Một góc nhìn khác về điền kinh

(TT&VH cuối tuần) - 2010 là một năm thành công rực rỡ với điền kinh Việt Nam. Ba tấm HCB, 2 tấm HCĐ của Vũ Thị Hương, Trương Thanh Hằng và Vũ Văn Huyện tại Asian Games là một kỳ tích. Và nó chứng minh, sự tiếp cận với các giáo án và phương pháp tập luyện hiện đại thông qua các chuyên gia nước ngoài là hướng đi giúp chúng ta thoát ra khỏi ao làng.

Thừa tài năng, thiếu khoa học huấn luyện hiện đại

Điền kinh Việt Nam rất lạ lùng, chẳng bao giờ thiếu người tài. Trước đây có Nguyễn Thị Tĩnh, Đoàn Nữ Trúc Vân, Nguyễn Lan Anh, Vũ Bích Hường rồi Lê Văn Dương, Hoàng Thị Kim Cúc nay thì có Thanh Hằng, Vũ Thị Hương, Vũ Văn Huyện, Nguyễn Đình Cương….

Người tài đã có, mà lớp sau lại còn vượt xa cả lớp trước cả về thể lực, phong độ, quyết tâm cao và tinh thần thì không hề “ngán” những đối thủ mạnh đến từ các quốc gia khác, thậm chí là các VĐV từng vô địch thế giới nhập khẩu từ châu Phi về châu Á.

Bên cạnh tài năng của VĐV, người ta còn đánh giá cao tâm huyết của các HLV, các chuyên gia và cả tâm huyết của chính những VĐV.

Các chuyên gia người Đức với đội điền kinh, HLV, tình nguyện viên và cả giới truyền thông tại làng VĐV Asian Games 16. Ảnh: T.Minh

HLV Hồ Thị Từ Tâm cũng như HLV Nguyễn Đình Minh, thầy Bùi Lương…, họ không chỉ làm công tác huấn luyện mà còn chăm sóc cho các VĐV như thể với người thân của chính mình. HLV Nguyễn Đình Minh không những huấn luyện cho Vũ Thị Hương, Lê Thị Mộng Tuyền, Lê Ngọc Phượng, Nguyễn Ngọc Thắm mà còn là chuyên gia mát-xa, chuyên gia tâm lý để các học trò của mình có thể ra sân đấu với thể trạng, tâm lý tốt nhất. HLV Hồ Thị Từ Tâm thì đã quá nổi tiếng với sự tận tâm của mình với học trò.

Thế nhưng dù đã rất giàu kinh nghiệm, có tâm huyết, trong tay lại có nhiều học trò tài năng, thế nhưng thiếu khoa học huấn luyện hiện đại nên chỉ vươn tới SEA Games, hoặc chấn thương và sa sút phong độ trước thềm và trong những giải đấu chính thức, quan trọng.

Và sự tồn tại trên đỉnh cao của chính các VĐV cũng rất ngắn. Chẳng ai lạ gì những tài năng của Việt Nam như Duy Bằng, Ngọc Tâm, Bùi Thị Nhung, Hoàng Thị Kim Cúc, Nguyễn Lan Anh cứ biến mất dần chẳng một hồi âm sau khi rực sáng chỉ ở một vài giải đấu.

Khi khoa học lên tiếng

Ở Asian Games 2010, Trưởng đoàn Lê Quý Phượng không phải là người chuyên sâu về chuyên môn và người ta cũng chê cái vía cầm quân của ông, nhưng trên thực tế chưa bao giờ VĐV lại được chăm sóc và có được một đội ngũ chuyên gia huấn luyện khoa học, y tế, chăm sóc viên hùng hậu đến vậy. Có thể nói Asian Games 16 là đại hội thể thao đầu tiên có được tiến bộ này, dù chỉ là tiến bộ so với chính mình chứ chưa bì được với khu vực. Song như thế thôi cũng đã là mừng.

Cụ thể, sự hiện diện của hai chuyên gia điền kinh Uwe Freimuth và Gunter Lange để giúp cho Liên đoàn Điền kinh Việt Nam trong giai đoạn chuẩn bị và tham dự Asian Games làm một trong những nguyên nhân then chốt.

