Trung Quốc lao đao vì bão giá

(TT&VH) - Những ngày này, người dân Trung Quốc đang phải đau đầu tính toán chi tiêu, trong bối cảnh tiền mua thực phẩm, trả hóa đơn năng lượng và nhà ở đều tăng lên ầm ầm. Giới phân tích chỉ ra rằng lạm phát tăng cao sẽ không chỉ gây ảnh hưởng mạnh tới cuộc sống của người dân nghèo mà còn tác động tiêu cực tới nền kinh tế nước này, nếu không được xử lý tốt.

“Giá nhiên liệu đang tăng lên, các loại phí cao hơn và giá lương thực tăng vọt. Nhưng ngay cả khi giá cả trở nên đắt đỏ, chúng ta vẫn phải ăn” - đó là những lời tâm sự chán chường của người dùng có tên Little Fu 01 trên Sina Weibo, một phiên bản Trung Quốc của mạng xã hội Twitter.

Càng kiểm soát, giá càng tăng

Một người khác có biệt danh Silent Insects viết: “Tôi ngày càng mệt mỏi trước cảnh giá cả tăng lên, tăng nữa, tăng mãi". Trong tháng 1 này, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Trung Quốc đã tăng lên 4,9% so với mức 4,6% trong tháng 12. Riêng giá lương thực đã tăng vọt 10,3%, so với mức 9,6% hồi tháng 12 năm ngoái.

Cư dân mạng mang biệt danh Fat Lady Bei viết: “Một nhân dân tệ (NDT) giờ chỉ mua được một quả cà chua hoặc dưa chuột rất nhỏ. Khi tôi đi ăn tiệm, hóa đơn thanh toán đắt đỏ hơn còn đĩa thức ăn thì thu nhỏ lại. Liệu chúng ta có lâm vào tình cảnh như Nhật Bản trong tương lai và đến lúc nào đó phải chia khẩu phần ăn ra từng bữa?”

Vật giá tăng cao đã khiến các cửa hàng trở thành những điểm đến đáng sợ đối với Chu Yun, một nhân viên văn phòng 27 tuổi. “Giá cả cho mọi loại hàng đều đang đi lên và dường như không thể ngừng lại” - Chu nói trong khi tay không ngừng vơ lấy những mặt hàng giảm giá trong siêu thị để đem về nhà cất trữ - “Tôi không còn tin rằng giá cả sẽ được kiểm soát trong năm nay. Tôi nghĩ rằng giá sẽ còn lên nữa”

Công chúng Trung Quốc hiện đang chật vật đối phó với đợt tăng giá thực phẩm đã kéo dài suốt 1 tháng qua và không hề hạ xuống bất chấp chính phủ đã thực hiện nhiều nỗ lực chống lạm phát như tăng lãi suất, kiểm soát giá cả và mở chiến dịch tăng cường sản lượng rau củ. Tính tới tháng 1 này, giá rau củ tươi tăng hơn 1/3 so với một năm trước, trong khi giá trứng tăng tới 1/5, theo số liệu của Cục thống kê quốc gia. Tại Trung tâm Mua sắm Xinya đặt tại phía đông Bắc Kinh, giá đường trắng đã tăng tới 80% so với một năm trước còn giá gạo chất lượng cao thêm tới 65%. Giám đốc Wang Yongyi của siêu thị cho biết : “Kể từ nửa cuối năm ngoái, chúng tôi đã bận bịu với việc thay đổi mức giá liên tục, do tình trạng giá cả leo thang. Trông có vẻ như chính phủ càng cố kiểm soát, giá cả càng tăng thêm”.

Các bước đi “quá thận trọng”?

Các chuyên gia dự báo giá cả sẽ còn tăng cao trong những tháng tới bởi Trung Quốc đang đối mặt với một vấn đề nước này không thể sửa chữa nhanh chóng: nhu cầu đã vượt quá nguồn cung thực phẩm. Như để tăng thêm khó khăn, khu vực Đông Bắc của Trung Quốc hiện đang trải qua một đợt hạn hán có thể đe dọa tới sản lượng lúa mỳ thuộc vụ đông. Trong khi đó, giá lương thực toàn cầu đã tăng rất cao, khiến Bắc Kinh khó có thể lấp đầy khoảng trống bằng cách nhập khẩu lương thực từ bên ngoài với giá hợp lý.

