“Tụt nõ” vì tham nhũng
Nhớ thầy dạy tôi lớp ba thuở ấy, một lớp Ba ngắn ngủn một năm. Chỉ còn in trong trí nhớ tôi, thầy hiền hậu nhưng chúng tôi đứa nào cũng sợ.
(TT&VH) - Nhớ thầy dạy tôi lớp ba thuở ấy, giáo án chỉ cái cặp mỏng mà trong đó ngoài các môn toán, văn,… thầy còn dạy cả làm thủ công. Một lớp Ba ngắn ngủn một năm. Chỉ còn in trong trí nhớ tôi, thầy hiền hậu nhưng chúng tôi đứa nào cũng sợ.
1. Lớp học lúc ấy chẳng có thi đua, chẳng danh hiệu nhiều như bây giờ. Cuối tháng thầy cộng điểm lấy ba trò có tổng số điểm cao: nhất – nhì- ba. Ba cái tên ấy được viết lên miếng bìa rồi gài lên “Bảng danh dự” theo thứ tự sau chỗ thầy ngồi. Thi đua thời ấy là thế, lặng lẽ và bình yên. Chúng tôi cố học để có cái tên trên bảng mà có đứa cả năm không được một lần. Nhưng dù không có tên trên bảng cũng chẳng bao giờ thầy mắng. Chẳng có 20/11 nào dành cho các thầy thời ấy. Chẳng có quỹ phụ huynh, chẳng có đóng góp lễ, tết thầy. Chưa bao giờ có các thứ lệ ấy mà thầy vẫn tận tâm.
Rôi tôi lên lớp học tiếp. Thầy vẫn dậy lớp Ba, yên như cột cây số bên lề đường, hệt như ông lão lái đò ở nguyên bến cũ. Mỗi chuyến đò của thầy dài một năm. Những năm sau, mỗi lần có dịp gặp thầy đều được thầy nhắc: “Em cố gắng học giỏi nhé”. Lời thầy như một câu gửi gắm. Qua ánh mắt thầy, tôi hiểu được lòng mong ước thực của thầy muốn trò tiến bộ.
2. Rồi tôi tốt nghiệp phổ thông, đi trung cấp, lên đại học, rồi ra công tác.
Đến thầy với hai tay không. Nào đã biết ứng xử giao tiếp dù đã thành cán bộ. Nhưng sâu xa thì ai cũng biết, cán bộ thời bao cấp lương hẻo lắm, chắt chiu tùng xu chưa đủ sống nên chẳng biết đến chuyện quà cáp. Nhớ thầy thật, nhưng là nỗi nhớ suông.
Nhưng khi gặp tôi, thầy mừng lắm. Tôi tưởng thầy chỉ còn vui thú với vườn tược, nào ngờ lại nhận được hàng loạt thông tin. Nào cậu D, nhập ngũ, nhưng đã hi sinh. G. thì may mắn được sang Liên Xô học, còn M. là công nhân gang thép, thợ tay nghề cao… Cả tá đứa đi đứng ra sao thầy nhớ vanh vách. Thì ra không phải mình tôi nhớ thầy và đến thăm thầy.
Mười mấy năm sau ngày thống nhất, tôi lại trở về thăm thầy. Căn nhà cấp bốn sạch sẽ có hàng cau xanh mát đung đưa. Thầy ngồi trên kỉ, chậm rãi. Mãi mới nhận ra tôi. Tôi để lên bàn túi cam biếu thầy. Bỗng thấy thầy cười cay cay: Anh lại cho quà tôi cơ đấy.
Thầy pha nước, rồi bỗng nghiêm mặt đột ngột, thoáng một nét giận dữ: Này thầy hỏi, anh có tham nhũng không đấy? Tôi lúng túng, thưa với thầy, nghề em thì tham nhũng thế nào được. Thầy nhìn vào xa xăm, chớp chớp đôi mắt già nua ươn ướt: “Là tôi hỏi thế. Hôm trước xem ti vi thấy cậu H., cậu K. ra tòa. Hai cậu đã “tụt nõ” vì tham nhũng. Ban đầu nghe tên tôi ngờ ngợ, mà rồi tôi vẫn nhận ra dù cả hai chưa lần nào về thăm tôi. Làm to lắm mà lại thế. Hỏng”!
