Trên đỉnh thế giới, có chỗ cho VĐV Việt

(TT&VH Cuối tuần) - Dù có phải ngược dòng lịch sử hay hướng tới hải ngoại thì có một điều chắc chắn là trên đỉnh cao thế giới, đã có tên của những VĐV là người Việt hay mang dòng máu Việt Nam.

Cây lúa trời - cố xạ thủ Trần Oanh

48 năm trước, khi đất nước vẫn còn chiến tranh, TTVN đã sản sinh ra một ngôi sao bắn súng đạt tới đẳng cấp thế giới: Xạ thủ Trần Oanh.

Lịch sử TTVN ghi lại, năm 1962, Trần Oanh, một thành viên đội tuyển bắn súng quân đội, tham dự giải vô địch bắn súng quân đội khối các nước XHCN ở Tiệp Khắc (cũ), giành HCV. Điều đặc biệt, như không tưởng, ông lập kỷ lục thế giới môn súng ngắn ổ quay với 587 điểm. Kỷ lục cũ do xạ thủ người Mỹ nắm giữ với 586 điểm.

Trong thể thao, các tấm huy chương có thể được phân biệt giá trị qua các khu vực địa lý, ở tầm mức quy mô các cuộc đua tranh. Nhưng kỷ lục luôn vô giá. Kỷ lục xác định những giới hạn của con người, từ khi nó được thiết lập cho tới những giới hạn mới được mở ra.

Thế giới bắn súng ghi tên xạ thủ người Việt, Trần Oanh, như một trong những cột mốc mới của tiến trình hình thành và phát triển môn bắn súng, cũng vì lẽ ấy.

Cố xạ thủ Trần Oanh (thứ hai từ trái sang) cho tới bây giờ vẫn là VĐV duy nhất của Việt Nam phá kỷ lục thế giới

Thế giới thông tin 50 năm về trước còn chưa phát triển, hoặc chúng ta chưa có điều kiện để tiếp cận với các loại thông tin, sự xuất hiện của xạ thủ Trần Oanh giống như một câu chuyện huyền thoại. Gia nhập quân ngũ, rồi thể hiện khả năng bách phát bách trúng với khẩu mút-cơ-tông cũ kỹ, và thậm chí là cả những câu chuyện rằng ông từng có lúc một tay cầm chai rượu đế, một tay cầm súng mà bắn vẫn 10 điểm. Hay đến tuổi ngũ tuần, ông vẫn là tượng đài ở đấu trường quốc nội.

Song, có một điều chắc chắn rằng Trần Oanh, sinh ra và lớn lên ở Tĩnh Gia (Thanh Hóa), như cây lúa trời, bỗng nhiên mọc lên trong gian khó, phát lộ tài năng và cứ thế gặt hái thành tích, và cuối cùng trở thành hiện tượng của bắn súng thế giới.

Mà đã là lúa trời, chuyện mọc-lớn-trổ bông là chuyện của trời. 50 năm hay 100 năm nữa không có một “cây” như thế, âu cũng là điều đương nhiên.

Nhưng ít ra, cố xạ thủ Trần Oanh cũng đã chứng tỏ, rằng người Việt có khả năng để đứng trên đỉnh cao thế giới ở lĩnh vực thể thao - một kết luận mở ra những hy vọng, khích lệ và cả những cam kết trách nhiệm.

Cô gái vàng của thể thao Canada mang tên Việt Nam

Đỉnh cao thế giới thể thao, nếu không là chinh phục các kỷ lục, chỉ có thể là giành HCV Olympic. Đôi khi vô địch thế giới không hoàn toàn là “đỉnh cao”, khi nó không hội tụ đủ các cao thủ, khi nó vẫn là chỗ để chia huy chương. Hoàng Anh Tuấn, Hoàng Ngân, Thúy Hiền… đều đã từng vô địch thế giới ở các môn cử tạ, karatedo và wushu, nhưng ở đấu trường đại hội, chỉ ở tầm châu Á, họ cũng chưa bao giờ vô địch.

Nhưng không có nghĩa là 50 năm qua, sau hiện tượng xạ thủ Trần Oanh, người Việt không còn đại diện ngự trị trên đỉnh cao thế giới. Đôi khi chúng ta bắt gặp, phát hiện chúng ta thật bất ngờ.