"Tình trạng lạm phát khó mà hạ xuống trong nửa đầu năm nay” - chuyên gia Mark Williams thuộc công ty tư vấn Capital Economics đánh giá. Các nhà phân tích đã dự báo Trung Quốc có thể tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Nhưng Williams cho rằng đó không phải là cốt lõi của vấn đề bởi “việc tăng lãi suất không mang thêm lương thực tới cho thị trường".

Lạm phát nhận được mối quan tâm lớn của giới lãnh đạo Trung Quốc bởi nó xói mòn những thành tựu kinh tế đã đạt được và gây ảnh hưởng nặng nề tới một bộ phận lớn người nghèo Trung Quốc, nơi hàng triệu gia đình phải chi tiêu tới nửa thu nhập của họ vào thực phẩm.

Để giải quyết tình hình, Bắc Kinh đã tiến hành trợ giá lương thực cho các gia đình nghèo, giữ giá thấp tại các căng tin đại học và yêu cầu giới lãnh đạo địa phương giám sát xem thị trường rau quả nơi họ quản lý có đủ nguồn cung hay không. Họ cũng cho rằng một phần giá cả tăng cao là tình trạng đầu cơ làm giá của những kẻ trục lợi.

Tuy nhiên các nhà phân tích nói rằng Bắc Kinh đã không hành động đủ nhanh để đối đầu với tình trạng lạm phát, bắt nguồn từ việc họ bơm các khoản tiền khổng lồ vào nền kinh tế để vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Kể từ tháng 10 năm ngoái, Bắc Kinh đã kiềm chế lạm phát bằng cách nâng lãi suất cơ bản thêm 3 lần. Nhưng các chuyên gia nói rằng chừng đó vẫn chưa đủ. Một số nhân vật như Dariusz Kowalczyk, nhà kinh tế học cao cấp ở công ty tư vấn Credit Agricole CIB, đánh giá Trung Quốc đã  “quá thận trọng” trong cuộc chiến chống lạm phát.

Ảnh hưởng lan rộng ra nền kinh tế

Trong bối cảnh lạm phát chưa thể kiềm chế, nó đã mang tới nhiều tác động tiêu cực cho nền kinh tế. Rõ nét nhất là việc giá hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc tăng giá thêm. Điều này khiến người tiêu dùng phương Tây phải bỏ nhiều tiền hơn khi mua hàng Trung Quốc và giúp tăng sức cạnh tranh của các loại hàng hóa khác tới từ những nước như Việt Nam và Ấn Độ.

Global Sources, một công ty kết nối các nhà cung cấp Trung Quốc với khách hàng nước ngoài thông báo vào tuần này rằng một cuộc khảo sát trên 232 công ty Trung Quốc cho thấy 74% trong số họ đã tăng giá hàng vào năm ngoái, một số tăng tới 20%, do giá nguyên liệu và nhiên liệu tăng cao. “Trung Quốc đang từ từ tiến xa khỏi chỗ là nguồn cung nhiều mặt hàng với giá rẻ cho thế giới” - công ty đánh giá. Một cuộc khảo sát khác do Global Sources tiến hành trên 385 công ty mua hàng của nước ngoài hồi tháng trước phát hiện rằng 31% trong số họ đã tăng cường mua hàng từ Việt Nam do giá hàng Trung Quốc tăng cao.

Lạm phát cũng khiến Bắc Kinh phải làm chậm quá trình tăng giá của đồng NDT so với đồng USD để giúp ngành xuất khẩu của nước này có đủ sức mạnh cạnh tranh. Tuy nhiên điều này lại thể khiến quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ trở nên căng thẳng, trong bối cảnh Washington cáo buộc Bắc Kinh không “chơi đẹp” khi cố ghìm giá đồng NDT, khiến các nhà xuất khẩu nước này có thêm lợi thế và làm tăng thâm hụt thương mại của Mỹ.