Thầy quên cả rót nước, nói như tự nói với mình: Tôi buồn lắm em, mít chín “tụt nõ”(tức mít chín quá, tụt cuống rơi xuống) còn nấu cám chăn lợn được, nguời mà “tụt nõ” thì còn biết dùng để làm gì…
1. Lớp học lúc ấy chẳng có thi đua, chẳng danh hiệu nhiều như bây giờ. Cuối tháng thầy cộng điểm lấy ba trò có tổng số điểm cao: nhất – nhì- ba. Ba cái tên ấy được viết lên miếng bìa rồi gài lên “Bảng danh dự” theo thứ tự sau chỗ thầy ngồi. Thi đua thời ấy là thế, lặng lẽ và bình yên. Chúng tôi cố học để có cái tên trên bảng mà có đứa cả năm không được một lần. Nhưng dù không có tên trên bảng cũng chẳng bao giờ thầy mắng. Chẳng có 20/11 nào dành cho các thầy thời ấy. Chẳng có quỹ phụ huynh, chẳng có đóng góp lễ, tết thầy. Chưa bao giờ có các thứ lệ ấy mà thầy vẫn tận tâm.
Rôi tôi lên lớp học tiếp. Thầy vẫn dậy lớp Ba, yên như cột cây số bên lề đường, hệt như ông lão lái đò ở nguyên bến cũ. Mỗi chuyến đò của thầy dài một năm. Những năm sau, mỗi lần có dịp gặp thầy đều được thầy nhắc: “Em cố gắng học giỏi nhé”. Lời thầy như một câu gửi gắm. Qua ánh mắt thầy, tôi hiểu được lòng mong ước thực của thầy muốn trò tiến bộ.
2. Rồi tôi tốt nghiệp phổ thông, đi trung cấp, lên đại học, rồi ra công tác.
Minh họa Đông Ngàn
Tôi đã rời bến đò suôn sẻ. Nỗi nhớ thầy chỉ còn trong kí ức xa mờ. Một lần về nghỉ phép tôi tìm đến nhà thầy. Lúc này thầy đã nghỉ hưu.Đến thầy với hai tay không. Nào đã biết ứng xử giao tiếp dù đã thành cán bộ. Nhưng sâu xa thì ai cũng biết, cán bộ thời bao cấp lương hẻo lắm, chắt chiu tùng xu chưa đủ sống nên chẳng biết đến chuyện quà cáp. Nhớ thầy thật, nhưng là nỗi nhớ suông.
Nhưng khi gặp tôi, thầy mừng lắm. Tôi tưởng thầy chỉ còn vui thú với vườn tược, nào ngờ lại nhận được hàng loạt thông tin. Nào cậu D, nhập ngũ, nhưng đã hi sinh. G. thì may mắn được sang Liên Xô học, còn M. là công nhân gang thép, thợ tay nghề cao… Cả tá đứa đi đứng ra sao thầy nhớ vanh vách. Thì ra không phải mình tôi nhớ thầy và đến thăm thầy.
Mười mấy năm sau ngày thống nhất, tôi lại trở về thăm thầy. Căn nhà cấp bốn sạch sẽ có hàng cau xanh mát đung đưa. Thầy ngồi trên kỉ, chậm rãi. Mãi mới nhận ra tôi. Tôi để lên bàn túi cam biếu thầy. Bỗng thấy thầy cười cay cay: Anh lại cho quà tôi cơ đấy.
Thầy pha nước, rồi bỗng nghiêm mặt đột ngột, thoáng một nét giận dữ: Này thầy hỏi, anh có tham nhũng không đấy? Tôi lúng túng, thưa với thầy, nghề em thì tham nhũng thế nào được. Thầy nhìn vào xa xăm, chớp chớp đôi mắt già nua ươn ướt: “Là tôi hỏi thế. Hôm trước xem ti vi thấy cậu H., cậu K. ra tòa. Hai cậu đã “tụt nõ” vì tham nhũng. Ban đầu nghe tên tôi ngờ ngợ, mà rồi tôi vẫn nhận ra dù cả hai chưa lần nào về thăm tôi. Làm to lắm mà lại thế. Hỏng”!
Thầy quên cả rót nước, nói như tự nói với mình: Tôi buồn lắm em, mít chín “tụt nõ”(tức mít chín quá, tụt cuống rơi xuống) còn nấu cám chăn lợn được, nguời mà “tụt nõ” thì còn biết dùng để làm gì…
Đỗ Đức (Viết để nhớ thầy Đỗ Như Hiện)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN