Cùng bà trên đường làng đá xanh
Chiều nay 2/11, tôi đưa bà nội về làng chợ Giàu, Phù Lưu, Từ Sơn, Bắc Ninh nguyên quán, nơi bà sinh ra. Làng chuẩn bị đội nhạc, xe tay đón bà.
(TT&VH) - 1. Chiều nay 2/11, tôi đưa bà nội về làng chợ Giàu, Phù Lưu, Từ Sơn, Bắc Ninh nguyên quán, nơi bà sinh ra. Làng chuẩn bị đội nhạc, xe tay đón bà.
Đêm qua ngậm mẩu bánh sữa, thứ bánh mà tôi và bà cùng thích, cố dỗ mình một giấc ngọt ngào bằng hoài niệm ký ức, trong hiện thực đắng cay. Ông nội mất khi tôi 1 tuổi rưỡi, ông bà ngoại ở xa. Bà nội đã bế ẵm chăm lo chị em tôi, các em con chú tôi. Da thịt tôi dễ bị bầm tím dù va quệt nhẹ. Mỗi lần như thế, tôi lại nhớ bà hà hơi vào lưỡi dao, áp vào chỗ sưng đau ngay lúc tôi bươu trán, trầy gối. Còn vết đau không gì bù đắp nổi này, hơi ấm nào bù đắp cho tôi?.
Chiều 30/10, từ tầng 1, tôi nghe bố tôi hốt hoảng “Mẹ ơi! Mẹ ơi!”. Chạy lên phòng bà tầng hai, tôi thấy mặt bà thất thần, môi khô trắng. Thần sắc bất thường. Bà vừa nghe bố tôi báo tin mừng: Thảo Trang con cô Bạch Yến sinh cháu trai 6 giờ sáng, bà lên chức cụ rồi, thì cơn trụy tim ập đến với bà.
Tôi và bố đưa bà đến bệnh viện E, dù linh cảm xấu, chúng tôi vẫn hy vọng. Các bác sĩ dốc toàn lực, cùng thuốc tốt. Tôi cắt móng tay chân cho bà, ngón lạnh, ngực ấm - vẫn giữ hy vọng. Tôi khấn tổ tiên và ông nội cho điều kỳ diệu. Những con số trên màn hình mất dần, trái tim bà ngừng đập sáng 31/10, đúng ngày Halloween - lễ hội hoá trang. Phép màu nào “hoá trang” dung nhan bà về thời trẻ, xoay chuyển được thời gian!
Xa chồng thường xuyên, nuôi dạy 4 con ăn học, bị tim, kham khổ nhiều năm, bà tôi tảo tần chắt chiu bằng vóc hình gầy và nghị lực phi thường. Những bức ảnh thời chiến tranh và bao cấp, bà xanh gầy. Bà làm công việc độc hại phóng ảnh thủ công trong buồng tối cho Sở Văn hoá Bắc Thái chỉ thiếu 4 tháng là tròn 20 năm, do sức yếu đi viện, bà bị “nghỉ mất sức”. Mọi chế độ lương hưu, khám chữa bệnh bị thiệt thòi. Rồi về đoàn tụ thì ông tôi đổ bệnh và qua đời khi bà mới 48 tuổi. Lúc con cháu có thể mua nhiều món ngon, thì bà phải kiêng, rồi không ăn được nữa. Là phụ nữ, bà tôi có niềm tự hào nhan sắc, mũi cao, da trắng, đẹp khi trẻ cho tới lúc lên lão, da bà mịn, không bị chấm đồi mồi. Cô tôi là phiên bản của bà.
Bà từng bó chân và như những người thân của tôi, chân tay đều nhỏ, thanh mảnh. Tôi thích ngắm bà cười, đôi má lúm đồng tiền mồn một.
Huyết áp bà cao, tôi lại thấp. Giá tôi có thể san sẻ những cơn đau và thời gian sống cho bà. Thỉnh thoảng bà đặt tay lên ngực trái. Trái tim kiên cường của bà chống chọi từng cơn đau, tim tôi nhói.
Ôm áo của bà vào mặt, tìm hơi. Tôi không thể mua trứng vịt lộn, bóc bưởi cho bà, món bà thích... Bàn tay tôi không còn được chải, gội đầu, tắm cho bà nữa. Lá mùi khô dùng dần, chuỗi vỏ bưởi trên dây quắt lại, còn đun cho ai.
