Thời tiết lạnh & trái tim “nóng”

Trong mấy tuần qua, học sinh mầm non, tiểu học của Hà Nội đã bắt đầu biết đến “nghỉ rét”. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, người Hà Nội thấp thỏm nghe dự báo thời tiết hàng ngày, nhất là bản tin dự báo thời tiết lúc mờ sáng, để biết rằng, hôm đó con em họ có phải “nghỉ rét” hay không. Và đương nhiên, nếu nhiệt độ xuống dưới 7 độ (hoặc dưới 10 độ với trường mầm non) thì mặc định là nhà trường sẽ đóng cửa, và các vị phu huynh phải xoay xở giữ con ở nhà. Nếu là gia đình “hạt nhân”, bố mẹ là công chức và không có ô-sin, thì điều đó có nghĩa là một trong hai ông bố bà mẹ đành phải... trốn việc ở công sở để ở nhà “ủ ấm” cho con.

Ở trường mầm non chỗ tôi, “quy tắc” xem dự báo thời tiết rõ ràng đến vậy, nhưng vẫn có trường hợp không thông: buổi sáng phụ huynh ung dung “cõng” con đến trường, đến nơi mới biết rằng họ xem nhầm dự báo thời tiết. Nhà trường phải dặn đinh ninh: Xem bản tin dự báo thời tiết lúc 6h30 sáng hàng ngày trên Đài Hà Nội, chứ không phải là các bản tin từ buổi tối. Nhiều gia đình, để cho chắc ăn, cứ sáng sớm chạy ra đầu ngõ phố í ới hỏi nhau xem tình hình trường lớp thế nào rồi mới cõng con đi hoặc để ở nhà.

Cái rét làm xáo trộn cuộc sống của các gia đình, nhưng hình như chính sự xáo trộn đó, đã khiến cho những con người quen ở trong chăn ấm đệm êm bắt đầu quan tâm hơn đến thời tiết hàng ngày, trái tim họ dần đã “tan lớp băng” vô cảm để cảm thấy giá rét ở những nơi ngoài gia đình mình.

Thật vậy, với nhiều người ở thành phố, lâu nay, thời tiết nóng hay lạnh, mưa hay nắng dường như không ảnh hưởng gì mấy đến cuộc sống hàng ngày (trừ phi họ có kế hoạch đi picnic). Mưa hay nắng không khác gì nhau nếu họ đi ô tô. Nóng hay lạnh chỉ khiến họ thay đổi nút bấm trên remote điều hòa: chọn cool (lạnh) hay heat (nóng). Nhưng giờ đây, sau sự xáo trộn cuộc sống vì con cái “nghỉ rét”, họ đã lắng nghe thời tiết kỹ hơn và thấu hiểu nhiều hơn những cảnh đời trong cơn giá rét này. Đó là cuộc sống của biết bao đồng bào vùng cao, còn thiếu áo, thiếu chăn. Đó là cảnh rét mướt không thể trốn vào đâu được của những người dân nghèo xóm chài ngay giữa lòng thủ đô. Đó là những người nhà bệnh nhân phải vật lộn với mảnh chăn đơn ngoài hành lang, khuôn viên bệnh viện trong cái lạnh thấu xương. Đó là cảnh, bất chấp cái lạnh cắt da cắt thịt, hàng ngàn nông dân miền Trung vẫn trùm kín mặt để xuống đồng cho kịp mùa vụ... Nghe chuyện rét, mới thấy một chuyện “lạ” ở Việt Nam, mà không còn lạ nữa vào lúc này: Học sinh ở một huyện thuộc tỉnh Kon Tum là huyện Kon Plông được nghỉ... 2 tháng rét, giống như học sinh cả nước... nghỉ Hè. Là vì ở huyện Đông Trường Sơn - Tây Nguyên, điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, buốt giá, giao thông còn nhiều trắc trở.

Những đợt không khí lạnh tăng cường liên tiếp trong 10 ngày tới khiến đợt rét đậm, rét hại sẽ kéo dài ít nhất tới ngày Tết ông Công ông Táo. Cùng với những biện pháp kịp thời của các cấp chính quyền, rất nhiều “trái tim nóng” cũng mở ra. Báo Tiền Phong đã trích từ Quỹ Từ thiện xã hội 100 triệu đồng để mua chăn ấm gửi tặng đồng bào gặp khó khăn. Hôm nay, Á hậu Trang sức Thái Như Ngọc cũng mua xốp trải nền tặng cho 4 trường mầm non của huyện Thạch Thất (Hà Nội) để làm ấm hơn cho bàn chân các em nhỏ trên sàn lớp học... Và còn nhiều, nhiều nữa, những trái tim nóng tương tự.

Đợt rét là hiện tượng thời tiết ngoài ý muốn, nhưng trong cái rét ấy, tình người lại ấm hơn. Chợt nhớ câu thơ “rét nhất trong lịch sử văn học” của Cao Bá Quát:

Chợt có liên tưởng rằng ông không ngủ được không chỉ vì sống trong cảnh kham khổ, mà vì con tim thao thức với cuộc đời; và vần thơ viết lúc còn đang ấm áp sẽ phải chữa lại cho gần hơn với những cảnh đời giá rét.