Triển lãm “chân dung hai mặt” của Napoleon

1. Thế giới hiện vẫn còn nhiều quan điểm về Napoleon. Năm 1806, triết gia người Đức Friedrich Hegel (1770-1831) mô tả ông là một “linh hồn thế giới”, được thần tượng hóa đến mức kẻ thù cũng không thể “thoát” khỏi sức mê hoặc của Hoàng đế - người ban đầu tưởng như không thể đánh bại.

Nhưng các nhà thơ và nghệ sĩ cùng thời ông lại lột tả chân dung Nepoleon là một kẻ gây chiến nhẫn tâm và thậm chí ông còn bị coi là “con trai của quỷ Satan. Cuộc triển lãm kể trên sẽ mang đến cho khách tham quan một cái nhìn mang tính phê bình và đa diện về Hoàng đế.

Triển lãm do Phòng Triển lãm và Nghệ thuật ở Bonn phối hợp tổ chức với Musee de l'Armee (Bảo tàng Quân sự) ở Paris - nơi sẽ trưng bày triển lãm vào mùa Xuân năm 2012. Đây sẽ là triển lãm toàn diện đầu tiên về Napoleon ở Pháp trong hơn 40 năm qua. “Cho đến nay ở Pháp vẫn chưa thể có một quan điểm thống nhất về Napoleon. Vì vậy, thật quan trọng nếu ở Paris có một triển lãm về nhân vật này” - ông Robert Bresse, giám đốc của Musee de l'Armee - nói.

Tại triển lãm này, hình tượng Napoleon được thể hiện thông qua các tác phẩm nghệ thuật, như những bức tượng bán thân và tranh. Triển lãm cũng trưng bày cả chiếc áo đăng quang mà Marlon Brando đã mặc khi ông thủ vai Napoleon, điều này cho thấy hình tượng Napoleon đã lan rộng sang điện ảnh và văn hóa đại chúng như thế nào”.

Đương nhiên, triển lãm cũng thể hiện các cuộc chiến của Napoleon. Những kế hoạch đầy hoài bão của nhà lãnh đạo quân sự vĩ đại này nhằm thống nhất châu Âu - dưới quyền chỉ huy của ông - đã dẫn đến những thắng lợi chiến lược, như cuộc chiến Austerlitz, hay còn nổi tiếng là “cuộc chiến của 3 Hoàng đế” hồi năm 1805. Đây là chiến thắng lớn nhất của Napoleon khi Đế chế Pháp đã đánh bại được Liên minh Áo - Bồ Đào Nha - Nga. Song tham vọng “thống nhất châu Âu” cũng dẫn đến sự bại trận thảm khốc và cuối cùng là sự suy vi sau trận chiến Waterloo năm 1815.

Nhiều triển lãm đã đề cập kỹ lưỡng tới hàng triệu nạn nhân bị giết chết trong các cuộc chiến của Napoleon. Tuy nhiên, triển lãm Napoleon and Europe lại có một sự tiếp cận gần hơn tới những người còn sống sót. “Không ai nghĩ đến những người đã bị thương trong các cuộc chiến", bà Angelica Francke, người phụ trách triển lãm, nói. "Nhưng những người đó, các cựu chiến binh, hiện diện trên các đường phố trong nhiều thập kỷ sau khi Napoleon bị đi đày. Vì vậy, chúng tôi quyết định dành một phần cuộc triển lãm này để tôn vinh họ”.  

2. Cho đến nay, Napoleon vẫn tạo ảnh hưởng tới một phần lãnh thổ châu Âu. Điều này được chứng minh rõ khi triển lãm nhấn mạnh tới việc ông đã thi hành những chuẩn mực mới như thế nào, chẳng hạn như thống nhất đơn vị đo là mét, kết nối các thành phố châu Âu thông qua một hệ thống đường xá và đường dây điện thoại. Napoleon được biết đến không chỉ qua những đóng góp về mặt quân sự mà cả qua Bộ luật Dân sự Pháp (Bộ luật Napoleon và cho đến nay chúng vẫn được áp dụng ở Pháp).

Tuy nhiên, Napoleon cũng có sự tác động xấu tới “bộ mặt” của châu Âu. Một phần trong triển lãm này phản ánh việc đánh cắp các tác phẩm nghệ thuật từ bảo tàng ở những khu vực bị chiếm đóng. “Napoleon là người luôn gây tranh cãi. Nhiều tác phẩm nghệ thuật không thể trưng bày được trong bảo tàng Louvre đã được phân bổ tới các thành phố châu Âu khác, góp phần làm nổi lên một nền “Văn hóa châu Âu” mới” - ông Erich Pelzer, sử gia trường ĐHTH Mannheim, nói.