2. Tôi có quá ít những tấm ảnh chụp chung với bà. Chơi Đà Lạt, điều bà ước ao, khi tôi có thể làm, thì bà không còn sức. Chiếc nhẫn 1 chỉ vàng bà tặng khi tôi đỗ đại học, tôi đã bán để góp tiền in tập thơ đầu tay. Nhiều lần bà hỏi nhẫn đâu, tôi toàn nói dối “Con cất trong tủ, để dành đeo khi lấy chồng”.
Không vàng nào làm lại kỷ vật và mua nổi thời gian.
3. Ông nội nằm ở nghĩa trang gần nhà.
Bà nội tôi, cuối cùng cũng về làng mình, là hàng xóm của ông bà Kim Lân, Bảy Hổ trong nghĩa trang Phù Lưu.
Mới thế mà đã 5 năm, ngày bố con tôi đưa bà về làng chợ Giàu, làng có nhiều văn nhân. Bà rất hãnh diện về quê mình, về những con đường làng lát đá xanh duy nhất miền Bắc.
Sinh thời ông bà nội tôi chưa từng cùng nhau dạo trên đường làng. Ông tôi nhiều lần dự định mà chưa vẽ được người vợ mình, ngôi làng cổ.
Tôi từng ao ước ông tôi hiện hữu, dù một ngày thôi, để tôi đưa ông bà về Kinh Bắc, mua thật nhiều hoạ phẩm để ông vẽ làng, vẽ bà, ông bà ao ước một ngày thư thả bên nhau, đi dạo trên đường làng. Ông đang chờ bà để linh hồn hạnh ngộ, cùng bước trên ngả đường trăm năm in dấu bao thế hệ. Mỗi viên đá xanh là một tấm ảnh. Những con đường làng quanh co, ngang dọc, đi ra cuộc đời rộng lớn và trở về khép lại một kiếp - là album khổng lồ không bao giờ có trang ảnh cuối. Đường làng mang hương của sen, của những mái tóc, nỗi nhớ, tình yêu đôi lứa kiếp này đến kiếp khác dành cho nhau, cho làng. Những phiến đá nhẵn, mòn, bóng lên ánh sáng, phản chiếu những con người và ta nhận ra “chẳng có gì đã qua bị xoá nhoà quên lãng”.
Họa sĩ Lê Thiết Cương ấn tượng bài thơ “Trên đường làng đá xanh” tôi viết tặng bà Xuân 2008. Biết bà qua đời, anh nhắn tin: “Thế là bà không bao giờ được đi trên con đường lát đá nữa rồi!”. Không, tôi thấy bà tiếng nói nụ cười bừng sáng đang bay trên đường làng Phù Lưu cùng ông nội tôi, bắt đầu cuộc chu du miên miễn...
Đêm qua ngậm mẩu bánh sữa, thứ bánh mà tôi và bà cùng thích, cố dỗ mình một giấc ngọt ngào bằng hoài niệm ký ức, trong hiện thực đắng cay. Ông nội mất khi tôi 1 tuổi rưỡi, ông bà ngoại ở xa. Bà nội đã bế ẵm chăm lo chị em tôi, các em con chú tôi. Da thịt tôi dễ bị bầm tím dù va quệt nhẹ. Mỗi lần như thế, tôi lại nhớ bà hà hơi vào lưỡi dao, áp vào chỗ sưng đau ngay lúc tôi bươu trán, trầy gối. Còn vết đau không gì bù đắp nổi này, hơi ấm nào bù đắp cho tôi?. Chiều 30/10, từ tầng 1, tôi nghe bố tôi hốt hoảng “Mẹ ơi! Mẹ ơi!”. Chạy lên phòng bà tầng hai, tôi thấy mặt bà thất thần, môi khô trắng. Thần sắc bất thường. Bà vừa nghe bố tôi báo tin mừng: Thảo Trang con cô Bạch Yến sinh cháu trai 6 giờ sáng, bà lên chức cụ rồi, thì cơn trụy tim ập đến với bà.
Tôi và bố đưa bà đến bệnh viện E, dù linh cảm xấu, chúng tôi vẫn hy vọng. Các bác sĩ dốc toàn lực, cùng thuốc tốt. Tôi cắt móng tay chân cho bà, ngón lạnh, ngực ấm - vẫn giữ hy vọng. Tôi khấn tổ tiên và ông nội cho điều kỳ diệu. Những con số trên màn hình mất dần, trái tim bà ngừng đập sáng 31/10, đúng ngày Halloween - lễ hội hoá trang. Phép màu nào “hoá trang” dung nhan bà về thời trẻ, xoay chuyển được thời gian!
