của dân trong nghề, nhưng đạo diễn của nó rõ ràng đã nhận được nhiều ưu ái hơn anh em nhà Coen.

Chưa thể chuyển giao

Có một điểm gợn dễ thấy là dù trẻ trung và vui nhộn, cặp dẫn chương trình Anne Hathaway và James Franco rõ ràng còn quá non nớt. Cho dù cả hai đưa đẩy nhau trong một cốt truyện khá xúc động nhưng không có nhiều nét mới và thật sự là hơi khô cứng. Có một khoảnh khắc cũng dễ thấy là khi nam diễn viên Billy Crystal được mời ra để trao một giải thưởng thì gần như khán giả trong nhà hát Kodak đứng hết dậy vỗ tay chúc mừng. Billy có thâm niên 8 lần dẫn Oscar và là một trong những người dẫn chương trình được yêu mến nhất trong các kỳ Oscar trước đây.

Hình ảnh ấy phản ánh một thực tế là lớp trẻ vẫn chưa thể thay thế được những giá trị cũ. Mặc dù Oscar đã “khéo léo” cài đến 2 nhân vật được yêu mến của làng điện ảnh nhưng họ chưa thể kéo lại được những tràng cười nghiêng ngả như những năm về trước. Vì thế, bên cạnh việc đưa những gương mặt trẻ lên một tầm cao mới, “ông già” Oscar vẫn cài thêm những giá trị có thâm niên để làm đối trọng. (Colin Firth và Mellisa Leo là ví dụ). Bộ phim của cánh trẻ, The Social Network tuy được một vài giải nhỏ nhưng chưa thể chạm đến Phim xuất sắc nhất của gia đình hoàng gia vài trăm tuổi, The King’s Speech (chưa kể người viết kịch bản phim này đã 73 tuổi).

Sau đêm Oscar, các vị hàn lâm Oscar đủ thời gian để nghe thêm những lời phê bình của dư luận về người dẫn chương trình, về nội dung kịch bản buồn và chán. Nhưng những điều ấy đều nằm trong vòng tính toán của Viện Hàn lâm Điện ảnh Mỹ. Còn nhớ vài năm trước, Oscar đột ngột từng có thay đổi gây bất ngờ khi họ thay cách dẫn chương trình hài hước bằng sự nghiêm túc. Hugh Jackman, nam diễn viên toàn đóng vai sát thủ, anh hùng, kẻ tội phạm có lương tri, đã đảm nhiệm vai diễn đưa đẩy câu chuyện trong nhà hát Kodak. Oscar năm ấy đã được dẫn dắt bởi những ngôn từ nghiêm chỉnh và đứng đắn, tạo ra dư luận cũng rất nhiều chiều. Năm ấy nước Mỹ đang chìm trong khủng hoảng kinh tế, năm ấy Heath Ledger qua đời và có nhà báo cho rằng sự nghiêm túc ấy là một nghi lễ tạc riêng cho sự khủng hoảng của điện ảnh Mỹ 2008.

Oscar là truyền thống, nhưng Oscar không thiếu những thử nghiệm và sẵn sàng làm mới mình nếu điều ấy phù hợp với con đường dài phía trước của điện ảnh Mỹ. Phía trước của điện ảnh Mỹ đang là những chông gai khi những rạp chiếu bóng đang bắt đầu giảm lượng người vào, phim Hè hay phim Giáng sinh đều thất thu. Nhiều gương mặt mới xuất hiện nhưng những tài năng thật sự vẫn đang lẩn quất nơi đâu.

Chuyển giao là một khái niệm hợp lý trong bối cảnh tre già nhanh và măng mọc chậm như hiện nay của điện ảnh Mỹ. Từ Oscar 85, các nhà hàn lâm muốn gửi gắm vào đó những lứa mới thực tài hơn sẽ xuất hiện và các thế hệ sau sẽ không làm mất đi hào quang mà điện ảnh Mỹ đã làm được gần 100 năm qua.