Tổng cục phó TC TDTT Lê Quý Phượng: Đỉnh cao phải xây trên nền khoa học

(TT&VH Cuối tuần) - Sự thay đổi cơ bản của Chiến lược phát triển thể thao Việt Nam tới năm 2020 được Chính phủ phê duyệt cũng chính là xác định một mục tiêu sản sinh ra những VĐV có đủ khả năng cạnh tranh vươn tới đỉnh cao châu lục, thế giới. Nhưng từ chiến lược tới hiện thực lại là cả một chặng đường dài. TT&VH Cuối tuần đã có cuộc trao đổi với GS-TS Lê Quý Phượng, Tổng cục phó TC TDTT, Viện trưởng Viện Khoa học TDTT.

* Liệu có thể hiểu việc chúng ta có một chiến lược phát triển thể thao với việc đặt 10 môn thể thao cơ bản và chỉ có 1 môn nằm ngoài hệ thống Olympic là thể hiện ước muốn chúng ta nhất định phải có những VĐV vươn tới đỉnh cao thế giới không, thưa ông?

- Trước hết, phải nói rằng đó là một xu thế tất yếu khi trong 10 môn ở nhóm 1 mà chúng tôi xác định (gồm: điền kinh, bơi, cử tạ, karatedo, taekwondo, cầu lông, bóng bàn, boxing nữ, vật hạng cân nhẹ, bắn súng - TT&VH), có 9 môn thuộc hệ thống Olympic, mang tính cơ bản và luôn xuất hiện ở các đấu trường đỉnh cao nhất của châu lục là Asian Games và thế giới là Olympic. Karatedo không nằm trong hệ thống Olympic, nhưng đó là môn mà chúng ta có thế mạnh và đã đạt được những thành công nhất định ở các kỳ Asian Games gần đây.

* Vậy thì chúng ta sẽ đầu tư như thế nào cho các môn thể thao này, hay có thể hiểu là sự khác biệt giữa nhóm 1 với các môn thể thao thuộc các nhóm còn lại?

- 10 môn thể thao trong nhóm 1 sẽ được Nhà nước đầu tư trực tiếp, cụ thể là bằng ngân sách của nhà nước. Còn các môn thể thao nằm trong nhóm 2 sẽ do các địa phương đầu tư. Bây giờ hãy còn sớm để nói rằng sự khác biệt về khối lượng kinh phí đầu tư giữa các nhóm như thế nào. Chúng tôi vẫn đang đệ trình lên với Bộ (VH,TT&DL) về những kế hoạch tài chính chi tiết. Hơn nữa, tiền chỉ là một phần của chiến lược. Còn rất nhiều khía cạnh khác nữa, và nó rất quan trọng.

* Trong chiến lược ấy, chúng ta sẽ phải khắc phục, nâng cấp hay tập trung vào những mặt nào theo ông? Ai cũng thấy chúng ta là nền thể thao “con độc”, mỗi nội dung hay mỗi môn chỉ có 1 VĐV có khả năng cạnh tranh, yếu về thể lực, kém về khoa học thể thao, bản lĩnh tâm lý non nớt. Có cảm giác rằng kể không hết.

- Tôi không phủ nhận là chúng ta hạn chế trên nhiều khía cạnh. Nhưng có thể khẳng định thế này, chúng ta sẽ làm theo hướng như sau: tuyển chọn khoảng 50-60 VĐV có tiềm năng, khả năng ở 10 môn nhóm 1. Họ là những người được hưởng các chế độ đào tạo đặc biệt. Chúng tôi sẽ phát triển khoa học thể thao gồm y học và tiếp cận với các phương pháp huấn luyện hiện đại. Có thể là những VĐV xây dựng cho mục tiêu Olympic sẽ là những người tập luyện theo chế độ Olympic trong cả một quá trình, và đôi khi không cần phải tập trung cho các mục tiêu khác như SEA Games. Đấu trường khu vực có thể dành cho nhóm VĐV khác.

Trong số 10 môn thể thao trọng điểm nhóm 1, được trông chờ nhiều hơn cả là các môn: cử tạ, taekwondo, bắn súng, vật (hạng cân nhẹ) trong nhiệm vụ giành HCV ở Olympic 2020.