Xa chồng thường xuyên, nuôi dạy 4 con ăn học, bị tim, kham khổ nhiều năm, bà tôi tảo tần chắt chiu bằng vóc hình gầy và nghị lực phi thường. Những bức ảnh thời chiến tranh và bao cấp, bà xanh gầy. Bà làm công việc độc hại phóng ảnh thủ công trong buồng tối cho Sở Văn hoá Bắc Thái chỉ thiếu 4 tháng là tròn 20 năm, do sức yếu đi viện, bà bị “nghỉ mất sức”. Mọi chế độ lương hưu, khám chữa bệnh bị thiệt thòi. Rồi về đoàn tụ thì ông tôi đổ bệnh và qua đời khi bà mới 48 tuổi. Lúc con cháu có thể mua nhiều món ngon, thì bà phải kiêng, rồi không ăn được nữa. Là phụ nữ, bà tôi có niềm tự hào nhan sắc, mũi cao, da trắng, đẹp khi trẻ cho tới lúc lên lão, da bà mịn, không bị chấm đồi mồi. Cô tôi là phiên bản của bà.
Bà từng bó chân và như những người thân của tôi, chân tay đều nhỏ, thanh mảnh. Tôi thích ngắm bà cười, đôi má lúm đồng tiền mồn một.
Huyết áp bà cao, tôi lại thấp. Giá tôi có thể san sẻ những cơn đau và thời gian sống cho bà. Thỉnh thoảng bà đặt tay lên ngực trái. Trái tim kiên cường của bà chống chọi từng cơn đau, tim tôi nhói.
Ôm áo của bà vào mặt, tìm hơi. Tôi không thể mua trứng vịt lộn, bóc bưởi cho bà, món bà thích... Bàn tay tôi không còn được chải, gội đầu, tắm cho bà nữa. Lá mùi khô dùng dần, chuỗi vỏ bưởi trên dây quắt lại, còn đun cho ai.
2. Tôi có quá ít những tấm ảnh chụp chung với bà. Chơi Đà Lạt, điều bà ước ao, khi tôi có thể làm, thì bà không còn sức. Chiếc nhẫn 1 chỉ vàng bà tặng khi tôi đỗ đại học, tôi đã bán để góp tiền in tập thơ đầu tay. Nhiều lần bà hỏi nhẫn đâu, tôi toàn nói dối “Con cất trong tủ, để dành đeo khi lấy chồng”.
Không vàng nào làm lại kỷ vật và mua nổi thời gian.
3. Ông nội nằm ở nghĩa trang gần nhà.
Bà nội tôi, cuối cùng cũng về làng mình, là hàng xóm của ông bà Kim Lân, Bảy Hổ trong nghĩa trang Phù Lưu.
Mới thế mà đã 5 năm, ngày bố con tôi đưa bà về làng chợ Giàu, làng có nhiều văn nhân. Bà rất hãnh diện về quê mình, về những con đường làng lát đá xanh duy nhất miền Bắc.
Sinh thời ông bà nội tôi chưa từng cùng nhau dạo trên đường làng. Ông tôi nhiều lần dự định mà chưa vẽ được người vợ mình, ngôi làng cổ.
Tôi từng ao ước ông tôi hiện hữu, dù một ngày thôi, để tôi đưa ông bà về Kinh Bắc, mua thật nhiều hoạ phẩm để ông vẽ làng, vẽ bà, ông bà ao ước một ngày thư thả bên nhau, đi dạo trên đường làng. Ông đang chờ bà để linh hồn hạnh ngộ, cùng bước trên ngả đường trăm năm in dấu bao thế hệ. Mỗi viên đá xanh là một tấm ảnh. Những con đường làng quanh co, ngang dọc, đi ra cuộc đời rộng lớn và trở về khép lại một kiếp - là album khổng lồ không bao giờ có trang ảnh cuối. Đường làng mang hương của sen, của những mái tóc, nỗi nhớ, tình yêu đôi lứa kiếp này đến kiếp khác dành cho nhau, cho làng. Những phiến đá nhẵn, mòn, bóng lên ánh sáng, phản chiếu những con người và ta nhận ra “chẳng có gì đã qua bị xoá nhoà quên lãng”.
Họa sĩ Lê Thiết Cương ấn tượng bài thơ “Trên đường làng đá xanh” tôi viết tặng bà Xuân 2008. Biết bà qua đời, anh nhắn tin: “Thế là bà không bao giờ được đi trên con đường lát đá nữa rồi!”. Không, tôi thấy bà tiếng nói nụ cười bừng sáng đang bay trên đường làng Phù Lưu cùng ông nội tôi, bắt đầu cuộc chu du miên miễn...
Vi Thùy Linh
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN