Đồ mã “tung hoành” dịp Tết
Quy định nghiêm cấm đốt đồ mã tại các lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa, nơi công cộng khác có hiệu lực từ ngày 1/9/2010, nhưng thị trường đồ mã phục vụ cho “người cõi âm” trong dịp Tết Nguyên đán 2011 vẫn không bị ế ẩm.
Có mặt tại các điểm bán vàng mã nổi tiếng tại TP.HCM như Chợ Lớn, chợ Thiếc, Nguyễn Thị Nhỏ, một số cơ sở sản xuất ở đường Phạm Văn Chí thuộc quận 5, 6 và 11 TP.HCM... đồ mã loại gì cũng có. Trong những ngày này, khách khứa ra vào mua bán tấp nập, các ông bà chủ tiệm sản xuất, kinh doanh đồ mã đang đua nhau hốt tiền.
Làm không kịp bán
Xe máy cho “người cõi âm”
Với nhu cầu đặt một chiếc xe máy bằng kích cỡ xe thật để đốt xuống cho người thân đã “khuất núi”, chúng tôi có mặt tại chợ Bình Tây (quận 6), nơi đây có khoảng 10 sạp bán các loại sản phẩm phục vụ cho “người âm”. Bà Năm - một chủ sạp vàng mã cho biết: “Năm nay những đồ mã như nhà, xe hơi, xe máy có kích cỡ lớn không bán nhiều như năm ngoái. Vừa rồi tôi cũng đặt cho một khách hàng chiếc xe 67 bằng kích cỡ xe thật với giá 680 ngàn đồng, nhưng giờ khó đặt làm được lắm vì các cơ sở sản xuất không nhận làm nữa đâu vì đang “chạy” hàng Tết. Nếu muốn mua thì phải đặt từ tháng 12 năm trước mà nếu có đặt được thì giá rất cao”.
Theo sự hướng dẫn của bà Năm, chúng tôi tìm đến các cơ sở sản xuất vàng mã tại đường Phan Văn Chí (quận 6), anh Hòa - một chủ cơ sở vừa nói vừa lúi húi chất hàng trăm đống giấy tiền vàng bạc lên chiếc xe ba gác: “Bây giờ không ai nhận đặt làm đồ lớn đâu, làm hàng Tết còn không kịp nữa”. Theo anh Hòa, hiện các cơ sở sản xuất vàng mã chỉ chủ yếu làm các loại sản phẩm có kích cỡ nhỏ cho “người âm” như: quần áo, giày dép, nón mũ, mắt kính, xe máy, xe hơi, biệt thự, điện thoại di động, tiền, vòng vàng...
Tại đường Nguyễn Thị Nhỏ, khu vực chợ Thiếc đủ loại vàng mã được bày bán. Anh Tuấn, chủ một tiệm vàng mã ở đây cho biết: “Trên dương thế sản phẩm gì “độc” là thời gian sau “âm phủ” xuất hiện liền. Ví dụ như xe máy loại gì cũng có: Air Blade, SH, Dream, Suzuki Sport... điện thoại thì có iPhone, Nokia, thậm chí máy tính xách tay, thẻ ATM... Cứ có tiền, nhu cầu cỡ nào cũng đáp ứng, có người đến đây bỏ ra cả chục triệu đồng để đặt hàng theo yêu cầu”.
Một chủ tiệm bán hàng mã tại chợ Thiếc (quận 11) “tư vấn”: “Nói thiệt chú em đừng có đặt đồ lớn, bây giờ ít ai đặt đồ lớn lắm. Vì đốt đồ lớn ở ngoài đường là bị phạt đó. Một là mua chiếc xe nhỏ, căn nhà nhỏ là được rồi, hay là mua thật nhiều tiền, vàng rồi đốt xuống dưới để người đó tự mua cũng được”.
Xin đừng “đốt”
Mỗi năm chưa có ai thống kê được có bao nhiêu tỷ đồng “cháy rụi” theo đồ mã. Những năm gần đây, việc đốt đồ mã đã trở thành một hiện tượng thái quá và nhiều người cho rằng “đốt càng nhiều đồ đạc, vật dụng cho người đã khuất thì càng được phù hộ giàu có”. Quan niệm đó đi ngược với tục đốt vàng mã (chứ không phải đồ mã) từ lâu đã là một phong tục, tín ngưỡng của người Việt Nam và ngày trước người dân chỉ cần mua một ít giấy tiền, giấy vàng để đốt cho ông bà tổ tiên, thể hiện lòng thành kính, tưởng nhớ.
Ni cô Quảng Chiếu, ở Tổ đình Từ Nghiêm (quận 10) thẳng thắn chia sẻ: “Xin đừng đốt. Quan điểm của đạo Phật hoàn toàn bài bác tục lệ mê tín này. Đứng ở góc độ Phật giáo, khi một người đã chết thì mong muốn vong linh của người đó được “siêu thoát”. Trong khi đó, một số người lại mua nhà, mua xe, mua điện thoại... đốt xuống “cõi âm” cho vong linh của ông bà họ sử dụng, điều này chẳng khác gì họ lại mong muốn những vong linh đó chẳng được “siêu thoát”. Ở góc độ xã hội, với số tiền đó thay vì mua đồ mã và đốt đi thì thật là một sự lãng phí ghê gớm, trong khi đó xung quanh ta còn có rất nhiều người còn khó khăn, nghèo khổ. Tại sao không lấy số tiền mua đồ mã giúp đỡ những con người bất hạnh đó?”.
Tại một tiệm vàng mã ở chợ Thiếc, chúng tôi gặp và hỏi một người khách hàng: “Sao chị mua nhiều đồ mã như thế?”. Người phụ nữ ấy liền trả lời: “Tôi là dân làm ăn buôn bán. Không cúng nhiều, ông bà tổ tiên, kể cả cô hồn sẽ không “phù hộ” cho công việc kinh doanh của mình phát đạt”. Có lẽ, tục lệ đốt vàng mã không chỉ biến tướng qua vấn nạn “mê tín” mà còn bị “thị trường hóa”.
Không thể biết được bao nhiêu tấn giấy, bao nhiên đồng tiền “thật” sẽ đem đốt thành tro trong mùa Tết này.