Trong một lần người viết “đột nhập” Làng VĐV ở Olympic Bắc Kinh 2008, hẹn gặp VĐV Việt kiều Mỹ là Howard Bạch (VĐTG đôi nam môn cầu lông) trong khu nhà dành cho đoàn thể thao Mỹ, lại lạc vào khu nhà của đoàn thể thao Canada nằm kế bên. Ở đấy, đoàn Canada treo ngay lối vào một tấm bảng ghi danh những VĐV giành HCV. Cái tên Carol Huỳnh được viết cẩn thận với ghi chú: người đầu tiên lập chiến công với chiến thắng ở môn vật tự do 48kg nữ.

Carol Huỳnh, VĐV gốc Việt đầu tiên giành HCV cho vật Canada ở Olympic

Carol Huỳnh, là một người Việt, có cha là người gốc Hoa sinh sống ở TP HCM từ năm 3 tuổi trước khi di cư sang Canada và mẹ của cô là người Việt chính cống.

Người viết đã không thể tìm gặp được Carol Huỳnh dù quay lại làng VĐV thêm vài lần nữa. Nhân viên truyền thông cho hay cô đã ra ngoài làng và đi du lịch cùng với người thân từ Canada sang. Nhưng các VĐV Canada khác miêu tả rằng Carol Huỳnh là một VĐV vật cừ khôi, đã thâu tóm được hầu hết các danh hiệu lớn của môn vật ở nội dung 48kg nữ mà cô tham dự. Và Bắc Kinh 2008 là kỳ Olymic đầu tiên của VĐV sinh năm 1980, bắt đầu làm quen với môn vật từ năm 15 tuổi.

Họ cũng thán phục sự thông minh của Carol Huỳnh thể hiện trong một môn thể thao nhìn từ bên ngoài vào chỉ thấy sức mạnh đơn thuần. Họ, dù không coi đó là tố chất Việt Nam, nhưng đều thừa nhận đó là một VĐV đặc biệt làng vật Canada trước nay chưa từng có.

Mai Lan Fox - kình ngư 2 lần giành HCV Olympic cho bơi lội Mỹ

Carol Huỳnh là VĐV gốc Việt giành tấm HCV đầu tiên cho Canada ở Olympic Bắc Kinh 2008. Nhưng có một người Mỹ gốc Việt khác đã đứng trên đỉnh cao của ngọn Olympia từ trước: Catherine Mai Lan Fox giành 2 tấm HCV môn bơi ở Olympic Atlanta 1996.

Mai Lan Fox chỉ có một nửa dòng máu Việt chảy trong người, mẹ là người Việt Nam, còn bố là người phương Tây, và cô được sinh ra ở Mỹ, nhưng đó cũng là một minh chứng khác về những khả năng tiềm ẩn của người gốc Việt ở địa hạt thể thao.

Mai Lan Fox trên tờ Sports Illustrated

Nhất là bơi - một trong những môn thể thao cơ bản nhất của hệ thống Olympic. Và ở Mỹ, nơi được coi là cường quốc của các môn thể thao dưới nước, sự góp mặt trong đội bơi 400 tiếp sức của nội dung tự do và hỗn hợp tự bản thân đã là điều rất đỗi tự hào.

7 năm sau ngày đăng quang, nhà vô địch Olympic sinh năm 1977 có quê ở Cần Thơ đã trở về Việt Nam trong một chuyến thăm chính thức. Sự hiện diện của Mai Lan Fox với những câu chuyện từ chính cô kể với các sinh viên - VĐV bơi của Việt Nam, ở Đại học Thể thao QG 1 ở Từ Sơn (Bắc Ninh) khi ấy, làm nhiều người hãnh diện, bùng lên những mơ ước.

Câu chuyện của Carol Huỳnh hay Mai Lan Fox không phải “thấy người sang” hay “vơ vào”, đó là một khẳng định rằng, chúng ta có khả năng và cả những cơ hội để vươn tới đỉnh cao thế giới.

Chỉ có điều, từ thời của xạ thủ Trần Oanh phá kỷ lục bắn súng thế giới 50 năm trước cho tới bây giờ chỉ có các VĐV gốc Việt sinh sống và trưởng thành ở nước ngoài mới giành được những thành công tột bậc, thì rõ ràng làm thể thao không thể là chuyện đi tìm và gặt những cây lúa trời nữa.

Phong Vũ