Viên đại tá bán đứng các điệp viên Nga

Báo chí Nga vừa công bố danh tính một điệp viên hai mang, người đã bán đứng đường dây 10 điệp viên nằm vùng ở Mỹ, khiến Kremlin phải một phen đỏ mặt.

(TT&VH) - Báo chí Nga vừa công bố danh tính một điệp viên hai mang, người đã bán đứng đường dây 10 điệp viên nằm vùng ở Mỹ, khiến Kremlin phải một phen đỏ mặt. Điều đặc biệt là nhân vật này từng là cựu binh trong lực lượng đặc biệt của cơ quan tình báo Liên Xô KGB, con trai của một người từng được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Nhân vật phản bội là đại tá Alexander Poteyev, người đã đưa cho Cục điều tra Liên bang Mỹ danh sách tên 10 điệp viên nằm vùng của Nga ở Mỹ, bao gồm cả nữ điệp viên kiều diễm Anna Chapman.

Kẻ phản bội cao cấp

Nguồn tin tình báo Nga cho báo chí địa phương biết rằng đại tá Alexander Poteyev đã có thời gian hoạt động trong lực lượng đặc biệt Zenith của cơ quan tình báo Liên Xô KGB. Ông ta đã hoạt động tại Afghanistan khi Liên Xô đưa quân sang đây. Cha của ông ta từng được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Đại tá Poteyev (thứ ba từ trái sang, hàng đứng)
trong thời gian hoạt động ở Afghanistan

Khi kết thúc các nhiệm vụ ở Afghanistan, Poteyev có thời gian làm việc tại New York trong nửa đầu những năm 1990. Chính tại đây Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã tuyển mộ ông ta và đề nghị trao cho ông ta những lợi ích tài chính lớn. Vợ ông ta sau đó đã trở thành cư dân Mỹ và con trai, con gái ông ta cũng lần lượt chuyển tới đó sống lâu dài.

Từng bước, Poteyev leo cao trong hàng ngũ tình báo Nga và đã nắm ghế Phó Giám đốc “Phòng S” bên trong Cơ quan tình báo đối ngoại (SVR). Đây là cơ quan chịu trách nhiệm chuẩn bị và cài cắm các điệp viên ra nước ngoài, tiến hành các chiến dịch tấn công phá hoại ở nước ngoài, tuyển mộ công dân nước ngoài trên lãnh thổ Nga và một số nhiệm vụ khác. Phòng S chính là đơn vị điều phối hoạt động của các nhân viên nằm vùng, hoạt động trái phép tại Mỹ.

Năm ngoái, viên đại tá đã từ chối một đề nghị thăng chức vì ông ta biết mình sẽ phải qua kiểm tra nói dối và sợ sẽ lộ chân tướng thật. Ông ta cũng có nhiều hành động gây nghi vấn khác lẽ ra đã khiến bản thân bị điều tra. Tuy nhiên có thể vai trò cao cấp của Poteyev trong SVR đã khiến ông ta thoát khỏi sự nghi ngờ. Poteyev được cho là đã tẩu thoát sang Mỹ vào tháng 6 thông qua đường Belarus, chỉ vài ngày trước khi 10 điệp viên bị bắt ở Mỹ.

Sẽ bị kết án vắng mặt

Các thông tin của Poteyev được cho là cơ sở vững chắc, giúp Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bắt được các điệp viên Nga, nhiều người đã sống ở Mỹ trong một thời gian dài, dưới lớp vỏ vững chắc. Có những cặp điệp viên đóng vai vợ chồng và thậm chí đã sinh con với nhau. Một nữ điệp viên còn làm phóng viên của báo El Diaro, một trong những tờ báo tiếng Tây Ban Nha danh tiếng nhất Mỹ. Điệp viên khác mang tên Juan Lazaro, đã bí mật được phong tướng ở Nga và từng lấy được cả lịch trình công tác của Tổng thống Mỹ. Tuy nhiên được báo giới chú ý nhiều nhất là cô điệp viên Ann Chapman do vẻ ngoài kiều diễm của cô và việc cô được nhà chức trách Mỹ đánh giá là dày dạn kinh nghiệm, đã “qua đào tạo bài bản”.

Sau cuộc chạy trốn của Poteyev, có tin Nga sẽ cử sát thủ sang tiêu diệt nhân vật này. Mặc dù tin tức đã bị một số người trong ngành tình báo Nga bác bỏ, rằng hoạt động ám sát hiện không còn được sử dụng, nhà chức trách Mỹ vẫn triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn cho Poteyev. Trang tin NBC cho biết FBI hiện được giao việc bảo vệ Poteyev. NBC cũng dẫn lời chuyên gia an ninh Mỹ David Wise đánh giá: “Khi một điệp viên đào tẩu qua Mỹ, lẽ dĩ nhiên anh ta sẽ quan ngại về sự an nguy của bản thân. Nhưng tình báo Mỹ rất giỏi trong việc cung cấp cho người ta một danh tính mới, cuộc sống mới”.

Một số hãng tin phương Tây phỏng đoán thông tin chi tiết về vụ phản bội của Potayev đã cố tình được rò rỉ ra ngoài nhằm giúp Kremlin đỡ mất mặt. Họ cho rằng việc một điệp viên bị phản bội vẫn “hay ho” hơn chuyện bị bắt vì năng lực kém. Phương Tây cũng phỏng đoán vụ việc dường như cũng cho thấy một cuộc tranh quyền giữa cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) và SVR. Họ đánh giá FSB có thể sẽ nắm được quyền kiểm soát SVR sau vụ này.

Dù là với giả thuyết nào, có một thực tế không phủ nhận là Poteyev đã phản bội đồng đội và Tổ quốc. Cựu binh Fyodor Yakovlev, người đã hoạt động cùng Poteyev ở Afghanistan, cho hãng tin Regnum biết rằng ông giờ xem đồng chí cũ là kẻ “không phải con người”. “Kẻ không phải con người này sẽ sống một cuộc sống cô đơn cho tới cuối đời, trong nỗi sợ hãi” - Yakovlev nói - “Cô đơn bởi họ hàng và người thân thích sẽ không đứng về phía hắn ta. Con cái của hắn hoặc phải thay đổi hình dáng bên ngoài hoặc nếu không chúng sẽ phải sống cuộc đời ác mộng như cha chúng đã trải qua”.

Trang tin Interfax, dẫn nguồn tình báo Nga, cho biết một cuộc điều tra hình sự đã được mở ra, nhằm vào hành động của Poteyev. Nguồn tin nói rằng nó có thể liên quan tới tội phản quốc, vốn được xử lý theo Điều 275 của Luật Hình sự Nga. Các điều tra viên hiện vẫn đang tổng hợp các chứng cứ và khi việc này kết thúc, Poteyev sẽ bị xét xử vắng mặt.

Tường Linh