* Chúng ta quá thiếu những trung tâm đào tạo VĐV đạt tiêu chuẩn. Một nền thể thao muốn có những nhà vô địch thế giới, quán quân Olympic có lẽ chỉ có thể sinh ra từ những hệ thống cơ sở vật chất tối tân?

- Đây là một câu chuyện dài. Chúng ta biết là hiện nay các VĐV của mình khi chuẩn bị cho các giải lớn thì thường phải đi tập huấn nước ngoài. Đó cũng là một cách. Nhưng cách hay hơn là chúng ta có những trung tâm huấn luyện với các điều kiện tập luyện và thi đấu đạt tiêu chuẩn giống như, thậm chí tốt hơn so với các điều kiện thi đấu của Asian Games và Olympic. Không thể đòi hỏi các VĐV tập ở một điều kiện thấp rồi thi đấu ở điều kiện cao. Như tập bắn súng thì ở ngoài trời, rồi khi thi đấu lại ở trong nhà. Cái đó ảnh hưởng rất lớn tới quá trình thi đấu, từ tâm lý cho tới thành tích. Chúng tôi ấp ủ kế hoạch là tới năm 2015, Trung tâm Nhổn sẽ được nâng cấp toàn diện và trở thành trung tâm đào tạo VĐV hiện đại. Tối ưu nhất là các VĐV hạt giống được tập trung và tập luyện ngay ở trong nước. Tôi cũng muốn nói thêm thế này, tại sao chúng ta khi thi đấu hay bị bắt bài, còn đối thủ thì chúng ta không có nhiều thông tin, chính là vì ta đi tập huấn ở nước họ. Mà như thế còn gì là bí mật nữa.

* Người ta nói rằng thể lực thể hình của người Việt Nam chúng ta là một hạn chế. Là một người làm khoa học thể thao, ông có coi đó là một hạn chế, rào cản?

- Điền kinh của chúng ta ở Asian Games Quảng Châu đã làm các nước phải ngạc nhiên. Họ không thể tin nổi tại sao các VĐV của chúng ta nhỏ bé mà lại ẩn chứa một sức mạnh như thế khi đua tranh với các VĐV có thể hình vượt trội. Cái này thì chúng tôi phải nghiên cứu thêm.

* Ông là người trực tiếp cầm quân ở Asian Games 16 và theo sát các VĐV trong nhiều kỳ tranh tài đỉnh cao, ông nhận định thế nào về tâm lý và bản lĩnh của các VĐV chúng ta. Chúng ta hoàn toàn thiếu một mảng là các chuyên gia tâm lý, trong khi đấy lại là cái mà thế giới rất chú trọng.

“Các môn thể thao không nằm trong nhóm 1 nữa, thuộc về nhóm 2 như wushu, cầu mây… không phải là bị bỏ rơi. Các môn này sẽ nhận tiền đầu tư từ ngân sách địa phương và sẽ vẫn phát triển”. GS-TS Lê Quý Phượng

- Đúng là chúng ta bỏ trống mảng đó. Chúng tôi đang thay đổi dần dần. Như mọi người thấy, ở Asian Games vừa rồi, chúng tôi tăng cường mảng y học, từ chăm sóc hồi phục tới chữa trị chấn thương. Có thể chúng ta chỉ giành 1 HCV, nhưng các VĐV là những người cảm nhận rõ rệt những hiệu quả của sự thay đổi này. Chuyên gia tâm lý, đến thời điểm nào đó, chúng ta cũng sẽ phải có.

* Lại thêm một điểm nữa. Dường như chúng ta chưa bảo vệ các VĐV tài năng một cách tối đa. Hoàng Anh Tuấn của cử tạ là VĐV đạt đẳng cấp thế giới, nhưng chúng ta giờ có thể coi như không thể hy vọng vào anh ta nữa với nghi án doping.

- Điều đáng tiếc ấy xảy ra là một bài học. Bên cạnh nhiều điều được rút tỉa thì chúng tôi muốn khẳng định rằng, TTVN phải phát triển một cách trong sạch và đề cao yếu tố kỷ luật. Giả sử Liên đoàn Cử tạ thế giới có kỷ luật Tuấn ở mức độ nào đó, thì bản thân chúng tôi cũng có thể kỷ luật trường hợp này thêm một thời gian.

* Xin cảm ơn ông và chúc ông cùng TTVN bước vào một giai đoạn phát triển mới!

Phạm Tấn (thực hiện)