Boeing bất ngờ hạ gục đối thủ

(TT&VH) - Tập đoàn Boeing, nhà cung cấp các máy bay tiếp dầu duy nhất cho Không lực Mỹ kể từ năm 1948, vừa đánh bại tập đoàn European Aeronautic, Defence & Space Co (EADS) của châu Âu để giành lấy một hợp đồng trị giá 35 tỉ USD nhằm sản xuất 179 chiếc máy bay tiếp dầu mới cho quân đội.

Hình ảnh mô phỏng mẫu máy bay tiếp dầu tương lai của Boeing.

Đây là thứ 3 Boeing tìm cách có được hợp đồng sản xuất máy bay tiếp dầu tương lai cho Không lực Mỹ và đã giành chiến thắng vẻ vang. “Boeing là người chiến thắng rõ ràng” - Thứ trưởng Quốc phòng William Lynn tuyên bố trong một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc hôm 25/2 - “Cuộc ganh đua này, chúng tôi không thiên vị bên nào mà chỉ đứng về phía lợi ích của người đóng thuế và tính ưu việt của chính những chiếc máy bay đang được xem xét”.

Cuộc ganh đua khó khăn

Máy bay tiếp dầu được đánh giá là phương tiện hỗ trợ hết sức quan trọng bởi các máy bay ném bom, máy bay chiến đấu và máy bay vận tải hoạt động ngoài biên giới Mỹ đều cần tới chúng để đảm bảo thực hiện nhiệm vụ thành công. Phi đội máy bay chở dầu của Không lực Mỹ hiện gồm chủ yếu là loại KC-135R (415 chiếc) cổ lỗ, đã đi vào phục vụ từ năm 1956, với chiếc cuối cùng được bàn giao cho quân đội vào năm 1964.

Vì thế, năm 2001 Không lực Mỹ đã lên kế hoạch sắm loại máy bay tiếp dầu đời mới, trong chương trình KC-X. Boeing đã sốt sắng tham gia ngay từ đầu và trở thành công ty thắng thầu hồi năm 2004. Nhưng sau đó họ bị rút hợp đồng vì dính vào một vụ bê bối về đạo đức. Câu chuyện có liên quan tới Darleen Druyun, quan chức hàng đầu của Không lực Mỹ phụ trách xem xét việc mua sắm máy bay tiếp dầu và Michael Sears, người khi đó là giám đốc tài chính Boeing. Sears đã bị tống giam 4 tháng tù vì tội đã đề nghị trao cho Druyun một công việc có thu nhập cao ở Boeing vào tháng 10/2002, khi hoạt động thương thảo mua máy bay KC-X đang diễn ra. Druyun sau đó được Boeing thuê vào tháng 1/2003. Bà này cũng bị tống giam 9 tháng vì có hành vi gian dối.

Khi Lầu Năm Góc mở lại việc đấu thầu vào năm 2007, tập đoàn Northrop Grumman đã hợp tác với EADS để tham gia cuộc đua. Kết quả là họ chiến thắng vào năm 2008. Song Boeing đã đệ đơn phản đối, khiến quyết định trên được đảo ngược. Sau khi Bộ Quốc phòng công bố các tiêu chuẩn mới về máy bay tiếp dầu tương lai, Northrop bỏ cuộc chơi. Nhưng EADS vẫn tiếp tục chiến đấu và trong màn đọ sức vừa qua, họ đã gục ngã trước Boeing, điều khiến giới quan sát vô cùng sửng sốt.

Một quyết định bất ngờ

Để được trao hợp đồng KC-X, các máy bay của Boeing và EADS phải đạt 372 tiêu chuẩn bắt buộc của một máy bay tiếp dầu, trong đó có các yếu tố như tiết kiệm nhiên liệu, tổng chi phí hoạt động trong vòng đời thấp, mức độ hiệu quả khi tham gia chiến đấu cao và chi phí sản xuất thấp.

