Mỹ: Phe Dân chủ “mất” Hạ viện

Các cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ vừa kết thúc, với việc phe Dân chủ mất quyền kiểm soát Hạ viện chỉ sau 4 năm thắng thế.

(TT&VH) - Các cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ vừa kết thúc, với việc phe Dân chủ mất quyền kiểm soát Hạ viện chỉ sau 4 năm thắng thế. Đây được xem là sự “trừng phạt” của cử tri dành cho chính quyền Tổng thống Barack Obama và phe Dân chủ, nhưng cũng đưa tới những thách thức không nhỏ cho phe Cộng hòa.

Kết quả cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ tại Mỹ được công bố ngày 3/11 cho thấy tại Thượng viện, đảng Dân chủ chiếm 51/100 ghế, còn đảng Cộng hòa chiếm 46/100 ghế. Tuy nhiên, đảng Cộng hòa chiếm đến 240/435 ghế tại Hạ viện, trong khi đảng Dân chủ chỉ chiếm 183/435 ghế.

Một kết quả được dự đoán trước

Trước cuộc bầu cử, các cuộc thăm dò ý kiến người dân cho thấy cử tri Mỹ không hài lòng với tình trạng của nền kinh tế Mỹ. Cuộc thăm dò của đài ABC cho thấy 88% cử tri cho rằng nền kinh tế Mỹ trong tình trạng xấu, 73% cử tri không hài lòng với cách làm việc của chính phủ liên bang, 26% cử tri thậm chí cảm thấy tức giận. Và cử tri hướng sự tức giận, thất vọng của họ vào chính quyền của Tổng thống Barack Obama cùng đảng Dân chủ.

Ông John Boehner, nhân vật được dự báo sẽ trở thành Chủ tịch Hạ viện tương lai

Từ trước khi cuộc bầu cử kết thúc, báo chí Mỹ đã mạnh miệng dự đoán một chiến thắng lớn của đảng Cộng hòa trước đối thủ. Kênh truyền hình Fox còn dự đoán đảng Cộng hòa sẽ giành được thêm tới 60 ghế và qua đó nắm được tỷ lệ ghế lớn nhất ở Hạ viện trong 62 năm qua.

Thực tế, sau khi kiểm phiếu đảng Cộng hòa đã giành được thêm 59 ghế vốn thuộc về đảng Dân chủ và qua đó vượt con số 40 ghế cần thiết để chiếm thế đa số trong Hạ viện. Chiến thắng của phe Cộng hòa đã vượt xa thành tích lẫy lừng của họ hồi năm 1994, khi phe Dân chủ của Tổng thống Bill Clinton mất 54 ghế trong Hạ viện. Đây cũng là sự dịch chuyển quyền lực lớn nhất kể từ khi đảng Dân chủ mất một lúc 75 ghế ở Hạ viện hồi năm 1948.

Đảng Dân chủ chỉ lấy được có 3 ghế của phe Cộng hòa. Họ đã từng kiểm soát Hạ viện với tỷ lệ 255/178 ghế. Như vậy, đảng Dân chủ đã mất quyền kiểm soát Hạ viện chỉ sau 4 năm. Đây là thời gian nắm Hạ viện ngắn nhất của phe Dân chủ và “thành tích” này chỉ thua phe Cộng hòa, vốn mất thế đa số ở Hạ viện sau 2 năm kiểm soát (1953 - 1955).

Các cuộc bầu cử giữa kỳ được xem là một hình thức trưng cầu dân ý về cách điều hành đất nước của Tổng thống Mỹ. Theo giới quan sát, đảng của các Tổng thống Mỹ đương nhiệm ít khi thành công ở cuộc bầu cử giữa kỳ đầu tiên. Các Tổng thống Harry Truman hồi năm 1946, Lyndon Johnson năm 1966, Ronald Reagan 1982 và Bill Clinton 1994 đều chứng kiến đảng của họ bị đối thủ đánh tơi tả trong các cuộc bầu cử giữa kỳ.

Gánh nặng đè lên vai phe... Cộng hòa

Barack Obama đã bắt đầu nhiệm kỳ cách đây 2 năm khi đảng Dân chủ của ông kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Nhưng sau 2 năm, cử tri đã tỏ ra mất niềm tin vào người đàn ông từng hứa sẽ mang tới sự thay đổi ở Mỹ. Một số nhà phân tích nói rằng Tổng thống và phe Dân chủ trả giá vì họ đã cố làm quá nhiều thứ: giải cứu các ngân hàng lớn, tiêu 800 tỷ USD vào kích thích kinh tế, tái tổ chức hoạt động chăm sóc sức khỏe và ngành công nghiệp ô tô. Tuy nhiên họ lại làm được quá ít và vẫn để lại gần 10% lực lượng lao động trong tình trạng thất nghiệp.

Phe Cộng hòa dù được hưởng lợi từ sự tức giận của cử tri nhưng họ cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề riêng. Chiến thắng của phe Cộng hòa không hẳn do cử tri ủng hộ các chính sách của phe này và càng không phải do họ yêu quý phe Cộng hòa hơn. Nhiều người Cộng hòa cũng thừa nhận quan điểm trên. “Chúng ta sẽ phạm sai lầm lớn nếu tin rằng kết quả bầu cử là dấu hiệu cho thấy cử chi chào đón đảng Cộng hòa” - TNS Cộng hòa Marco Rubio nói - “Thực tế đây chỉ là một cơ hội thứ hai cho những người Cộng hòa chứng minh điều họ đã hứa”.

Theo các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu, cử tri hiện đang lo lắng về nền kinh tế, con số thất nghiệp tăng cao và rằng nước Mỹ sẽ không sớm thoát khỏi suy thoái. Họ đặt hy vọng những người Cộng hòa sẽ giúp vực dậy đất nước. Bản thân ông John Boehner, người được dự báo sẽ nắm vai trò Chủ tịch Hạ viện, cũng tuyên bố thời điểm hiện tại “chưa phải lúc để ăn mừng” mà phải bắt tay vào làm việc.

Tuy nhiên thay đổi không phải là chuyện dễ dàng. Dù phe Cộng hòa kiểm soát Hạ viện, họ không kiểm soát toàn bộ Quốc hội để gây ảnh hưởng quyết định về các chính sách tương lai của Mỹ. Họ sẽ phải lựa chọn giữa việc thỏa hiệp với phe Dân chủ hoặc tiếp tục gây bế tắc cho nhau và khiến cử tri bực tức.

Boehner và một số người Cộng hòa hiện muốn phát những thông điệp hòa hoãn tới phe Dân chủ. Nhưng nhiều phe cánh khác trong đảng, đặc biệt ở nhóm bảo thủ, vẫn thể hiện thái độ kháng cự. Hai thủ lĩnh của nhóm này là Sarah Palin và TNS Jim DeMint (Nam Carolina) nhấn mạnh rằng kết quả bầu cử giống như một lý lẽ chống lại việc hợp tác thay vì đồng ý cộng tác với phe Dân chủ.

Những thái độ chống đối như thế có thể lọt tai các nghị sĩ Cộng hòa nhưng lại không mang ích lợi gì cho cử tri Mỹ, vốn đang đặt nhiều hy vọng vào phe Cộng hòa trong việc thực hiện lời hứa cải thiện tình hình kinh tế và thay đổi cách thức làm việc của chính quyền. Thời gian tới, cử tri chắc chắn sẽ dõi theo từng bước đi của Boehner, xem ông lãnh đạo lực lượng mới của phe Cộng hòa trong Hạ viện “làm ăn” ra sao.

Tường Linh