Với tư cách là cố vấn chuyên môn cho Liên đoàn Điền kinh Việt Nam (VAF), ông Uwe Freimuth đã tham gia vào khóa huấn luyện của điền kinh Việt Nam và cùng với các HLV Việt Nam Nguyễn Đình Minh và Hồ Thị Từ Tâm, vạch kế hoạch chuẩn bị cho Asian Games 16 ngay từ cuối năm 2009. Trong kế hoạch năm 2010, ông và các cộng sự Việt Nam đã xác định rằng điểm rơi phong độ của các tuyển thủ sẽ “chỉ là Asian Games” và các cuộc thi khác là cơ hội cọ xát, kiểm tra kết quả huấn luyện của từng thời kỳ.

Ông Uwe Freimuth cho biết: “Cái sai của điền kinh Việt Nam là quá tham lam. Tất cả cuộc đấu đều phải chiến thắng, phải có thành tích. Đây là điều không tưởng với mọi nhà vô địch. Các nhà vô địch điền kinh chỉ xác định một mục tiêu trọng tâm trong một năm và họ dồn tâm sức cho nó. Còn các giải đấu khác chỉ là cọ xát và hiển nhiên, nếu đối thủ dưới cơ, họ sẽ vẫn là nhà vô địch, còn nếu không, cũng không có gì là nghiêm trọng cả. Nếu trong tay tôi có Vũ Thị Hương và Trương Thanh Hằng, đưa họ sang Đức thì chắc chắn các bạn sẽ có HCV điền kinh châu Á”.

Điều này ông Uwe Freimuth dám khẳng định, nhưng liên đoàn điền kinh ở thời điểm đó không dám mạo hiểm. Và nó cũng là một sự đã rồi.

Cái hiển hiện, là đầu năm 2010, tổ cự ly ngắn và trung bình đã lần đầu lên cao nguyên Langbiang, Lâm Đồng tập huấn dưới sự hướng dẫn của hai chuyên gia Gunter Lange và Uwe Freimuth. Và Asian Games, điền kinh đã làm nên chuyện bằng chính thực lực, chứ không phải ăn may.

Rồi, không chỉ huấn luyện các VĐV theo phương pháp mới, các HLV kỳ cựu cũng phải thừa nhận tính ưu việt. Vào các buổi tối, hai HLV Nguyễn Đình Minh, Hồ Thị Từ Tâm cũng phải lên lớp do hai chuyên gia Đức giảng dạy về phương pháp huấn luyện hiện đại.

Trương Thanh Hằng thể hiện bước tiến vượt bậc khi có sự trợ giúp của khoa học huấn luyện, chăm sóc hồi phục. Ảnh: T.Minh

Không có nhiều thời gian ở Việt Nam, nên chỉ sau 1 tháng ở Lâm Đồng, ông Uwe Freimuth đã thiết lập đường dây nóng với hai HLV nội địa để trao đổi thông tin về các tuyển thủ hàng tuần, thậm chí hàng ngày.

HLV Hồ Thị Từ Tâm phải công nhận: “Chúng tôi chỉ làm theo sự chỉ đạo của chuyên gia mà đã có kết quả như vậy. Nếu được kèm cặp cả năm thì kết quả có lẽ sẽ không tưởng. Họ thật sự giỏi, có những bài tập thể lực, kỹ thuật hay tuyệt vời. Họ điều chỉnh lại kỹ thuật của các VĐV rất khoa học và bài bản, hiệu quả tức thời. Tôi rất mong được tiếp cận với họ thường xuyên để có thể ngấm được nhiều hơn nữa”.

Y tế thể thao và chăm sóc hồi phục

Bên cạnh đó, y tế thể thao và chăm sóc hồi phục cũng là một yếu tố quan trọng làm nên chiến thắng.

Tại Asian Games 16, môn điền kinh được “chăm sóc” đặc biệt. Hai chuyên gia xoa bóp, chăm sóc chuyên nghiệp của Đức do ông Lê Quý Phượng mời trực tiếp thông qua sự giới thiệu của bác sĩ Moss làm việc không ngơi tay phục vụ các chân chạy. Mỗi ngày tập luyện về họ đều mát-xa cẩn thận từng VĐV để chuẩn bị thể lực tốt nhất, hồi phục cơ bắp cho Vũ Thị Hương, Trương Thanh Hằng, Nguyễn Đình Cương... Rồi khi thi đấu thì làm cả trước và sau khi thi đấu, chuẩn bị cho cuộc đấu tiếp theo. Cái cảnh các VĐV giúp nhau hồi phục hay HLV tranh thủ giúp trò hồi phục đã không còn nữa.

Bước tiến của điền kinh VN, là chiến thắng của tài năng, của sự nỗ lực, nhưng lần này, nó rực rỡ hơn vì còn là chiến thắng của khoa học nữa.

Thanh Minh