Boeing đã chọn mẫu Boeing 767 của họ làm nền tảng cho chiếc KC-X. Dennis Muilenburg, lãnh đạo đơn vị Quốc phòng, Không gian và An ninh của Boeing nói rằng chiếc máy bay của họ có nhiều ưu điểm. Đó là chi phí hoạt động thấp, khả năng hỗ trợ lâu dài chiếc máy bay và việc được sản xuất dựa trên mẫu Boeing 767 khiến chiếc máy bay tiếp dầu hoạt động rất hiệu quả, tin cậy và dễ bảo trì.

Nhưng trong khi Boeing tự tin 1 thì EADS tự tin 10. Các lãnh đạo EADS nói rằng chiếc máy bay dựa trên mẫu Airbus A330 của họ cung cấp khả năng hoạt động tốt hơn nhiều mẫu Boeing 767 và chúng còn có kích cỡ lớn hơn. Thực tiễn cũng chứng minh sự ưu việt của những chiếc A330, khi mẫu báy bay của EADS đã đánh bại Boeing trong các cuộc đua cung cấp máy bay tiếp dầu ở Anh và Australia. Nó cũng giành chiến thắng tại Arab Saudi, Các tiểu tương quốc Arab thống nhất và chỉ chịu thua ở Nhật Bản, nước vốn mê vũ khí Mỹ.

Giới phân tích cũng tin EADS sẽ dễ dàng đánh bại đối thủ. “Tôi không nghĩ có nhà phân tích nào ngoài kia chọn Boeing chiến thắng” - Scott Hamilton, một nhà tư vấn hàng không tại Issaquah, Washington đánh giá - “Ai cũng nghĩ Boeing sẽ thua. Tôi cho rằng chính Boeing cũng nghĩ họ sẽ thua” .

Tuy nhiên bất ngờ đã xảy ra sau khi Boeing thiết kế lại dây chuyền sản xuất mẫu 767 để cắt giảm chi phí và nhờ đó giảm được mức giá sản xuất cũng như chi phí bảo trì. “Thông điệp chi phí thấp để sở hữu máy bay thực sự rất có giá trong thời buổi ngân sách eo hẹp như hiện nay” - Richard Aboulafia, một chuyên gia phân tích máy bay quân sự thuộc công ty Teal Group nhận xét trên hãng tin Bloomberg

“Chiến sự” chưa kết thúc

Với việc thắng thầu, Boeing giờ đã có thể nghĩ tới chuyện bắt tay vào sản xuất máy bay tiếp dầu đời mới. Trong giai đoạn đầu của chương trình sản xuất máy bay tiếp dầu KC-X gồm 3 giai đoạn, Boeing sẽ sản xuất các mẫu Boeing 767 ở Everett, Washington, trước khi chuyển chúng thành máy bay chở dầu ở Wichita, Kansas. Giai đoạn đầu trị giá 3,5 tỉ USD. Toàn bộ giai đoạn đầu trải dài tới năm 2027, sẽ cho ra đời 13 chiếc máy bay tiếp dầu đời mới đầu tiên. Boeing nói rằng việc hãng giành được hợp đồng sẽ tạo 50.000 việc làm ổn định.

Tuy nhiên những điều trên chỉ xảy ra nếu EADS không khiếu kiện. Theo quy định, EADS có quyền phản đối quyết định của Không lực Mỹ trong 10 ngày, sau khi đã được giới chức quân đội trực tiếp giải thích về quyết định của họ. Theo kế hoạch, cuộc giải thích này sẽ diễn ra vào ngày 28/2 ở Lầu Năm Góc. Giới phân tích tin rằng con đường phía trước Boeing vẫn còn rất chông gai vì những người ủng hộ EADS sẽ làm mọi cách để trì hoãn bản hợp đồng và buộc Boeing phải chấp nhận một giải pháp thỏa hiệp với công ty tới từ châu Âu.

Tường Linh